Dinsdag 18/01/2022

Opstandige Adzjarische leider in ballingschap naar rusland

Moskou speelde doorslaggevende rol in tweede 'Rozenrevolutie'

Georgische president als held ingehaald in Adzjarië

Nauwelijks zes maanden nadat de Georgische president Sjevardnadze bij een geweldloze volksrevolte tot vertrekken werd gedwongen, heeft Aslan Abasjidze, de leider van de Zwarte Zee-regio Adzjarië, zijn voorbeeld gevolgd. De man nam woensdagavond het vliegtuig naar Moskou. En zo is de nieuwe Georgische president Saakasjvili nu ook in de Adzjarische hoofdstad Batoemi een volksheld.

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

Met het opblazen afgelopen weekend van bruggen en het onklaar maken van vitale spoorlijnen waarlangs olietransporten verliepen, had de Adzjarische leider Abasjidze een potentieel erg explosieve situatie gecreëerd. Hij kreeg toen van de regering in Tbilisi nog tien dagen om te vertrekken, woensdag stelde de Georgische president Saakasjvili direct presidentieel bestuur in en nog diezelfde avond verkaste Abasjidze, die al sinds 1991 de plak zwaaide, naar Moskou. "Doorslaggevend", zegt VUB-professor en Georgië-kenner Bruno Coppieters, "is de houding van Moskou geweest."

Had u verwacht dat het zo snel zou gaan?

Coppieters: "Abasjidze wilde dat het conflict met Tbilisi militair zou escaleren, vandaar dat opblazen van bruggen en zo. Dat impliceert ook dat je bondgenoten positie moeten innemen, en dat heeft Rusland ook gedaan. Alleen niet op de manier die Abasjidze hoopte. (Minister van Buitenlandse Zaken) Ivanov reisde naar Batoemi voor overleg en enkele uren later kondigde een man die had gezworen niet te zullen wijken, zijn ontslag en vertrek aan. Dat geeft duidelijk het gewicht van Moskou aan.

"Een andere factor die uiteraard speelt, is dat Abasjidze duidelijk niet politiek heeft kunnen mobiliseren. Maar goed, dit is ook geen etnisch conflict - de Adzjariërs zijn islamitische, etnische Georgiërs. En Saakasjvili had de Adzjarische leider ook garanties van immuniteit gegeven. Als hij naar Rusland vertrok, zou Tbilisi niet om zijn uitlevering vragen, voor bijvoorbeeld berechting wegens corruptie of fraude. De ambtenarij van Abasjidze heeft enige dagen geleden al de keuze gekregen: wie wilde, kon zich aan de kant van Saakasjvili scharen, en dat heeft het gros wellicht ook gedaan. Wat er dan met de rest zal gebeuren..."

Twee rozenrevoluties, eerst in november in Tbilisi tegen Sjevardnadze, nu tegen Abasjidze - die de in januari verkozen president Saakasjvili als zijn triomfen kan beschouwen. Wat staat hem nu te doen?

"Hij moet de strijd tegen de corruptie (die voorlopig ernstig wordt gevoerd) voortzetten en uitbreiden tot Adzjarië. Het geschil met die autonome regio ging in essentie over de inkomsten van de havenstad Batoemi en de douanerechten uit de handel met Turkije, flinke inkomsten waar Tbilisi geen cent van zag. Het komt er nu op aan een goede regeling te vinden, een soort van fiscaal federalisme. Georgië heeft op zich een oude federale traditie. In de drie jaar van onafhankelijkheid voor de aanhechting bij de Sovjet-Unie in 1921 werd veel gedebatteerd over federalisme en de rechten van minderheden.

"Maar het wordt toch een moeilijke oefening. Als Adzjarië (400.000 inwoners) te veel rechten krijgt, gaan de Azerische en de Armeense minderheden ook eisen stellen. En dat is met die laatste, die in het hele land met meer dan 430.000 zijn (cijfers van 1989), al het geval. Tegelijk: geeft Tbilisi de Adjzariërs te weinig rechten, dan zullen Abchazië en Zuid-Ossetië - die twee delen van Georgië die zich in de jaren negentig na oorlogen hebben afgescheurd - niet geneigd zijn tot nauwere banden met Tbilisi.

"Je kunt ook zeggen dat het moeilijkste werk voor Saakasjvili nog moet komen. Om in zijn landen de progressieve krachten te kunnen blijven mobiliseren, zal hij moeten kunnen aantonen dat Georgië zich nauwer bij Europa gaat integreren. Dat is momenteel nog niet het geval. Kijk naar dit conflict. De Russen hebben het opgelost, wellicht in overleg met de Amerikanen, die ook vonden dat stabiliteit in de regio belangrijk was en dat een nieuwe onafhankelijke staat niet wenselijk was. En de Europeanen waren algeheel onzichtbaar.

"Saakasjvili moet tevens aantonen, tegenover buitenlandse investeerders bijvoorbeeld, dat Georgië een stabiel land kan zijn, waar de corruptie wordt aangepakt."

Kan hij wachten met het aanpakken van de kwesties Abchazië (500.000 mensen, van wie 100.000 Abchazen) en Zuid-Ossetië (nu nog maar 60.000 inwoners)?

"Nee. Men kan die conflicten niet bevriezen. Zuid-Ossetië heeft een erg bloeiende zwarte markt, is een toevluchtshaven voor veel criminelen, baadt in de corruptie. In Abchazië had je dan weer de problemen met die Tsjetsjeense leiders, wat flinke ruzie met Moskou opleverde. Het bestaan van die zones die buiten alle jurisdictie vallen, is heel destabiliserend. Een oplossing vinden zal evenwel veel moeilijker zijn dan voor bijvoorbeeld Adzjarië. Rusland heeft namelijk belang bij het behouden van de status-quo. Veel zal dus afhangen van de mate waarin er met Moskou kan worden onderhandeld."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234