Zondag 26/01/2020

Operatie Dark Winter: sidder en beef

New York

Van onze correspondent

Gert Van Langendonck

Het is de winter van 2002. Terwijl in Azië een oorlog dreigt tussen China en Taiwan, en Saddam Hoessein dreigt met een nieuwe bezetting van Koeweit, wordt in Oklahoma City een pokkenepidemie vastgesteld. Al snel blijkt dat het om een terroristische aanslag gaat. Gedurende de volgende dertien dagen verspreidt het virus zich naar vijfentwintig staten en vijftien andere landen. De beelden van de oproerpolitie in Philadelphia die inslaat op moeders die vaccins eisen voor hun kinderen, gaan de wereld rond.

Het scenario van Operatie Dark Winter leest als dat van een slechte rampenfilm. Maar sinds 11 september leven we allemaal in een slechte rampenfilm en geen enkel scenario, hoe onwaarschijnlijk ook, kan nog afgedaan worden als Hollywood-fictie. Niet als men weet dat het verkeer in New York City hopeloos in de knoop zit, omdat de politie elk voertuig op de bruggen naar Manhattan tegenhoudt en controleert op explosieven of andere massavernietigingswapens. Bijzondere aandacht is er voor hazmat-trucks, vrachtwagens die hazardous materials (gevaarlijk materiaal) mogen vervoeren. Want we weten sinds vorige week dat een aantal personen dat in verband gebracht wordt met de aanslagen van 11 september geprobeerd heeft om hazmat-vergunningen te krijgen. En de gasmaskers zijn helemaal uitverkocht.

Operatie Dark Winter was niet zomaar een spelletje. Het was een oefening georganiseerd door onder meer het Center for Strategic and International Studies, the Johns Hopkins Center for Civilian Biodefense Studies. Sommige deelnemers, zoals gouverneur Frank Keating van Oklahoma of journalisten van BBC en The New York Times speelden zichzelf. De rol van het hoofd van FEMA (Federal Emergency Management Agency) was voor Jeffrey Hauer, ex-FEMA-chef voor New York en nu 'adviseur bioterrorisme' van gezondheidsminister Tommy G. Thompson. Senator Sam Nunn mocht president spelen.

Toen de resultaten van Operatie Dark Winter in juli gepresenteerd werden in de senaatscommissie voor Nationale Veiligheid, veroorzaakte dat maar weinig ophef. Ze waren nochtans ontnuchterend: de VS zijn geheel onvoorbereid op een bioterroristisch aanval op eigen bodem. De eerste vaststelling voor de deelnemers was dat er niet genoeg vaccins zijn om de bevolking te vaccineren tegen een aanval met het pokkenvirus. De VS hebben momenteel twaalf miljoen vaccins, wat genoeg is voor een Amerikaan op de 23. En in de oefening liep de coördinatie tussen de verschillende overheidsdiensten, lokaal en federaal, geheel in het honderd.

Dat laatste was niet het geval na de aanslagen van 11 september, maar zoals Nunn in juli in de senaatscommissie zei: "Veel van de deelnemers aan Dark Winter waren veel meer in hun element geweest als het om een conventionele bomaanslag was gegaan. De effecten van een bomaanslag zijn beperkt in tijd en ruimte. Pokken daarentegen zijn een stille, onzichtbare vijand. Het virus is hoogst besmettelijk, en verspreidt zich ogenblikkelijk: elk slachtoffer kan twintig anderen besmetten. Omdat er een incubatieperiode van twee weken is, komt de vijand in verscheidene golven."

Operatie Dark Winter speelde zich af over een periode van dertien dagen, die in werkelijkheid werden samengebald tot twee dagen waarin de deelnemers werden afgezonderd op Edwards Airforce Base nabij Washington D.C. Het ging er allemaal erg realistisch aan toe, met kabinetsvergaderingen die worden onderbroken voor breaking news op televisie uit Oklahoma City, gruwelfoto's van de slachtoffers en nieuwsberichten over rellen in Philadelphia, waar een tweede besmettingshaard was gelokaliseerd. "Het beeld van een moeder met haar peuter op de arm die wordt weggeduwd door oproerpolitie bij een vaccinatiecentrum is de wereld rondgegaan. Bij rellen bij een vaccinatiecentrum in Philadelphia zijn twee doden gevallen. Elders hebben meutes de vaccinatiecentra bestormd en geplunderd en heeft de Nationale Garde moeten ingrijpen."

De oefening eindigde met duizend doden, een onbekend aantal besmettingen, en geen oplossing in zicht. Maar Operatie Dark Winter heeft er wel al voor gezorgd dat de VS hun voorraad pokkenvaccin aan het uitbreiden zijn. Een firma in Cambridge is een nieuw vaccin aan het aanmaken, waarvan het Center for Disease Control and Prevention in Atlanta er alvast veertig miljoen heeft besteld: volgens de experts het minimum om een epidemie van enige omvang te kunnen bestrijden. Enige probleem: ze zullen pas klaar zijn in 2004.

Realistisch rollenspel toonde aan hoe slecht Amerika voorbereid is op bioterroristische aanslag

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234