Zaterdag 24/10/2020

Open geest, maar mét taboes

Homo's zijn hun beste vrienden en de multiculturele samenleving vinden ze een vanzelfsprekendheid. Toch blijft racisme een ongemakkelijk thema. 'Twintigers hebben minder vooroordelen omdat het extreme individualisten zijn.'

Jay Pritchett is een succesvolle zakenman, een veteraan op professioneel en privévlak. Met zijn tweede, veel jongere Colombiaanse vrouw Gloria heeft hij een baby. Samen met zijn volwassen kinderen - de competitieve huisvrouw Claire en de homoseksuele Mitchell - en zijn vier kleinkinderen - waaronder de geadopteerde Vietnamese Lily - spelen de hoofdrollen in Modern Family. De veelgeprezen sitcom met de bedrieglijk simpele titel is bij ons te zien op 2BE. Met veel humor pookt de serie in de zere plekken van een snel veranderende samenleving.

De opdracht van de Cosby's was simpel: toon de kijker in de jaren tachtig dat je zwart en succesvol kunt zijn (zonder het heikele thema ras zelf aan te raken). Of de Cosby's ook werkelijk hebben bijgedragen aan een betere verstandhouding tussen de volkeren is onduidelijk. Maar ze hebben wel de toon gezet. De opdracht van de Pritchetts is complexer: bewijs dat de liefde alle vooroordelen en verschillen overwint. De Pritchetts zijn de nieuwe Cosby's. Ze zijn het gezin van de Millennial, de generatie geboren na 1980.

Nooit was onze samenleving gekleurder of diverser. Nooit was het Belgisch wettelijk kader zo liberaal. Wie vandaag twintig is, weet niet beter dan dat in dit land homoseksuele stellen kunnen huwen en adopteren. Dat abortus en euthanasie vergoed worden door het ziekenfonds. Dat er zoveel migranten in dit land leven, wonen, werken en kinderen krijgen dat het gedachtegoed van het Vlaams Belang ('Aanpassen of opkrassen') een anachronisme is geworden.

Kijk naar de nieuwe helden: de Vlaams-Rwandese Stromae (29), die een rollenspel met gender opvoert. De Kosovaars-Albanees-Brusselse Adnan Januzaj (19), Rode Duivel en meisjesidool. In de bloedhete Castello op Pukkelpop wordt er zweterig gedanst op de Syrische bruiloftmuziek van Omar Souleyman, elders op de sets van Faisal, dj en praktiserend moslim. Op Instagram verschijnen hidjabbabes, hip met hoofddoek, op dezelfde tijdlijn als Rihanna. Dit is een generatie die is opgegroeid met homo Alberto in Samson en Gert, het favoriete kinderprogramma. En die puistjes heeft gekregen in het tijdperk van de gay best friend, Stanford uit Sex and the City. Als Studio Brusselpresentator Sam De Bruyn (28) trouwt met zijn vriend, dan levert dat koppen op in alle kranten. Bill Cosby krabt zich in wat rest van zijn haar.

Bh's verbranden

Twintigers leven met een open geest, zo wordt bevestigd in een bevraging van De Morgen, uitgevoerd door InSites Consulting. Vooral op het vlak van seks en relaties zijn er weinig taboes. Getekend door de ervaring van hun vaak gescheiden ouders geloven deze twintigers wel in de ware liefde, maar niet in één partner voor het leven.

Een echtscheiding noemt vier op de tien 'de normaalste zaak van de wereld'. Homo- en biseksualiteit is voor het leeuwendeel van de twintigers heel gewoon. Een recente bevraging onder de Britse bevolking toont de verschuiving van het waardepatroon netjes aan: gemiddeld identificeert 'slechts' 8 procent van de Britten zich als homo- of biseksueel, bij 16-tot 24-jarigen is dat 21 procent.

Volgens Joeri Van den Bergh, generatiespecialist bij Insites, zijn deze twintigers de vaandeldragers van "de meest tolerante generatie ooit". Dat komt voor een groot stuk door hun ouders, de babyboomers, die bh's verbrand hebben in naam van de emancipatie en tegen de heersende katholieke moraal. "Het onderwijssysteem heeft deze waarden van tolerantie en respect voor diversiteit geïncorporeerd en doorgegeven. Media hebben in de tussentijd van seks een mainstreamproduct gemaakt. Met specifieke holebireeksen zoals The L Word of Queer as Folk, maar ook met het enorm succesvolle Vijftig tinten grijs. En dan is er nog iets nieuw: de enorme beschikbaarheid van porno."

