Donderdag 02/04/2020
Ingang VRT; VRT- logo; Toren, Reyerslaan,

AnalyseVRT

Opnieuw komt Hellemans ‘zijn’ VRT op een cruciaal moment depanneren

Ingang VRT; VRT- logo; Toren, Reyerslaan, Beeld © VRT - Geert Van Hoeymissen

De machtsstrijd aan de VRT-top heeft een eerste slachtoffer geëist. De Vlaamse regering schuift CEO Paul Lembrechts opzij omdat hij de crisis niet kon bezweren. De ultieme verzoeningspoging mislukte, hoewel dat rapport ook erg kritisch was voor directeur Media en Productie Peter Claes. Leo Hellemans, soldaat van vele oorlogen, moet als CEO ad interim het puin komen ruimen.

Als mediaminister kan je maar beter het nummer van Leo Hellemans in je smartphone zitten hebben. Al voor de tweede keer komt Hellemans ‘zijn’ openbare omroep op een cruciaal moment depanneren. Bij zijn vorige invalbeurt kwam hij de zieke Sandra De Preter vervangen, deze keer wacht hem een moeilijker taak. Hellemans wordt van de bank gehaald door minister van Media Benjamin Dalle (CD&V) nadat de Vlaamse regering gisterenvoormiddag besliste om Paul Lembrechts de laan uit te sturen. 

Dat ontslag komt er na een aanslepend conflict aan de absolute top van de openbare omroep dat begon toen Lembrechts eind november de raad van bestuur vroeg om zijn nummer twee – directeur Media en Productie Peter Claes – aan de deur te zetten. De twee verschilden fundamenteel van mening over hoe de onderhandelingen met de Vlaamse regering gevoerd moesten worden. Lembrechts weigerde pertinent om zelfs nog maar over een nieuwe besparingsronde na te denken. Claes was van mening dat daar ten minste met de politiek over gepraat moest worden.

Maar Lembrechts schatte zijn eigen politiek gewicht en dat van Claes totaal verkeerd in. De raad van bestuur weigerde Claes te ontslaan en zette zo zijn eigen CEO vol in de wind. Een moddercampagne in de media en de steun van de overige leden van het directiecomité, die in een brief duidelijk maakten dat er wat hen betreft niet meer met Claes samengewerkt kon worden, veranderden daar niets aan. 

Vernietigende analyse

Ook een ultieme verzoeningspoging, onder leiding van bemiddelaar Fabiaan Van Vrekhem zette weinig zoden aan de dijk. Het rapport dat hij vorige woensdag aan Luc Van den Brande, voorzitter van de raad van bestuur, overhandigde was voor Dalle het signaal om in actie te komen. “Ik heb de directie en de raad van bestuur aanvankelijk zo veel mogelijk ruimte gegeven om het conflict intern op te lossen”, vertelde de mediaminister op een inderhaast bijeengeroepen persconferentie. “Maar de CEO is er niet in geslaagd de crisis te bezweren. Daarom heb ik, in samenspraak met de Vlaamse regering, beslist om zijn arbeidsovereenkomst te beëindigen.” Vreemd genoeg kregen de leden van de raad van bestuur, die toch hadden aangedrongen op de verzoeningspoging, het rapport van Van Vrekhem gisteren niet te zien. Volgens verschillende bronnen omdat het document niet alleen het functioneren van Lembrechts beschrijft, maar ook een vernietigende analyse van Peter Claes bevat. 

De voorzitter van de raad van bestuur Luc Van den Brande, Vlaams mediaminister Benjamin Dalle (CD&V) en de nieuwe CEO ad interim Leo Hellemans. Beeld BELGA

Dalle benadrukte dat Lembrechts zijn ontslag enkel te danken heeft aan zijn slechte aanpak van het conflict met Claes. Maar het is geen geheim dat de politieke steun voor Lembrechts al langer aan het afkalven was. Zijn communicatie over de besparingen bijvoorbeeld wekte in regeringskringen heel wat wrevel op. De voormalige CEO had het consequent over een besparingsoefening van 40 miljoen, terwijl die volgens Jambon en co. de VRT slechts 12 miljoen zou kosten. Ook het feit dat Lembrechts zich pas na lang aandringen wou houden aan de reclameplafonds – het maximumbedrag dat de openbare omroep uit de markt mag halen – en dat hij zich een koele minnaar toonde van de Vlaamse Netflix zorgde voor irritatie. Bovendien werd ook het ontsporen van het nieuwbouwproject van de VRT hem aangewreven. Het conflict met Claes was voor zijn politieke critici een uitgelezen kans om de eigenzinnige Lembrechts buiten te werken. 

