Vrijdag 27/11/2020

Opzij, opzij, hier komen de Nederwalen

Meer dan de helft van de Waalse campings wordt al beheerd door Nederlanders. Ze steken jaarlijks met zijn duizenden de grens over en ze zijn gekomen om te blijven. ‘We voelen ons heel welkom. Ze doen hier ook hard hun best om Nederlands te leren.’ Hier komen de Nederwalen.door Douglas De Coninck

Ze zijn hier, en appreciëren het best dat Waalse lokale overheden hun personeel vragen Nederlands te leren

‘Je parle un peu le néerlandais / Ik spreek een beetje Nederlands’

‘J’apprends le néerlandais / Ik leer Nederlands’

‘Je fais de mon mieux / Ik doe mijn best’

‘J’essaye / Ik probeer’

‘Pourriez-vous parler plus lentement, svp? / Kunt u langzamer spreken, aub?’

Dit is geen taalcursus, zo wordt benadrukt in een voorwoord van de 28 pagina’s tellende folder getiteld Ik spreek uw taal. De folder werd vorige zomer op meer dan 10.000 exemplaren uitgegeven door de Fédération Touristique du Luxembourg Belge (FTLB), een dienst van de provincie Luxemburg. “De folder is in de eerste plaats bedoeld voor personeel in de horeca”, zegt gedeputeerde René Collin (CdH), lichtjes verbaasd over onze verbazing. “De folder biedt raad voor dagelijkse standaardsituaties. Waar is het toilet? Hoe benoemt een Nederlandstalige une bière tempérée? Hoe articuleer je de ‘w’ in het Nederlands? Heel handig. Twee derde van de toeristen in onze provincie zijn Nederlanders of Vlamingen, zo is uit studies gebleken. Het is goed voor je zaak als je personeel zich een beetje verstaanbaar kan maken of op zijn minst het gevoel kan geven een inspanning te willen doen. We krijgen dagelijks aanvragen en drukken voortdurend folders bij. De aanvragen komen van overal. Van hoteluitbaters, boekhandels, bakkers, apothekers en ook gemeentebesturen. Die gebruiken ze om hun loketpersoneel te helpen voor als zich een Nederlander aanmeldt, wat haast dagelijks gebeurt.”

Hoe zat dat ook weer, met eux die zich nooit wat aantrekken van de taalgrens en wij die ons altijd maar weer aanpassen? “We beleven een invasie van Nederlandstaligen in de provincie Luxemburg”, zegt Collin. “Schitterend toch? Wij moeten ons best doen om deze nieuwe bewoners te verwelkomen in hun taal. Want velen vinden het zo leuk dat ze hier komen wonen.”

De laatste keer dat ze werden geteld, leefden er bezuiden de taalgrens 8.175 Nederlanders met een verblijfsvergunning. Dat is niet spectaculair veel. Het spectaculaire was hoe hun aantal in goed drie jaar tijd was verdubbeld.

“De laatste cijfers dateren al van begin 2008”, zegt Ren de Vree, stichter, hoofdredacteur en eenmansredactie van het eind 2005 begonnen Waals Weekblad, het online lijfblad van de Nederwaal. “Dat er geen recentere cijfers zijn, komt door een bevoegdheidsconflict tussen de diensten die hier in België de cijfers beheren. Ik kan voor de laatste twee jaar enkel afgaan op mijn gevoel en op de mailtjes die via de site binnenlopen. En dat gevoel zegt: wij, Nederwalen, worden elke dag talrijker.”

Met zijn weekblad maakt De Vree andere Nederwalen wegwijs in hun nieuwe land. Waar vind je in het Franstalige landsdeel een Nederlandstalige pianostemmer? Een Nederlandstalige gynaecoloog? In welke Waalse cafés kunnen Nederwalen tijdens het WK samen Oranje aanmoedigen?

De Vree (64) is een gepensioneerd journalist, zijn site wordt dagelijks zo’n 1.200 keer aangeklikt en de luttele advertenties leveren hem maandelijks 120 euro op. “Je kunt niet spreken van een grote gemeenschap, maar ze groeit dus wel snel. Vele Nederwalen zijn gepensioneerd, zoals ik, en brengen hier een rustige oude dag door. Er zijn ook vele jongeren, mensen met kinderen. Die starten hier een bed & breakfast of nemen een camping over. Meer dan de helft van de campings in Wallonië wordt inmiddels beheerd door Nederlanders.”