Het valt op: twintigers worden niet snel verrast in de slaapkamer. Meer dan de helft van de bevraagde twintigers noemt een groot leeftijdsverschil tussen partners - meer dan tien jaar - bespreekbaar, net zoals onenightstands, trio's en sm. Die lossere zeden hebben ook een schaduwkant: een op de vijf noemt onbeschermde seks de normaalste zaak van de wereld, hoewel het aantal seksueel overdraagbare aandoeningen onder jongeren stijgt. De terugkeer van een educatief radioprogramma over seks op MNM en de enorme verkoop van doe-het-zelfboeken zoals die van Goedele Liekens tonen aan dat generatie YouPorn misschien veel standjes en oriëntaties kent, maar toch met vragen blijft zitten.

Terwijl de meeste vragen in ons onderzoek naar seksuele diversiteit ruimdenkende antwoorden opleveren, reageert de twintiger meer terughoudend op interraciale relaties. Een op de acht noemt die ronduit taboe, wat zou betekenen dat jongvolwassenen meer moeite hebben met gemengde relaties dan met homoseksualiteit. De acceptatie van homoseksualiteit is in ons land razendsnel gegaan, op papier in elk geval. Pas in 1985 werd seks tussen partners van hetzelfde geslacht door de rechtbank expliciet niét strafbaar genoemd, zo'n twintig jaar later werd het eerste homohuwelijk gesloten.

Nauwelijks drie jaar later is de wet aangepast om adoptie voor homoseksuele koppels mogelijk te maken. Met migratie zijn de ervaringen veel ouder: al in de jaren veertig arriveerden de eerste gastarbeiders. Hoe komt het dan dat meer mensen moeite hebben met migranten dan met homo's, een seksuele oriëntatie die eeuwenlang is verketterd door ongeveer alle ideologische systemen?

De scepsis ten opzichte van de multiculturele samenleving blijkt ook uit de weerstand tegen multiculturele vriendschappen: een kwart van de bevraagde twintigers noemt vriendschap met iemand van een andere origine moeilijk tot onmogelijk. Socioloog Marc Hooghe (KU Leuven) kijkt er niet van op. "Racisme is een vrij stabiele attitude. Het is een van de weinige vooroordelen die over de generaties heen amper verandert."

Dat komt omdat de kern van onze overtuigingen gevormd worden voor we 21 zijn. "Ouders hebben dus een enorme impact, hun attitudes worden doorgegeven. Bovendien is de multiculturele samenleving een sterk gepolariseerd thema, met een sterke dynamiek van groepsidentiteiten aan beide uitersten van het spectrum. Veertig jaar geleden werden ook clans gevormd, toen liep dat via de breuklijnen van muziek of overtuiging. Stones versus Beatles, hippies versus het burgerlijke milieu. Vandaag gaat het over afkomst."

Deze twintigers hebben op de schoolbanken gezeten bij (de kinderen van) migranten, zegt Hooghe. "Dat zijn omstandigheden waar ze niet zelf voor gekozen hebben, en die vaak voor veel conflict zorgen: in discussies over man-vrouwverhoudingen, over gedrag, uitgaan, alcohol." In dat opzicht is het niet vreemd dat vriendschappen tussen verschillende culturen als 'moeilijk' worden bestempeld: "Het is ook moeilijk. Er zijn namelijk veel verschillen. Ook al geloven we graag dat we onze vrienden kiezen, het gaat vaak over een vorm van natuurlijke selectie van mensen die op ons lijken."

Roken en overgewicht

Hoopgevend: driekwart noemt gemengde vriendschappen wel mogelijk, in de stad ligt dat percentage hoger dan op het platteland. Eerder onderzoek heeft aangetoond dat mensen die in hun omgeving met verschillende achtergronden in contact komen minder vooroordelen hebben. Met de onstuitbare opmars van de gekleurde Belgische samenleving - en de simultane groei van de steden - zou ook het wederzijdse wantrouwen verder moeten afnemen.

Onderzoek van de Amerikaanse professor Jean Twenge, die een boek schreef over Generation Me, bevestigt dat Millennials in vergelijking met hun voorgangers minder vooroordelen hebben die gebaseerd zijn op ras, gender en seksuele geaardheid. "Omdat het extreme individualiteiten zijn", meent Twenge, een trend die in de jaren tachtig door hun voorgangers uit generatie X tot wasdom is gekomen maar die teruggaat tot het vallen van de zuilen en de tanende invloed van de kerk.

De verhouding tussen individualisme en vooroordelen is gecompliceerd, waarschuwt Twenge. "Voor problemen die op het eerste gezicht te wijten zijn aan individueel gedrag, zoals roken en overgewicht, hebben ze veel minder begrip."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234