Zaterdag 29/02/2020

Opwarming oceanen drijft vissen weg uit Noordzee

De opwarming van de Noordzee en de Noord-Atlantische Oceaan met 1 graad doet koudwatervissen wegtrekken. Dat is een van de bevindingen op de CLAMER-conferentie vandaag in Brussel.

Op de conferentie stellen de mariene instituten van tien landen, waaronder het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ), hun conclusies voor van 15 jaar onderzoek als afsluiting van dit samenwerkingsproject.

Door de opwarming moeten bepaalde soorten, zoals het roeipootkreeftje, een soort plankton, uitwijken naar koudere wateren. Dat heeft een effect op de hele voedselketen, want vissen die leven van deze plankton, zoals de zandspiering, volgen dus naar het noorden. "Dat hun prooien zich plots zo'n 50 kilometer verder bevinden, kan ook een probleem opleveren voor zeevogels tijdens het broedseizoen", zegt Jan Seys van het VLIZ.

De noordwaartse trek heeft gevolgen voor onze economie. Zo gaat de garnaalvisserij achteruit, omdat de garnaal hier steeds minder voorkomt. Veel soorten die al te lijden hadden onder overbevissing, zoals schelvis en heilbot, krijgen het nog moeilijker.

Bij de kabeljauw heeft dat niet enkel te maken met het vertrek van het roeipootkreeftje. Door de opwarming begint deze soort zich vroeger voort te planten, waardoor ze de bloei van het plankton, die onveranderd is gebleven, mist. Hierdoor heeft hun kroost niet genoeg te eten.

Natuurlijk zijn er ook soorten die wel gebaat zijn bij een opwarming, zoals lipvissen en zeepaardjes. De toegenomen aantallen van bepaalde soorten kunnen echter wel voor overlast zorgen.

"De kleine pieterman is de giftigste vis in Europa", vertelt Seys. "Deze vis, die stekels op zijn rug heeft, slaapt overdag onder het zand in de branding, waardoor je er makkelijk op kunt trappen. Gelukkig is de oplossing simpel. Aangezien het gif bij hoge temperaturen afbreekt, volstaat het om de steek in heet water te houden."

Verder kan de opwarming risico's inhouden voor onze gezondheid, daar bacteriën en algen, waarvan sommige toxines afscheiden, goed gedijen in warmer water.

Door de opwarming van het water zakken zuidelijke vissoorten, zoals de sardine, ansjovis en zeebaars, af naar de Noordzee. Ook grote zeezoogdieren, zoals de bruinvis en de witsnuitdolfijn, zijn steeds vaker voor onze kust te zien.

Een aantal van de nieuwkomers zijn exoten die, veelal per ongeluk, ingevoerd werden door de mens. "In de jaren zestig werd de Japanse oester ingevoerd omdat de inheemse soorten uitgeput waren", zegt Seys. "Vroeger konden deze oesters in de Noordzee niet overleven, maar nu zie je ze overal langs onze kust."

Nieuwe kuststeden

Een andere conclusie van het CLAMER-project is dat tussen 1961 en 2003 het zeeniveau wereldwijd met gemiddeld 1,8 millimeter per jaar is gestegen. Het zeeniveau stijgt niet overal ter wereld evenveel. De verschillen worden veroorzaakt door windpatronen, oceaanstromingen en zwaartekrachtvelden. De stijging van het zeeniveau wordt niet enkel veroorzaakt door smeltend poolijs, maar vooral door het uitzetten van het water bij hogere temperaturen.

In de vorige eeuw steeg de globale temperatuur met ongeveer 0,6 graden. In België registreerde het KMI zelfs een sterkere stijging: tussen 1833 en 2007 nam de temperatuur met 2 graden toe.

Naast Nederland is België het meest gevoelig voor overstroming door een stijging van het zeeniveau. Een stijging van 1 meter is al genoeg om 63.000 hectare land blank te zetten. Nog vier meter erbij en Brugge, Antwerpen en Dendermonde worden onze nieuwe kuststeden.

Op basis van verschillende klimaatmodellen, verwachten de CLAMER-onderzoekers een globale zeespiegelstijging van 80 tot 180 centimeter tegen 2100. Rekening houdend met de klimaatscenario's van andere landen, deed het nationale CLIMAR-project, een soortgelijk onderzoek in eigen land, een aantal voorspellingen voor België. In een gematigd scenario zou de zee 60 centimeter stijgen tegen 2100, in het warm scenario 93 centimeter en in het onwaarschijnlijke worst-case-scenario 200 centimeter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234