Niemand weet hoeveel Nederwalen er vandaag zijn. De officiële cijfers maken abstractie van Nederlanders met een tweede verblijf (gekocht of gehuurd) in Wallonië, terwijl die groep wellicht nog groter is dan die met een verblijfsvergunning. Naar Wallonië geëmigreerde Vlamingen blijven al helemaal onder de radar.

Vele Franstaligen schijnen te denken dat het komt door de opwarming van de planeet. Nederland verdwijnt in zee, de Nederlanders nemen hun voorzorgen. “Klinkklare onzin”, zegt Ren de Vree. “Maar het is misschien wel een deel van de verklaring voor de gastvrijheid van de Walen. We voelen ons heel welkom. Ze doen ook hard hun best om Nederlands te leren. Het is een heel warm en tegelijk rechtlijnig volk. Wat ik leuk vind: je kunt hier een heel rustig leven leiden, zonder dat je buren je komen lastigvallen als jij dat niet wilt.”

Ren de Vree is al vijf jaar Nederwaal, maar Frans spreken lukt hem nog niet al te best. “Lezen: geen probleem. Een brood bestellen ook niet. Een gewoon gesprek over koetjes en kalfjes, da’s iets anders. Mijn echtgenote gaat eens per week naar de ‘conversatiegroep’, iets wat naar het Vlaams schijnt te moeten worden vertaald als ‘inburgeringscursus’. Er zijn in Wallonië al drie van die groepen. De Nederwalen gaan samen in een zaaltje zitten, vergezeld van één of twee Franstaligen, en die kiest dan een gespreksthema. Vervolgens wordt de hele namiddag geconverseerd in het Frans. Ik moet zeggen: zij trekt zich al veel beter uit de slag dan ik.”

Waag het niet om aan een gemeentelijk loket in Dilbeek, Halle of Overijse van wal te steken met ‘bonjour’ of ‘s’il vous plaît’ of zelfs ‘excuse me, sir’. Loketbedienden riskeren sancties als ze iemand in een andere taal te woord staan dan het Nederlands, want het Vlaamse karakter van de gemeente dient gevrijwaard. In Profondeville, diep in de provincie Namen, publiceerde het schepencollege van MR en cdH in 2008 een welkomstbrochure voor alle nieuwe inwoners. In twee talen, Frans en Nederlands.

“Het was een aanvoelen”, zegt gemeenteambtenaar Johnny Frère. “We kregen steeds meer Nederlandstaligen aan het loket. Wat moesten we zeggen? Trek uw plan? Het lijkt ons vooral een kwestie van convivialité en openheid om die mensen, zeker bij een eerste contact, in hun taal te woord te staan? Ik schat dat er in Profondeville enkele honderden Nederlandstaligen wonen (op een totaal van 11.000 inwoners, DDC). Net voor u me belde, stond er weer een Nederlands echtpaar aan ons loket.”

Waals minister-president Rudy Demotte (PS) geeft gemeenten aanmoedigingspremies voor meertalige communicatie. “Vlaamse bedrijven kunnen hun vergunningsprocedure aanvatten in het Nederlands”, zegt Ren de Vree. “Je ziet nu al de resultaten. Op het gebied van het aantrekken van buitenlandse investeerders is Wallonië Vlaanderen aan het bijbenen. Het gaat ook niet alleen om taal en gastvrijheid, het gaat natuurlijk ook om beschikbare ruimte. Met zijn geschiedenis van economisch verval heeft Wallonië nu eenmaal ruimte te over - voor mensen die er willen wonen net zo goed als voor mensen die er een bedrijf willen vestigen.”

De oud-journalist kocht in 2002 een lap grond in Bande, bij Marche-en-Famenne, voor 7.000 euro. Daarop staat nu een alleraardigste zelf gebouwde villa. “Dat hou je toch niet voor mogelijk, 7.000 euro voor een bouwgrond? Het heeft dus helemaal niets te maken met de opwarming, wonen in Wallonië is spotgoedkoop. Het leven is een ietsje duurder, maar aan het einde van de maand hou je meer over. Het zijn heus niet de rijke Nederlanders die naar hier komen. Tegenover de 8 à 10.000 geregistreerde Nederwalen staan meer dan 100.000 Nederlanders die in de regio rond Brasschaat wonen. Die hebben ook een eigen netwerk, een eigen gemeenschap. Ze hebben zelfs een maandelijks glossy tijdschrift, het Nederbelgen Magazine, met advertenties van Rolex en Rolls Royce. Dat wou ik ook wel, een soort Waals Weekblad de luxe, een keer of drie per jaar. Ik kan u zeggen: op de advertentiemarkt is er niet de geringste interesse. Rijke Nederlanders gaan naar Brasschaat, de andere naar Wallonië. Zo is dat nu eenmaal.”

