Maandag 26/07/2021

Antwerpen

Ophef bij Joodse gemeenschap over verhuis monument

Het monument voor de Gedeporteerde Joodse bevolking op de Belgiëlei. Beeld Kioni Papadopoulos
Het monument voor de Gedeporteerde Joodse bevolking op de Belgiëlei.Beeld Kioni Papadopoulos

Het plan van het Antwerpse schepencollege om een monument te verhuizen dat de deportatie herdenkt, valt de Joodse gemeenschap zwaar. "Historisch, educatief en emotioneel is dit niet te verdedigen."

27 mei 1997. Op die dag werd, op het kruispunt van de Belgiëlei en de Mercatorstraat, het monument voor de Gedeporteerde Joodse bevolking ingewijd. Het is een symbolische plek: vlak bij de treinsporen waar de deportaties werden georganiseerd en ook vlak bij de twee synagogen waar tijdens de oorlog brand werd gesticht. Toch zou het monument daar verdwijnen. Vorige week besliste het schepencollege om het te verhuizen naar de Louiza-Marialei.

"We hebben met verbijstering de verhuisplannen vernomen", stelt het Forum der Joodse organisaties. De koepelvereniging is naar eigen zeggen niet zelf over de verhuizing ingelicht, maar las erover in Gazet van Antwerpen. "Ons contact met het schepencollege was tot nog toe altijd goed. We begrijpen niet dat wij, de initiatiefnemers, niet op de hoogte zijn gebracht."

Het Forum spreekt over een eenzijdige beslissing. Een waar ze bovendien geen enkele goede reden voor zien. De nieuwe plek op de Louiza-Marialei, tegenover het stadspark, is volgens woordvoerder Hans Knoop niet te verdedigen. "Het is een willekeurige plaats, waarmee we geen enkele relatie hebben en waar het monument ook nog eens aan het zicht wordt onttrokken."

Het monument staat nu op een symbolische plek. Beeld Kioni Papadopoulos
Het monument staat nu op een symbolische plek.Beeld Kioni Papadopoulos

Volgens Knoop bevinden zich in de sokkel assen uit de gaskamers van Auschwitz en overblijfselen van de verbrande Thora-rollen van de synagogen uit de Antwerpse Kristallnacht. "Het monument is ook een graf, en dat mag je volgens de Joodse traditie niet zomaar verplaatsen. Je kan niet verplanten zoals een boom." Kortom: "Historisch, educatief en emotioneel is de verhuizing niet te verdedigen."

Het kabinet van burgemeester Bart De Wever (N-VA) is verrast over de reactie van het Forum, en zegt die te betreuren. "We zijn al even bezig met het ontwikkelen van een totale herdenkingsvisie op de Tweede Wereldoorlog in het algemeen, en de Joodse deportatie in het bijzonder", laat kabinetschef Philippe Beirnaerts weten. Hij wijst erop dat heel wat monumenten in Antwerpen nu verspreid en verloren staan. "In het geval van het monument voor de Gedeporteerde Joodse Bevolking hebben we eerst uitgezocht of we de site zelf konden opwaarderen, maar er waren maar weinig mogelijkheden."

Beirnaerts heeft het over de drukke verkeersas en het feit dat bij de jaarlijkse herdenking mensen nu al op het midden van de rijweg moeten staan. "Willen we de herdenkingsplek beter zichtbaar maken en een digitale applicatie ontwikkelen ter herinnering van de slachtoffers, dan lijkt het beter om dat elders te doen."

De Joodse gemeenschap neemt geen genoegen met deze uitleg en zegt dat het een het ander niet hoeft uit te sluiten. "Het monument kan blijven staan terwijl er elders nieuwe initiatieven kunnen worden genomen", redeneert Knoop.

Hij gaat ervan uit dat het schepencollege haar beslissing ongedaan zal maken. En ondenkbaar blijkt dat niet. Het kabinet van de burgemeester zegt pas te zullen handelen eens er consensus is over wat nu het best gebeurt. "We hopen, tijdens een overleg na de paasvakantie, een en ander uit te klaren", verklaart Beirnaerts. "Het lijkt ons weinig zinvol om een herdenkingsplan uit te tekenen waarin de Joodse gemeenschap zich niet kan vinden."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234