Maandag 25/01/2021

Operahervormer

Met Don Giovanni van Mozart in de Vlaamse Opera net achter de kiezen en Orphée et Eurydice van Gluck (zij het in de bewerking van Berlioz) in de Munt vanavond voor de boeg, past het even te denken aan de link tussen beide. Dat is het ballet Le festin de pierre, ou Don Juan, dat dezelfde Gluck schreef een jaar voor zijn Orfeo.

Het was in 1761, Mozart was nog maar 5 jaar oud maar Gluck stond op het punt om in Wenen de opera te hervormen. Theaterdirecteur Durazzo had hem in contact gebracht met dichter Ranieri de' Calzabigi, die nog samen met Casanova in Parijs een systeem voor een staatsloterij had ontworpen. Calzabigi had het niet hoog op met de Weense hofdichter Metastasio, die als model diende voor hoe een operalibretto er moest uitzien. Voordat Gluck en Calzabigi zich echter zouden wagen aan het formuleren van een alternatief, probeerden ze het idee uit in een genre waarin Metastasio hen niet kon storen: ballet. Samen met choreograaf Gasparo Angiolini creëerden ze het ballet Don Juan naar Molière. Het sloeg in als een bom. Durazzo maakte meteen de weg vrij voor de reform- opera's Orfeo ed Euridice en Alceste.

Zo wordt Gluck doorgaans herinnerd: als een soort Wagner avant la lettre, die het door de zangersdictatuur van de opera seria verstoorde evenwicht tussen muziek en drama herstelde en als grote hervormer van opera een 'Gesamtkunstwerk' maakte. Nochtans bleef diezelfde Gluck 'klassieke' ernstige opera's schrijven, zelfs op libretti van Metastasio. Tegelijk stond hij bekend als een van de productiefste leveranciers van Franse opéras comiques.

Een recente cd van de Duitse tenor Daniel Behle (uitstekend begeleid door de Griekse dirigent George Petrou en diens ensemble) toont heel die bandbreedte. Gluck was nu eenmaal geen ideoloog - al werd hij in die rol gedwongen - maar een theaterman die zowel de eisen van het adellijke als het burgerlijke publiek kende én de noden van de tijd aanvoelde. Net als later Mozart, zou je kunnen zeggen, al was diens talent nog veel groter. Maar zowel Idomeneo als Die Entführung aus dem Serail, en de feestscène uit Don Giovanni, zouden er zonder Gluck anders hebben uitgezien. Het is allicht niet toevallig dat Petrou naast de Gluck-cd ook Beethovens Die Geschöpfe des Prometheus uitbracht. Ook in het ballet van Viganó zijn nog echo's van Don Juan zichtbaar. Maar ondertussen zijn door de Franse revolutie de tijden veranderd. Beethoven eindigt niet met een passacaglia maar met een volkse contredanse. Petrou heeft het goed begrepen: zijn interpretatie is voluit plebejisch.

Orphée et Euridyce vanaf vanavond in de Munt; de twee cd's van George Petrou zijn uit bij Decca.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234