Woensdag 01/02/2023

Defensie

Opvolger F-16: vijf kandidaten, twee echte kanshebbers

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Defensieminister Steven Vandeput (N-VA) geeft morgen in het parlement meer uitleg over de vragenlijst die Defensie vorige zomer verstuurde naar vijf producenten van gevechtsvliegtuigen. Toch is volgens defensie-expert Sven Biscop nu al duidelijk dat er de facto slechts twee mededingers overblijven "als we kosten willen besparen door logistiek samen te werken met een partnerland": de F-35 en de Franse Rafale.

JEROEN VAN HORENBEEK EN MAARTEN RABAEY

De Belgische legertop wil tegen eind 2018 een beslissing nemen over de vervanging van onze F-16's. Daarom moet nu de markt verkend worden. Bedoeling is dan dat er tegen het einde van de legislatuur een eerste beslissing genomen wordt over welk toestel het haalt. De definitieve beslissing is voor de volgende federale regering. De kandidaten zijn de F-35 van Lockheed Martin, de Franse Dassault Rafale, de Britse Eurofighter, de F18 Hornet van Boeing en de Gripen van Saab.

De vragenlijst van Defensie is gecontesteerd. Zij zou zo opgesteld zijn dat de favoriete keuze van de luchtmacht, de hightech maar dure F-35, sowieso als beste naar voren zou komen. Zo wordt gevraagd dat de vervanger van de F-16 over stealth-capaciteiten beschikt. Het is algemeen geweten dat slechts een van de vijf kandidaten die technologie aan boord heeft, de F-35.

De Nederlandse defensiespecialist Christ Klep zegt dat dit verdoken sturing is. De antwoorden op de vragenlijst blijven voorlopig wel geheim. "Het gaat om belangrijke commerciële informatie, die we niet zomaar kunnen openbaar maken", zegt Tony Langone, woordvoerder van defensieminister Vandeput.

Gedeeld commando

Toch ziet Biscop veel perspectieven in vergaande, logistieke samenwerking. "Als we nu een gevechtsvliegtuig 'off the shelf' aankopen, kiezen we het best een model dat we kunnen integreren met de luchtmacht van een partner met een gelijkaardig toestel, zodat dure kosten kunnen worden gedeeld op vlak van onderhoud, opleiding en - waarom niet - één gedeelde basis en commando. Dan is de huidige lijst kandidaat-vliegtuigen de facto verengd tot twee: de Amerikaanse F-35, die Nederland aankocht, en de Franse Dassault Rafale. Met de strijdkrachten van deze beide buurlanden hebben we al bestaande platformen voor samenwerking."

Met Nederland doet België sinds deze week patrouilles om het luchtruim van beide landen te bewaken. Er is ook het voorbeeld van het gedeelde commando en onderhoud van marineschepen. In Frankrijk worden gevechtspiloten opgeleid. Met beide landen en Duitsland, Luxemburg en Spanje werken we al samen in het European Air Transport Commando (EATC). Dat coördineert vanuit Eindhoven de gezamenlijke inzet van militaire transportvliegtuigen, in wat nu het grootste praktijkvoorbeeld van Europese defensiesamenwerking is.

"Het EATC bewijst hoe je efficiënt kunt werken", zegt Biscop. "Als een Belgische C-130 in het verleden vol naar Afghanistan vloog, zou hij soms leeg terug zijn gekomen. Nu zorgt het EATC dat hij ook vol kan terugvliegen met een lading van een partner. De les hier is: hoe groter de pool van deelnemers, hoe groter je flexibiliteit en hoe lager de kosten. De afspraak is ook dat een land missies kan overslaan als er politiek geen dekking voor is."

Strategisch plan

Binnen het EATC hebben de deelnemers nu nog verschillende transporttoestellen maar in de toekomst vliegen de meesten met de Airbus 400-M. Een scenario waarbij België een ander gevechtsvliegtuig aankoopt dan dat van een gekozen partnerland, vindt Biscop dan ook niet realistisch. "Vergaande samenwerking vereist om logistieke en kostenbesparende redenen hetzelfde platform."

Volgens Biscop is het voor minister Vandeput nu vooral zaak in zijn strategisch plan, dat eind maart wordt verwacht, uit te diepen hoeveel gevechtsvliegtuigen België operationeel nodig heeft, welke taken ze moeten kunnen vervullen, met wie er het best kan worden samengewerkt en welk budget ons land kan vrijmaken. "Pas daarna moet een beslissing worden genomen welk type je uiteindelijk kiest."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234