Rust

Exit Lembrechts dus en enter Leo Hellemans. Een man van het huis die in vorige levens achtereenvolgens sportjournalist, hoofdredacteur en CEO was aan de Reyerslaan. Hij moet, tijdens wat Dalle omschrijft als een afkoelingsperiode, rust brengen bij de VRT. Te beginnen met het directiecomité. Want ook na het ontslag van Lembrechts blijft de impasse daar compleet. Vier leden van dat comité (Liesbet Vrieleman, Hans Cockx, Stijn Lehaen en Lieven Vermaele) lieten eind december in een vlijmscherpe brief weten dat ze niet meer konden samenwerken met Peter Claes, de vijfde directeur. Hij werd door zijn collega’s omschreven als deloyaal, manipulatief en niet-transparant.

Dat volstond dus niet om de man, tegelijk met Lembrechts, de deur te wijzen. Meer nog, het heeft er alle schijn van dat Claes  wel degelijk nog een toekomst heeft bij de VRT. “We moeten ons de komende weken de vraag stellen hoe we mensen die belangrijk zijn voor de VRT aan boord kunnen houden”, liet Luc Van den Brande, voorzitter van de raad van bestuur, optekenen. Ook Dalle had het, zonder namen te noemen, over mensen die niet alleen grote kwaliteiten maar ook gebreken hebben. Een probleem waar volgens de mediaminister binnen de organisatie aan gewerkt moet worden. 

Wanneer Claes effectief aan boord blijft is het de vraag hoe de andere vier directeurs daar op reageren. Slikken Vrieleman en co. hun bezwaren tegen Claes in of maken ze wat ze in hun brief schreven hard door op te stappen? Aan supersub Hellemans om te zien of en hoe de vijf directeurs in de toekomst nog kunnen samenwerken. Mogelijk komt er ook een herschikking van de bevoegdheden. 

Zoenoffer

Claes was tot voor het conflict directeur van zowel de afdelingen Media (die bepaalt wat er wordt uitgezonden) als Productie (die bepaalt hoe die programma’s worden gemaakt). Dat gaf hem de controle over een budget van om en bij de 200 miljoen euro en maakte hem tot de man die de VRT de facto runde. Hem één van die portefeuilles afnemen zou niet alleen het machtsevenwicht in het directiecomité herstellen maar ook als zoenoffer kunnen dienen voor de overige directieleden.

Mediaminister Benjamin Dalle (CD&V): 'Het is de bedoeling om nog voor de zomer een nieuwe CEO aan te stellen.'Beeld BELGA

Ook het personeel liet gisteren van zich horen. “Paul Lembrechts heeft zich ondubbelzinnig geëngageerd om de toekomst van de VRT te beschermen tegen de massale besparingen die de Vlaamse regering ons wil opleggen”, klinkt het in een persmededeling van het personeelsfront. “De reactie van de Vlaamse regering is hem te ontslaan. Dat is voor ons onaanvaardbaar.” Een deel van het personeel legde gisteren om 14 uur bij wijze van protest kort het werk neer. De komende dagen en weken volgen nog meer acties. Maandag volgt in ieder geval al een algemene staking. 

‘Onvoldoende weerwerk’

Hellemans had bij zijn entree alvast een badge met de slogan ‘We laten de VRT niet los’ op zijn kostuumjasje gespeld. Kwestie van meteen duidelijk te maken dat hij wel oor heeft naar de eisen van het personeel. Of dat zal volstaan moet nog blijken. “Hellemans is de man die de huidige beheersovereenkomst mee onderhandelde”, zegt Wies Descheemaeker van ACOD. “En daar zijn we niet onverdeeld gelukkig mee. Toen de regering tijdens die onderhandelingen met zware besparingen op de proppen kwam, hebben Hellemans en co. naar ons aanvoelen onvoldoende weerwerk gegeven.” 

Ook deze keer zal Hellemans zich met die beheersovereenkomst – het contract met de Vlaamse regering dat bepaalt wat de VRT moet doen en hoeveel geld het daarvoor krijgt – bezighouden, zij het enkel in de voorbereidende fase. De ultieme onderhandelingen worden een eerste test voor de nieuwe CEO. “Het is de bedoeling om nog voor de zomer een nieuwe CEO aan te stellen”, liet Dalle weten. “Zo krijgt hij of zij de kans om een stempel te drukken op de nieuwe beheersovereenkomst.” Over het gewenste profiel voor die nieuwe CEO kon de mediaminister nog niet veel kwijt. “Dat willen we de komende dagen uitklaren. Normaal gezien wordt de zoektocht dan volgende week vrijdag opgestart.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234