Woensdag 08/12/2021

Opgang en val van Tony Blair

Man met negen levens. Ooit was Tony Blair de meest inspirerende leider te wereld. Maar toen sloot hij een oorlogspact met George Bush, waarna hij voor de rest van zijn dagen voor poedel versleten werd. Ook in zijn nadagen blijft Blair voor verwarring en hoon zorgen. Zijn bemiddelingsopdracht in het Midden-Oosten werd een fiasco en nu gaat hij antisemitisme bestrijden.

1983

De 30-jarige Blair verovert voor het eerst een zetel in het Britse Lagerhuis. Hij omschrijft zichzelf als 'soft left' waarmee hij zich meteen al distantieert van de klassieke linkse Labour-koers. Zijn eerste parlementaire speech is meteen een bravourenummertje: "Op zijn best staat het socialisme voor een bestaan dat zowel rationeel als moreel is. Het staat voor samenwerking en niet voor confrontatie, voor broederschap en niet voor angst. Het staat voor gelijkheid."

1994

Labour-leider John Smith sterft onverwacht aan een hartaanval. Blair wint de voorzittersverkiezingen en een van de eerste zaken die hij als partijleider doet, is het schrappen van een marxistische passage uit het partijprogramma die bepaalt dat Labour 'het gemeenschappelijk bezit van de productiemiddelen' nastreeft. Blair lanceert de term New Labour en laat zijn herboren partij naar het centrum opschuiven.

1/5/1997

Bij de verkiezingen verovert Labour in het Lagerhuis 418 van de 650 zetels: tot op de dag van vandaag een absoluut record. De onpopulaire premier John Major haalt met zijn Conservatieven de slechtste score sinds 1832. Blair wordt premier. Dat er aan zijn dadenkracht geen grenzen zijn, bewijst hij door op zijn allereerste werkdag en ingrijpende onderwijshervorming op tafel te smijten. Zijn approval ratingstaat op 93 procent.

31/8/1997

Enkele uren nadat prinses Diana bij een auto-ongeluk in Parijs om het leven komt, geeft Blair een toespraak waarmee hij de harten van bijna alle Britten zal veroveren. Staande voor het mooie Sint Mary Magdalena-kerkje van zijn woonplaats Trimdon omschrijft hij Lady Di als 'the people's princess': "Ze was de prinses van het volk en zo zal ze altijd in onze harten herinnerd worden."

De speech was op de achterkant van een enveloppe gekribbeld. De meeste Blair-biografen omschrijven dit moment als zijn finest hour. In die periode bouwt de premier ook behoorlijk wat krediet op bij Queen Elisabeth, die aanvankelijk de grootste moeite had om zich menselijk op te stellen bij de dood van Diane, met wie zij een getroubleerde relatie had.

1998

Blair overtuigt de verschillende partijen in het conflict rond Noord-Ierland om het Goede Vrijdag-akkoord te ondertekenen, een cruciale stap in het vredesproces. Voor de allereerste keer sinds de jaren zestig is er uitzicht op duurzame vrede.

Jaren 2000

Blair blijft zich als een grote hervormer profileren: hij introduceert een nationaal minimumloon, kondigt nieuwe werkgelegenheids-wetten aan en verhoogt de belastingen. Tegelijk noemt hij zichzelf "een radicale centrumfiguur": vriendelijk voor bedrijven, kordate activering van werklozen, introductie van het vrije markt denken in het onderwijs en de gezondheidszorg.

1999-2000

De Britse premier gaat prat op zijn moreel hoogstaand buitenlandbeleid. Hij vindt dat Groot-Brittannië moet kunnen tussenkomen in conflicten om verder bloedvergieten te vermijden. In 1999 doet Groot-Brittannië mee aan de NAVO-acties in Kosovo en Servië. In mei 2000 stuurt Blair troepen naar Sierra Leone, waar op dat moment een gruwelijk conflict woedt. Samen met het regeringsleger en blauwhelmen verslaan de Britten de rebellen van het Revolutionary United Front. Mensenrechten moeten primeren op het eigen nationale belang, zegt Blair. Op die manier lanceert hij een nieuwe doctrine, die echter gaan lang leven beschoren is.

Juni 2001

Blair behaalt opnieuw een verkiezingsoverwinning. De Conservatieven hangen nog steeds in de touwen.

11/9/2001

De WTC-aanslagen maken dat Blair zij aan zij gaat staan met de Amerikaanse president George W. Bush. "Amerika heeft geen grotere vriend dan Groot-Brittannië", verklaart die laatste. Het antiterreurverbond maakt dat Groot-Brittannië voluit deelneemt aan de oorlog in Afghanistan. In een eerste fase wordt deze militaire campagne gedragen door een groot deel van de Britten.

2003

In het kielzog van de Amerikaanse marines stuurt Tony Blair troepen naar Irak om Saddam Hoessein ten val te brengen en op zoek te gaan naar onbestaande chemische wapens. Hoewel Blair zijn beslissing tot op de dag van vandaag blijft verdedigen, is deze interventie vernietigend voor zijn reputatie. De man die jarenlang het imago had van de briljante, moreel hoogstaande wereldleider is volgens velen niet meer dan een buikspreekpop van krijgsheer George W. Bush. Sommigen omschrijven hem zelfs als de poedel van Bush. Zijn oorlogsbesluit brengt Blair in conflict met een groot deel van zijn eigen parlementariërs én met Europese grootmachten als Duitsland en Frankrijk.

2006

Zijn pact met Bush blijft voor controverse zorgen. Blair weigert Israël te veroordelen voor de bommencampagne op Libanon waarbij meer dan duizend mensen om het leven komen. De meerderheid van zijn ministers wil dat Blair oproept tot een staakt-het-vuren: tevergeefs.

2007

De Irak-oorlog heeft Blairs reputatie onherstelbaar beschadigd. Terwijl het aantal Britse gesneuvelden de hoogte ingaat, tuimelt Labour in de peilingen. In 2005 volgt er een zware verkiezingsnederlaag. Labour blijft de grootste partij maar steeds meer leden vinden dat Blair niet het recht heeft om de partij in zijn eigen afgang mee te sleuren. Maar Blair weigert een precieze datum te geven voor zijn afscheid en dat maakt zijn opvolger Gordon Brown bijzonder ongeduldig. Op 27 juni 2007 is het dan eindelijk zover. Blair neemt ontslag als partijleider en premier.

2010

Was Tony Blair onvervangbaar of had hij zijn partij een totale burn-out bezorgd? Feit is dat Labour bij de verkiezingen een zware nederlaag lijdt en tot op de dag vandaag in de oppositie belanden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234