Dinsdag 22/10/2019

Brexit

Opvolgingsstrijd Britse premier May begint vandaag: deze politici wagen hun gok

Boris Johnson, Michael Gove en Jeremy Hunt worden als de drie grootste kanshebbers voor de post van premier gezien. Beeld PhotoNews/Reuters/EPA

In Londen begint de Conservatieve partij vandaag aan de procedure voor het kiezen van een nieuwe partijvoorzitter. Die wordt dan meteen ook de nieuwe premier van het land, in opvolging van Theresa May, die vrijdag ontslag nam. Elf kandidaten wagen een poging, met Boris Johnson als uitgesproken favoriet.

Om 18 uur vanavond onze tijd (17 uur in Londen) verloopt de deadline voor de kandidaten om zich aan te dienen bij de partijtop, gesteund door minstens acht andere Conservatieve parlementsleden. Donderdag wordt er dan een eerste keer gestemd: enkel de kandidaten die de steun krijgen van minstens 5 procent van de parlementsleden (16) gaan door. Vanaf de tweede ronde, volgende week, is dat 10 procent of 32 parlementsleden. Haalt iedereen die horde, dan valt elke keer de minst populaire kandidaat af. Zo wordt er gestemd tot er nog twee kandidaten overblijven. Dan is het aan de duizenden partijleden om gedurende een maand hun stem uit te brengen. Op 22 juli moet de nieuwe premier bekend zijn. 

Wie zijn de kanshebbers?

Volgens een telling van de Britse media hadden zes kandidaten vanmorgen al de vereiste acht steunbrieven binnen.

Boris Johnson (54), voormalig minister van Buitenlandse Zaken en ex-burgemeester van Londen, maakt de grootste kans May op te volgen. Hij wordt gezien als favoriet en heeft al formeel 61 tory’s achter zich. Hij wil dat zijn land op 31 oktober de EU heeft verlaten, deal of geen deal. Johnson stapte vorig jaar op uit de regering uit onvrede met het akkoord dat May toen nog aan het onderhandelen was met de EU.

Johnson rijgt de laatste dagen de beloftes aaneen. Gisteren nog dreigde hij ermee de ruim 40 miljard euro die het Verenigd Koninkrijk de EU nog moet betalen, in te houden als de Britten geen beter akkoord krijgen van Europa. Vandaag kwam daar nog eens de belofte van fikse belastingverlagingen bij voor drie miljoen Britten met een hoger inkomen. Johnsons critici noemden dat plan meteen onbetaalbaar. 

Michael Gove krijgt nu al de steun van 34 parlementsleden. De minister van Milieu was na het ontslag van David Cameron in 2016 de campagneleider van Johnson toen die premier wilde worden, maar stak die laatste uiteindelijk een dolk in de rug door te verklaren dat hij geen vertrouwen in hem had en zichzelf kandidaat te stellen. Johnson was daar zo door aangedaan dat hij zich terugtrok, en ook Gove zelf haalde het niet. Uiteindelijk werd May premier.

Gove bekende dit weekend nog dat hij vroeger als journalist cocaïne heeft gebruikt, een bekentenis die zijn kandidatuur mogelijk schade kan berokkenen. Gove wil de bestaande brexitdeal heronderhandelen en wil daarvoor desnoods opnieuw om uitstel vragen.

Ook Jeremy Hunt, minister van Buitenlandse Zaken, krijgt voorlopig de steun van 34 parlementsleden. Hunt was lang een voorstander van de ‘Remain’-optie om in de EU te blijven, maar veranderde uiteindelijk van mening door de ‘arrogante’ houding van de EU bij de onderhandelingen. In tegenstelling tot Johnson noemt Hunt een no-dealbrexit ‘politieke zelfmoord’ voor de Conservatieven.

Een van de ‘hardste’ brexiteers is de 45-jarige Dominic Raab, die vorig jaar amper vier maanden brexitminister was vooraleer hij opstapte uit protest tegen de deal met de EU. Raab heeft voorlopig 24 tory’s achter zich, en wilde de afgelopen dagen niet uitsluiten als premier het parlement desnoods buitenspel te zetten om zonder akkoord uit de EU te stappen. 

Dominic Raab. Beeld AP

Minister van Binnenlandse Zaken Sajid Javid is de vijfde kandidaat die al genoeg steun krijgt binnen de Conservatieve partij (19 parlementsleden). De voormalige zakenbankier was tijdens het referendum van juni tegen de brexit, maar verdedigt nu de eurosceptische standpunten.

De laatste politicus die al genoeg steun heeft, is Matthew Hancock. De 40-jarige minister van Gezondheid en voormalig econoom bij de Bank of England is tegen een brexit zonder akkoord. 

Wie moet vandaag nog extra stemmen zoeken?

Vijf anderen hopen vandaag nog genoeg steun bij elkaar te sprokkelen om door te gaan naar de eerste ronde. De bekendste onder hen is Andrea Leadsom, voormalig minister bevoegd voor relaties met het parlement. Zij nam eind mei ontslag uit onvrede met de strategie van premier May. Leadsom wil de EU desnoods zonder akkoord verlaten, maar heeft voorlopig nog maar vier parlementsleden achter zich. 

Ook Esther McVey, ex-minister van Werk (zes stemmen), Mark Harper, de enige kandidaat die nog geen minister was in de regering van May (zeven stemmen), Rory Stewart (zes stemmen) en Sam Gyimah, de enige die voor een tweede referendum is (vier stemmen), zoeken vandaag nog meer parlementsleden om hun kandidatuur te ondersteunen.

Deze vijf hadden vanmorgen nog niet voldoende stemmen binnen: bovenaan Andrea Leadsom en Rory Stewart, onderaan Mark Harper, Sam Gyimah en Esther McVey. Beeld Reuters/AP/EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234