Donderdag 27/02/2020

Teruggestuurde Sudanezen

Opvallende stilte over onderzoek naar folteringen

In een reportage uitte de Sudanese gemeenschap al twijfels.Beeld Damon De Backer

De regering laat het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) onderzoek voeren naar de foltergetuigenissen in Sudan. De grote vraag is: hoe gaat het CGVS dat aanpakken? De overheidsinstelling wil er niets over kwijt. Maar het staat buiten kijf dat het een bijzonder moeilijke opdracht wordt.

Niet de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) maar het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) moet onderzoeken of Sudanezen die door België zijn teruggestuurd naar hun thuisland daar zijn gefolterd.

De reden is eenvoudig: DVZ is de administratie van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) en wordt daarom door sommigen niet als onafhankelijk beschouwd. Het CGVS is wel een onafhankelijke overheidsinstelling en kent bovendien de materie: ze onderzoekt de asielaanvragen in ons land geval per geval. Niet onbelangrijk is dat de topman van het CGVS, Dirk Van den Bulck, het zag zitten om zich over het onderzoek te buigen.

Over de schouder meekijken

Maar het onderzoek is nog niet goed begonnen of er is al flink wat scepsis over. Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) heeft als voogdijminister het onderzoek 'besteld'. "Dat wil niét zeggen dat wij ons daar in mengen", benadrukt zijn woordvoerder. "Wij gaan de onafhankelijke conclusies lezen en bespreken in de regering. Meer niet."

DVZ-baas Freddy Roosemont liet al uitschijnen dat het onderzoek naar de folteringen weinig bezwarende feiten zal opleveren. De Sudanese gemeenschap in ons land gelooft dan weer niet in het onderzoek. "Hoe gaan ze dat onderzoeken?" klonk het eerder in deze krant uit de mond van Abdel. "Gaan ze iemand sturen om die terugkeerders te spreken over hun ervaringen? Wat denk je dat die gaan vertellen, als de Sudanese regering over hun schouder meeluistert?"

Hoe het CGVS de folteringen van teruggestuurde Sudanezen zal nagaan, is onduidelijk. Het Commissariaat-Generaal zal samenwerken met de Europese Commissie en de VN. Maar stuurt ze specialisten naar Sudan? Spreekt ze met Sudanezen in België? Het CGVS laat opmerkelijk genoeg weten dat ze er niets over kan zeggen. Koert Debeuf, die met zijn denktank 'Tahrir Institute', de getuigenissen optekende en naar buiten bracht, is ook nog niet gecontacteerd. Dat kan natuurlijk nog altijd. Maar de vraag die Abdel opwerpt is relevant: kunnen burgers in een dictatuur vrij spreken over folteringen door het regime? "Landen als Sudan zijn bijzonder moeilijk om getuigenissen te verzamelen en om ze te verifiëren", zegt Wies De Graeve, directeur van Amnesty International Vlaanderen.

"Wij hebben bijvoorbeeld geen toegang tot Sudan: we moeten via de moderne technologie informatie proberen verzamelen. Maar de lat ligt hoog. Voor we iets concluderen, willen we tientallen en liefst honderden getuigenissen verzamelen. Neem nu de wreedheden van het leger in Myanmar tegen de Rohingya. Wij spraken met enorm veel slachtoffers, maar ook met artsen en hulpverleners en we bekeken satellietbeelden. In tegenstelling tot de publieke gruwel tegen de Rohingya gaat het bij de teruggestuurde Sudanezen over individuele folteringen in achterkamers. Veel getuigen zijn er niet bij. Dat maakt het extra moeilijk om de verhalen te verifiëren.

"Maar het is wél zo dat vorig onderzoek van Amnesty over Sudan gelijkaardige verhalen bevestigde van teruggestuurde Sudanezen uit Italië en Jordanië." De Graeve stelt ook dat het CGVS best transparant is over haar methodologie. "Misschien kunnen ze dat nu nog niet uit de doeken doen, maar als ze hun conclusies presenteren, kunnen ze niet anders."

Of er tegen eind januari een rapport op de regeringstafel ligt, is niet zeker. Een maand lijkt weinig om resultaat te boeken in zo'n delicaat dossier. De regering klampt zich niet vast aan die deadline, maar hoopt wel dat er snel duidelijkheid is. Vraag is wat de regering-Michel met de conclusies zal aanvangen? Zal ze de repatriëringen naar Sudan definitief stopzetten als het CGVS het rapport van Debeuf bevestigt? Die kans is klein, denken enkele regeringsbronnen. "Maar we moeten afwachten wat het rapport zegt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234