Dinsdag 24/05/2022

NieuwsFrankrijk

Ophef over genderneutraal voornaamwoord in Frankrijk: il, elle, of misschien ‘iel’?

Brigitte Macron, echtgenote van de president, vindt 'twee voornaamwoorden genoeg'. Beeld REUTERS
Brigitte Macron, echtgenote van de president, vindt 'twee voornaamwoorden genoeg'.Beeld REUTERS

De Franse parlementariër François Jolivet was met stomheid geslagen. Op hoge poten klopte de partijgenoot van president Macron afgelopen week aan bij de Académie Française, hoeder van de Franse taal. Hadden zij al eens nagedacht over dat vermaledijde drieletterwoord dat nu zomaar bleek opgenomen in de lijst van woordenboek Le Petit Robert?

Eline Huisman

Het woordje ‘iel’, samentrekking van il (hij) en elle (zij), is bedoeld om personen aan te duiden ongeacht hun gender. Enkele weken geleden deed het zijn intrede in de online woordenlijst van het bekende Franse woordenboek, zeg maar de Franse Van Dale.

Hoewel het woord nog spaarzaam wordt gebezigd, zo zagen de lexicografen van Le Petit Robert, is het duidelijk aan een opmars bezig. Een goed moment dus om de term van duiding te voorzien.

De parlementariër zag in het woord echter een andere opmars: die van een ‘woke-ideologie’ die de gemeenschappelijke Franse taal en waarden bedreigt. Een deel van politiek Frankrijk is zeer gevoelig voor de veronderstelde import van ‘wokeisme’, grofweg samen te vatten als alertheid op maatschappelijke ongelijkheid zoals racisme en discriminatie.

Zij zien de aandacht voor onderwerpen als gender, ras en koloniaal verleden als een Amerikaanse discussie die de Franse identiteit bedreigt – de nadruk op minderheden zou het separatisme aanwakkeren.

Twee is genoeg

Veelzeggend was de bijval die Jolivet kreeg, tot aan presidentsvrouw Brigitte Macron aan toe. De voormalige docent Frans liet zich deze week ontvallen dat de taal al zo mooi is ‘en twee voornaamwoorden genoeg’.

Ook minister van onderwijs Jean-Michel aarzelde niet zich in de discussie te mengen. ‘Feminisme is een goede zaak, maar niet een die de vernietiging van de Franse taal rechtvaardigt’, reageerde hij op de iel-kwestie. ‘Inclusief schrijven is niet de toekomst van de Franse taal.’ Blanquer trekt vaker van leer tegen de invloed van ‘woke’ - begin dit jaar wilde hij nog een onderzoek laten uitvoeren naar woke-activisme op universiteiten.

Controverse over de Franse taal is niet nieuw, je zou er zelfs een uitstekend signaal van vitaliteit in kunnen zien, reageerde Charles Bimbenet, directeur van Le Petit Robert op de ophef. Niettemin leek het hem goed de beschuldigingen van activisme aan zijn adres recht te zetten. ‘Onze missie is de evolutie van een veranderende Franse taal te observeren en erover te rapporteren’, schreef Bimbenet.

‘Het definiëren van de woorden die de wereld gebruikt helpt die beter te begrijpen.’ Dat ‘iel’ nu ook in de woordenlijst is opgenomen is geen kwestie van instemming, maar een kwestie van nut. ‘Het leek ons handig de term te verduidelijken voor wie het tegenkomt, of ze het willen gebruiken of juist afwijzen.’

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234