Woensdag 28/10/2020

Interview

Opvolger opgestapte premier bijt van zich af: "Slowakije is geen maffiastaat"

De Slowaakse premier Peter Pellegrini. Beeld EPA

"Slowakije is geen maffiastaat", zegt een geërgerde premier Peter Pellegrini (42) tijdens een blitzbezoek aan Brussel. Maar sinds de moord op een journalist die frauduleuze strapatsen van Slowaakse politici onderzocht, genieten de autoriteiten in Bratislava weinig vertrouwen in het Europees Parlement. "Er is geen enkele politieke bemoeienis met het onderzoek."

Op het moment dat de liquidatie van de Slowaakse journalist Jan Kuciak en diens vriendin Martina Kusnirova ter sprake komt, verkilt de Slowaakse premier Peter Pellegrini (42). Weg is de vriendelijke glimlach – "Wij zijn geen ruziemakers" –, hij spreekt even geen Engels meer, zijn vingers trommelen verkrampt op tafel, een flesje cola wordt ruw opengedraaid. En hij begint de bal terug te kaatsen: "Vanuit Bratislava zien vele zaken in andere landen er ook verdacht uit. Welke landen? Geen commentaar."

Pellegrini was donderdag in Brussel voor een blitzbezoek. Een charmeoffensief, eigenlijk, hoogst urgent na de dubbele moord die zijn land eind februari in de internationale schijnwerpers zette. Tussen ontmoetingen met EU-president Tusk en voorzitter Juncker van de Europese Commissie, heeft de net verkozen Pellegrini kort tijd voor een interview met zeven Europese kranten, waaronder de Volkskrant. "Ik werp alle aantijgingen van me af dat Slowakije een maffiastaat is", zegt hij via zijn tolk.

Toch is dat het gevoel dat velen bekruipt. Het Europees Parlement stuurde vorige maand een inspectiemissie naar Slowakije en eist een onafhankelijk internationaal onderzoek naar de moord, de Slowaakse autoriteiten worden niet vertrouwd. Kuciak en zijn vriendin werden van dichtbij neergeschoten in hun huis, vermoedelijk vanwege Kuciaks artikelen over belastingfraude door Slowaakse ondernemers en politici en verduistering van EU-geld met hulp van de Italiaanse maffia. Van de dader(s) ontbreekt na anderhalve maand nog elk spoor, ondanks tipgeld van 1 miljoen euro.

Massale protesten in Bratislava na de moord toonden dat de bevolking de corruptie en vriendjespolitiek meer dan zat is. Pogingen van toenmalig premier Fico om het oproer te beteugelen met cosmetische wijzigingen van zijn kabinet mislukten. Fico zag zich gedwongen af te treden, maar niet nadat hij partijgenoot Pellegrini naar voren had geduwd als zijn opvolger.

In welke mate heeft de moordpartij de reputatie van Slowakije beschadigd?

Pellegrini: "Twee maanden geleden had Slowakije een totaal ander imago. Ik zal mijn uiterste best doen de mensen te overtuigen dat mijn land niet geleid wordt door criminelen. Slowakije staat op de 17de plaats qua persvrijheid in de wereld. We hebben een ongekend groot onderzoeksteam op de moord gezet, alle aangeboden hulp wordt gebruikt, inclusief die van Europol, de FBI en Britse en Nederlandse politiediensten. Er is geen enkele politieke bemoeienis met het onderzoek. Wat zich wreekt, is dat de moord pas na vier dagen werd ontdekt. De dader heeft dus vier dagen voorsprong en dat is veel te lang bij een moord."

Dat er nog geen enkele voortgang is gemeld in het onderzoek, sterkt het gevoel dat politie en justitie geen haast maken.

"U weet allemaal hoe gevoelig en moeilijk moordzaken zijn. Soms wordt de dader de dag erna gepakt, soms een week of maand later, soms duurt het jaren. Maar dat heeft niets te maken met wie er in de regering zit. Dat Slowakije een maffiastaat zou zijn, is laster die wordt verspreid door sommige groepen."

U spreekt met Tusk en Juncker: gaat u hen vertellen dat u dezelfde eurosceptische koers vaart als uw voorganger Fico?

"Ik zal ze verzekeren dat mijn regering een sterke pro-Europese lijn zal volgen. Er is geen succesvoller project dan de Europese Unie, 70 tot 80 procent van de Slowaken steunt het EU-lidmaatschap. Slowakije wordt geen onbetrouwbare EU-partner, dat wilde Fico ook niet. Integendeel, wij willen in het hart van de EU zitten, aan tafel bij het debat over toekomst van de EU. Wij zijn niet alleen lid van de Unie maar ook van de eurozone. De EU is van vitaal belang voor Slowakije."

Waarom blijft Slowakije dan lid van de Visegradgroep (V4), met landen als Hongarije en Polen die de rechtsstaat systematisch ondermijnen? De Britse zakenkrant Financial Times sprak deze week over 'de rottende uithoek van Europa'. Waarom wilt u daarbij horen?

"Slowakije is vanaf 1 juli voorzitter van de V4 en wij zullen ons concentreren op een positieve agenda. Ik hou er niet van als de V4 als een stelletje ruziezoekers wordt neergezet. De samenwerking met Hongarije, Polen en Tsjechië is succesvol voor ons, onze stem wordt beter gehoord in de EU. We hebben dezelfde mening over zaken als migratie en de omvang van de nieuwe Europese meerjarenbegroting."

Blijven asielquota onbespreekbaar voor Slowakije?

"Asielquota werken niet en zullen nooit werken. Maar Slowakije zegt niet: 'Nee! Punt uit!' Wij komen met andere oplossingen. We moeten de Europese buitengrenzen beter beschermen, daar dragen we graag aan bij. Er moet meer EU-geld komen voor Italië dat zo veel migranten opvangt. Ik praat over geld, geen fooi. Als we Turkije 6 miljard euro geven om migranten daar op te vangen, dan ook zoiets voor Italië. En er moet meer EU-hulp naar landen waar de migranten vandaan komen: 1 euro investeren in Noord-Afrika om migranten tegen te houden, is veel effectiever 10 euro in Europa om ze op te vangen."

De Commissie kwam met het quotavoorstel, hoe overtuigt u Juncker?

"Ik accepteer dat de Commissie voorstellen maakt, maar wij als Europese regeringsleiders zijn verantwoordelijk voor wat er gebeurt. Ik denk overigens dat de Commissie ook niet meer in haar voorstel gelooft."

Landen als Nederland willen het verkrijgen van EU-subsidies koppelen aan de kwaliteit van de rechtsstaat. Steunt u dat idee?

"Dat is een heel gevoelige vraag: wie bepaalt dan of de rechtsstaat functioneert? We hebben ook Europese begrotingsregels die door veel landen niet worden nageleefd. Mijn antwoord is: koppel je subsidies aan de rechtsstaat, dan ook aan het naleven van de begrotingseisen. Maar als ik dat zeg, krabbelen lidstaten terug."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234