Dinsdag 18/02/2020

Open huis voor de filmliefhebber

Filmmusea staan niet bekend als de meest bruisende plekken. In Amsterdam willen ze daar verandering in brengen. Het spectaculaire EYE, dat komende week zijn deuren opent, moet een hotspot worden.

Amsterdam heeft er weer een landmark bij. Aan de noordkant van de IJ-oevers, waar de laatste jaren toch al druk gebouwd wordt, opent komende donderdag het nieuwe filmmuseum EYE zijn deuren. Hoog is het gebouw niet, spectaculair wel. Het ranke witte ontwerp doet wel wat denken aan een reusachtige vis die vervaarlijk hapt. De vergelijking met het operagebouw in Sydney is al getrokken.

Wie Amsterdam met de trein binnenrijdt, ziet het museum al liggen van achter de glazen overkapping van het station. Een gratis pontje brengt je binnen een paar minuten tot vlak bij de ingang. Hier leidt een grote houten trap naar de 'arena', het hart van het gebouw waar onder meer een café-restaurant is gevestigd.

In deze ruimte begint straks je bezoek aan EYE, vertelt directeur Sandra den Hamer, voorheen de baas van het Filmfestival Rotterdam. De arena is vrij toegankelijk, en moet een levendige ontmoetingspleworden voor Amsterdammers, toeristen en dagjesmensen. Den Hamer: "Film is ooit begonnen op de kermis. Dat gevoel van 'kom binnen, kom kijken' willen we in ons gebouw terugbrengen. Het moet een open huis worden, een plek waar je graag komt. De bezoeker moet niet denken: ik ga morgen om half acht naar de film. Nee: je gaat naar EYE, eet misschien wat, en kiest dan welke film je wilt zien."

Wie zijn keuze heeft gemaakt, komt via smetteloos witte gangen bij de vier filmzalen terecht. Hier wil Den Hamer het medium film "in al zijn glorie en verscheidenheid" gaan tonen. Net als de Cinematek in Brussel beschikt Amsterdam over een wereldvermaarde collectie van zo'n 40.000 films, waaruit rijkelijk kan worden geput. Maar ook de populaire en hedendaagse film krijgen ruim aandacht. De grootste zaal, met 325 stoelen, is vooral bedoeld voor Nederlandse filmpremières en populaire arthousefilms als The King's Speech en The Tree of Life. In de overige zalen (twee keer 130 en een keer 67 stoelen) is plaats voor klassiekers, jeugdvoorstellingen, debatten en lezingen. Net als in Brussel zijn er ook voorzieningen om individueel films te bekijken op kleinere schermen.

Veel verwacht de directrice ook van de 1.200 vierkante meter tellende tentoonstellingsruimte, de grootste in Nederland. Hier zullen jaarlijks vier exposities worden georganiseerd. "Deze ruimte biedt ons de kans om mee te spelen in de eredivisie van filminstituten en musea voor moderne kunst", zegt Den Hamer. "Zo'n Tim Burton- tentoonstelling in het MoMA in New York, dat vonden we allemaal geweldig, maar daar hadden we geen plaats voor. Nu dus wel. Je kunt straks naar het Van Gogh Museum of het Stedelijk Museum, maar ook naar EYE." Bij het samenstellen van de tentoonstellingen wil EYE waar mogelijk samenwerken met buitenlandse partners als het British Film Institute en de Cinémathèque Française. De eerste expositie is Found Footage: Cinema Exposed, een uitgebreid programma rond 'gevonden' filmfragmenten. Later dit jaar staat onder meer een Stanley Kubrick-expo op het programma, die eerder in Parijs te zien was.

De nieuwbouw van EYE duurde in totaal vijf jaar, en had heel wat voeten in de aarde. Het filmmuseum was oorspronkelijk gevestigd in een stadskasteeltje in het Vondelpark, dat al jaren uit zijn voegen barstte. Met veel kunst- en vliegwerk werd financiering gevonden voor een nieuw onderkomen in Amsterdam-Noord. Hiervoor werd het Weense architectenbureau Delugan, Meissl Associated Architects in de arm genomen. Dat liet zich bij het ontwerp inspireren door het water. "Deze omgeving vroeg om een lichtbaken, een soort vuurtoren, zichtbaar van ver", verklaarde architect Roman Delugan in de Nederlandse pers.

Grote vraag nu het gebouw er staat is: gaan Amsterdammers en toeristen de oversteek naar het noorden van de stad wagen? De buurt had altijd een saai imago, maar daar komt de laatste tijd verandering in door het aantrekken van creatieve industrie. Toch hebben critici hun twijfels over de slagingskansen van EYE. Zij wijzen op het vlakbij gelegen Muziekgebouw aan 't IJ, ook al zo'n prachtig gebouw, dat moeite heeft de exploitatie rond te krijgen. Maar volgens Den Hamer moet het lukken om de benodigde 230.000 bezoekers per jaar te trekken. "Dat aantal haalden we op het festival in Rotterdam in elf dagen." Daarnaast hoopt de directrice ook het nodige geld op te halen via sponsoring, particuliere investeerders, en de verhuur van ruimtes voor feesten en partijen.

EYE, filmmuseum aan het IJ, wordt op woensdag 4 april geopend door koningin Beatrix en gaat een dag later open voor het publiek. De eerste twee weken is er een uitgebreid openingsfestival.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234