Zondag 09/05/2021

Open Brouwerijendag

Op zondag 20 april organiseren de Belgische brouwers een Open Brouwerijendag. Niet alle brouwers zwaaien voor deze eerste editie hun poorten open, maar 28 deelnemers verspreid over het ganse land is alvast een mooi aanbod. Zowel authentieke familiebedrijfjes als inventieve kleinbrouwerijen en enkele grotere spelers zijn te bezoeken.

De brouwerij, tenslotte toch een essentiële leverancier van zowel toogvermaak als culinair proefplezier, is grotendeels uit onze dorps- en stadskernen verdwenen. Dat was vroeger wel even anders, rond 1900 was België nog 3.200 brouwerijen rijk en telde elke (toenmalige) gemeente minstens één brouwer onder haar lokale nijveraars. De brouwer behoorde tot de notabelen van het dorp en had vaak ook in de gemeentepolitiek flink wat in de pap te brokken. Logisch, want hij was niet alleen rijk maar vaak ook een joviaal figuur en voorzitter of sponsor van de fanfare en andere vermakelijkheden. Bovendien zat hij aan de bron van hét ultieme verkiezingsargument, een gratis rondje.

Tot halfweg de 19de eeuw vestigen veel brouwerijen zich nog iets buiten de dorpskern (vaak omdat de stiel gecombineerd werd met een landbouwbedrijf, voorbeelden zijn Silly in het gelijknamige dorp en De Ryck in Herzele) maar later zoeken ze graag het centrale marktplein of één of andere hoofdstraat op. Enige pronkzucht was de brouwer niet vreemd, zijn stulpje mocht immers niet onderdoen voor dat van de notaris of dokter. Zo ontstaan her en der uitgebreide complexen met een centrale inrijpoort die uitgeeft op een geplaveide binnenplaats en eromheen de chique brouwerswoning, enkele werkmanswoningen en de eigenlijke werkplaatsen met brouwzaal, moutzolder, opslagruimten en rijpingskelders. Een eenvormige uitvoering in baksteen en enkele sober toegepaste sierelementen maken zulke brouwerijen tot zeldzame relieken van de vroege industriële architectuur.

Van Den Bossche, gelegen aan het geklasseerde dorpsplein van Sint-Lievens-Esse is een heel mooi voorbeeld, ook omdat ze getuigt van het vernuft van onze voorouders: het mout wordt eerst drie verdiepingen hoog opgekrikt waarna het ganse brouwproces puur op basis van zwaartekracht zijn beloop kent en het bier zo in de kelders terechtkomt.

Een ander visitekaartje van een brouwerij was een forse schoorsteen (nodig om de verbrandingsgassen van kolen uit te braken) en enkele kleinere uitlaten bovenop de brouwketels. Zo wisten de omwoners dat er gebrouwen werd, want kokend mout (geweekte, ontkiemde en later gedroogde gerst) verspreidt een diep zoetige, bijna weeïge geur. Toen er in die tijden nog vergist werd in open gistkuipen kon ook de gistgeur penetrant zijn, te vergelijken met wat men in wijnbedrijven kan ruiken. Sterk ja, maar onaangenaam?

Na de Eerste Wereldoorlog is het brouwerijlandschap gehalveerd, en flink wat overnames in het interbellum maaien nog meer brouwactiviteit weg. In deze tijden ontstaan dan ook enkele mastodonten die op hun beurt bijna alle verdwenen zijn maar waarvan de meestal fraaie (art-deco) architectuur nog net gered kon worden, zoals bij Wielemans in Vorst en Lamot in Mechelen, vandaag actieve cultuurtempels. Veel andere bedrijven zijn verhuisd naar industrieterreinen. De enkele dorpsbrouwers die België nog kent (Strubbe te Ichtegem, Bockor in Bellegem of het Antwerpse De Koninck en zelfs Duvel-Moortgat) moeten dan ook gekoesterd worden.

Wie de Open Brouwerijendag wil bezoeken stippelt natuurlijk een eigen parcours uit. Enkele tips (met uitdrukkelijke aandacht voor de infrastructuur): Rodenbach moet elke liefhebber toch eens bezocht hebben. De site combineert een hypermoderne brouwzaal met keldergalerijen gevuld met enorme eiken foeders waar het bier rijpt. Drie Oost-Vlaamse brouwerijen (zie onder info) bieden een zorgeloze kennismaking aan. Het Anker (Gouden Carolus) te Mechelen beheert een indrukwekkende site waar u ook lekker kan eten en zelfs overnachten. En Val-Dieu (in Aubel nabij Luik) is gevestigd in een voormalige cisterciënzerabdij. Veelvraten kunnen terecht in de provincie Henegouwen waar maar liefst zeven brouwerijen meewerken. Bezoek dan zeker Brasserie des Légendes te Ath, heel mooi geïntegreerd in een oude herenhoeve. n

INFO www.openbrouwerijendag.be, van 10 tot 17u. In elke brouwerij krijgt u één biertje aangeboden. De meeste deelnemers zullen actief zijn, al brouwend of al bottelend. Brouwerij De Ryck (Herzele) heeft samen met Van Den Bossche en Contreras (Gavere) een interessant arrangement uitgewerkt: de brouwbus brengt u voor 12,50 euro langs deze drie brouwerijen. Vertrek om 10u30 en aankomst rond 17u15 aan het station van Zottegem. Inschrijven via www.brouwerijderyck.be of 053/62.23.02.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234