Politiek zijn de Nederwalen gewichtloos, maar op lokaal vlak kan dat veranderen. Nederwalen ergeren zich dood aan de brij van nutteloze regeltjes. “Als je als Turk in Nederland je belastingbrief in het Turks wilt, dan kost je dat één telefoontje”, zegt Chris Kruijssen, pionier-Nederwaal. “In België kost alles verschrikkelijk veel brieven en telefoontjes. Nu weet ik zelf doorgaans wel mijn weg te vinden, maar voor vele Nederwalen is het onbegrijpelijk hoe het zo ingewikkeld kan zijn om in een tweetalig land een Nederlandstalige belastingbrief te verkrijgen.”

Kruijssen vestigde zich in 1993 in La Roche. Hij was er toen nog de enige Nederlander. “Vandaag is La Roche zowat tweetalig”, zegt hij. “Alle aankondigingen zijn er in de twee talen. Ook daar zijn de meeste campings en steeds meer hotels in handen van Nederlanders. Je hoort er op straat meer Nederlands spreken dan Frans.” Via zijn website ardennenwie.nl loodst Kruijssen nu nieuwe Nederwalen door de Franstalige papierwinkel als ze iets willen kopen in Wallonië. “Het valt mij wel op. Vlamingen staan veel afstandelijker tegenover Walen dan omgekeerd.”

Nederwalen blijven wel Nederlanders. Ze zeggen waar het op staat. In La Roche is een geweldige vete ontstaan tussen de uitbater van een Nederlands internetcafé en burgemeester Jean-Pierre Dardenne. De Nederlander is van mening dat er veel te veel stedenbouwkundige regeltjes zijn om het middeleeuwse karakter van La Roche te vrijwaren, terwijl het stadje zich naar eigen inzicht moet oriënteren op de toekomst. De man stichtte intussen een actiegroep. (In zijn café, hartje La Roche, hebben de meeste pc’s een azerty-klavier en de website zegt: ‘Voor de Walen zijn er 2 computers met chat in het Frans.’)

Chris Kruijssen sloot zich in zijn dorp aan bij een gemeentelijke commissie voor plattelandsontwikkeling. Hij wil “wat gaan doen voor de gemeenschap”. De Vree heeft dan weer de kleine lettertjes gevonden in zijn belastingaangifte. Als je niet op de gemeentelijke riolering bent aangesloten en zelf je afvalwater zuivert, zoals vele (Neder)walen doen, dan is daar een aftrekpost voor. “Alleen is er geen mens die dat begrijpt”, zegt hij. “Dat is die Franse traditie om alles zo gruwelijk ingewikkeld te maken. Ik ben er maanden mee in de weer geweest, heb allerhande instanties aangeschreven en reglementen uitgeplozen. Het gaat niet om veel geld, maar op mijn site heb ik nu alle stappen opgesomd om belastingvermindering te krijgen. Zo kunnen andere Nederwalen hetzelfde doen.”

In Luik is een Nederlandse begonnen met een actiecomité tegen hondendrollen. Ten noorden van Luik, in de gemeente Plombières, hadden in 2008 niet minder dan 730 op een totaal van 9.781 inwoners de Nederlandse nationaliteit.

“Ik ga onze lezers oproepen om in 2012 deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen”, zegt De Vree. “Sommige dingen kunnen beter. En wij, Nederlanders, hebben inderdaad die neiging om dat liever nu dan straks duidelijk te maken.” De gepensioneerde journalist is momenteel druk doende om met de Taalunie extra middelen vrij te maken voor een duizendtal extra leerkrachten Nederlands in Wallonië. “Daar is ook echt nood aan”, vindt hij. “Er moet ook meer Nederlandstalig theater komen. Dat is echt wel een gemis, weet u, altijd weer de auto in, richting Brussel.”

Wordt nergens gevreesd voor een moment waarop de autochtone Waal opstaat en zegt dat het welletjes is geweest? Dat dit Waalse grond is en er hier tot nader order geen sprake is van faciliteiten? Korte stilte. “Goh, we kregen toch nog geen signalen in die zin.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234