Dinsdag 03/08/2021

Opgelet: wat je op papier leest, onthoud je beter dan wat je digitaal leest

null Beeld THINKSTOCK
Beeld THINKSTOCK

Niet dat u nu meteen dit artikel moet gaan printen, maar wat je op papier leest, begrijp en onthou je beter dan wat je op een digitaal schermp(je) leest. "Het fysieke van een publicatie op papier geeft de hersenen letterlijk meer grip op de zaak", zeggen auteurs van steeds meer studies.

Papierloze kantoren en iPads op de schoolbanken staan op de verlanglijst van velen, maar verschillende nieuwe studies wijzen erop dat mensen tekst op papier beter verwerken dan op een digitaal scherm. Als het om tekstbegrip gaat, doet papier het nooit slechter en vaak beter.

Hoe komt dat? Sommige experts vermoeden dat we met andere verwachtingen lezen naargelang het op een scherm of op papier is, en dat we in dat laatste geval meer verwachten iets te gaan leren. "Maar lezen is ook een meer fysieke bezigheid dan we denken", zegt de Noorse onderzoekster Anne Mangen (Universiteit van Stavanger) over de recentste inzichten.

Thriller
Samen met neuropsycholoog Jean-Luc Velay (Université Aix-Marseille) brengt Mangen alle aspecten van de kwestie in kaart. In het nieuwste experiment serveerde ze vijftig laatstejaarsstudenten een thrillerverhaal. De helft las het op een e-reader, de andere helft op papier. De gebruikers van de e-reader scoorden nadien twee keer zo slecht wanneer hen gevraagd werd de plot van het verhaal na te vertellen. Ze moesten daarvoor veertien elementen uit het verhaal in de juiste volgorde zetten.

Mangen concludeert dat je wat je op papier leest diepgaander opslaat en beter weer kunt reproduceren in andere situaties. Digitale leeservaringen zijn volgens haar dan weer beter geschikt voor de snelle leeservaring.

Fysieke eigenschappen
Volgens de onderzoekers moet de verklaring zitten in de fysieke eigenschappen van lezen op papier. "Onze hersenen hebben kapstokjes nodig om informatie op te slaan", zegt Mangen. Op papier zijn die er meer en zijn ze standvastiger. Je kunt het gewicht en de dikte van het papier voelen, door de pagina's bladeren en snel zien waar de tekst begint en eindigt. Mangen: "Op papier lezen geeft je de kans de pagina's te voelen en bij een boek wordt dat aan de linkerkant zwaarder en aan de rechterkant lichter naarmate je vordert. Je kunt de lengte van hoofdstukken inschatten, terugbladeren. Er is een tactiel aspect aan het lezen en we weten dat zo'n vaste ijkpunten of navigatiepunten het de hersenen makkelijker maakt." Dat is wellicht zo omdat de hersenen gericht zijn op ruimtelijke oriëntatie. "En de papieren tekst staat vast. Je houdt hem vast en het zeer gelijkmatige doorploegen van het papier versterkt via de tast het leesproces."

null Beeld Brecht Vandenbroucke
Beeld Brecht Vandenbroucke
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234