Zondag 07/03/2021

AchtergrondBrazilië

Oppositie roept om afzetting Bolsonaro na coronadrama in Amazone

In Manaus is er een groot tekort aan zuurstof voor beademingsapparatuur. Beeld AFP
In Manaus is er een groot tekort aan zuurstof voor beademingsapparatuur.Beeld AFP

De stad Manaus in de Braziliaanse Amazone gaat voor de tweede keer door een coronahel. Mogelijk draagt een nieuwe virusvariant bij aan de tweede golf. Ziekenhuizen kunnen de toestroom van patiënten niet aan en kampen met een tekort aan zuurstof. Oppositiepartijen roepen om een impeachment van president Jair Bolsonaro.

Het lijkt wel of het virus op het nieuwe jaar heeft gewacht om opnieuw toe te slaan. Vanaf de jaarwisseling schoten de corona-aantallen in Manaus omhoog, een stad van ruim 2 miljoen inwoners diep in de Braziliaanse Amazone. Op 14 januari registreerde Manaus 2.500 nieuwe besmettingen, 800 meer dan tijdens de piek van de eerste golf halverwege mei.

De geïsoleerde stad dacht eind 2020 het ergste coronaleed achter zich te hebben gelaten. De beelden van haastig geconstrueerde massagraven, waarin vijf kisten per keer verdwenen, gingen vorig voorjaar de wereld over. Ze toonden het falen van de Braziliaanse corona-aanpak onder leiding van coronaontkenner Jair Bolsonaro. Destijds werd Manaus overrompeld: de stad was niet in staat om de opmars van het virus te stuiten. Volgens onderzoek zou driekwart van de inwoners besmet zijn geraakt.

Patiënten werden vrijdag met militaire vluchten van Manaus naar het noordoosten van Brazilië gevlogen. Beeld AFP
Patiënten werden vrijdag met militaire vluchten van Manaus naar het noordoosten van Brazilië gevlogen.Beeld AFP

De gehoopte groepsimmuniteit is een mythe gebleken. Acht maanden later is het zorgsysteem van de stad opnieuw ‘ingestort’, weer komen de ziekenhuizen bedden tekort, weer is de vraag naar medische zuurstof groter dan de voorraad. Familieleden van patiënten staan in lange rijen bij commerciële aanbieders van zuurstoftanks, vaak om tevergeefs huiswaarts te keren.

De stad is aanstichter gebleken van corona-uitbraken in (inheemse) dorpen in het Amazonewoud. Inwoners van Manaus die hun werk verloren in de zwaarste coronamaanden keerden terug naar hun dorpen en brachten het virus mee. De inheemse enclave Parque das Tribos aan de rand van de stad slaagde erin het virus beter te weren dan de stad zelf. Toch neemt het aantal besmettingen weer toe, zegt de lokale verpleegkundige Vanda Witoto telefonisch vanuit Manaus.

“De laatste drie maanden van het jaar had niemand in onze gemeenschap symptomen”, zegt ze. “In de afgelopen twee weken zijn 32 mensen positief getest. Drie patiënten hebben ernstige ademhalingsproblemen.” De inheemse gemeenschap van vijfhonderd families probeert zelf medicijnen en zuurstofcilinders te kopen, zegt Witoto, want niemand rekent nog op een bed in een ziekenhuis.

Inreisverbod

Een grote zorg in de Amazone is een mogelijke mutatie van het virus, vertelt de verpleegkundige. Japanse onderzoekers troffen begin januari bij vier reizigers uit de Amazone een nieuwe coronavariant aan. Veel is nog onduidelijk over de mutatie, zegt Witoto, toch ziet ook zij signalen dat de variant om zich heen grijpt. “Sommige mensen die ziek werden in mei en juni hebben nu weer symptomen.” Het Verenigd-Koninkrijk, dat met een eigen mutatie kampt, kondigde vrijdag een inreisverbod aan voor reizigers uit Zuid-Amerika. Zaterdag meldde Italië dat vluchten uit Brazilië voorlopig niet welkom zijn.

President Jair Bolsonaro bagatelliseert de pandemie, terwijl het land het hoogste aantal coronabesmettingen wereldwijd heeft na de VS en India. Beeld REUTERS
President Jair Bolsonaro bagatelliseert de pandemie, terwijl het land het hoogste aantal coronabesmettingen wereldwijd heeft na de VS en India.Beeld REUTERS

Afgelopen weekend kwam de federale overheid Manaus te hulp. Het Braziliaanse leger vloog zaterdag zuurstoftanks en beademingsapparatuur naar de stad. Buurland Venezuela stuurde vloeibare zuurstof per truck over een 1.500 kilometer lange weg door de Amazone. Zeer welkom, maar rijkelijk laat, twitterde Arthur Virgílio Neto, de centrumlinkse burgemeester van Manaus.

Virgílio Neto ligt sinds het begin van de pandemie overhoop met president Bolsonaro en Wilson Lima, gouverneur van deelstaat Amazonas en politiek bondgenoot van de president. Op donderdag twitterde de burgemeester: “Vandaag zijn 28 mensen overleden door een gebrek aan zuurstof. Wilson Lima, u bent de slechtste gouverneur van Amazonas ooit. Wat er in Manaus gebeurt is moord in Hitler-stijl, door verstikking.”

De grootste oppositiepartijen dienden vrijdag een afzettingsverzoek in tegen Bolsonaro. Ze houden de president verantwoordelijk voor de “verstikkende pijn van deelstaat Amazonas en duizenden Braziliaanse families”. Volgens officiële cijfers stierven inmiddels ruim 6.000 van de circa 4 miljoen inwoners van Amazonas. In heel Brazilië kwamen 210.000 mensen om door covid, 1 dode per 1.000 Brazilianen.

De president is politiek en strafrechtelijk aansprakelijk voor het tekort aan medische zuurstof in Amazonas, menen de oppositieleiders. Bovendien ontmoedigde hij het gebruik van maskers en “saboteerde” vaccinatiecampagnes. Brazilië hoopt deze week te beginnen met vaccineren, maar wacht nog op de levering van vaccins. Bolsonaro’s tegenstanders willen hem vanwege deze “genocide” afzetten. Maar impeachment lijkt nog ver weg. Het Twitter-account ‘Impeachment-scorebord’ houdt bij hoeveel parlementariërs zich hebben uitgesproken voor een afzettingsprocedure: tot nog toe 106 van de 513.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234