Woensdag 27/01/2021

Open brief aan president Jonathan

Chimamanda Adichie is een Nigeriaans-Amerikaanse schrijfster. Deze bijdrage verscheen oorspronkelijk op thescoopng.com.

Een deel van mijn familie woonde tientallen jaren in het noorden van Nigeria, in Kano en Bornu. Ze spraken vloeiend Hausa. Ze kwamen maar een paar keer per jaar op bezoek in Anambra, met Kerstmis en om bruiloften en begrafenissen bij te wonen. Maar soms kwamen ze opeens ook tussentijds, als er weer geweld had plaatsgevonden. Ik herinner me het woord 'Maitatsine' - dat in mijn jonge oren opvallend lyrisch klonk - en ik weet nog dat familieleden binnenstroomden, op de vlucht voor de moorden en met nauwelijks bagage. Wat me aan die haastige terugkomsten naar het oosten opviel, was dat mijn familie altijd weer naar het noorden terugging. Tot twee jaar geleden, toen mijn oom na een leven van dertig jaar in Maiduguri zijn boeltje pakte en naar Awka verhuisde. Hij ging niet meer terug. Hij voelde dat het deze keer anders was.

De terugkeer van mijn oom illustreert een gevoel over Boko Haram dat veel Nigerianen met elkaar delen: een gebrek aan hoop, een gebrek aan vertrouwen in onze leiders. Afgezien van de Biafra-oorlog beleven wij de gewelddadigste periode in het bestaan van ons land. Zoals veel Nigerianen ben ik bedroefd over de leerlingen die zijn vermoord in hun school, over de mensen wier lijken werden besmeurd in Nyanya, over de ontvoerde meisjes in Chibok. Ik ben woedend dat politici munt slaan uit iets wat een collectieve Nigeriaanse rouw, een gedeeld Nigeriaans verdriet zou moeten zijn.

En ik vind het handelen - en niet-handelen - van onze president ongelofelijk onwezenlijk.

Ik wil geen president die weken nadat meisjes uit een school zijn ontvoerd en dagen nadat Nigerianen de straat op zijn gegaan om hiertegen te protesteren, alleen maar een onderzoekscommissie instelt om de meisjes te vinden.

Warboel

Ik wil dat president Jonathan zich ten volle wijdt aan de toestand van onveiligheid in Nigeria. Ik wil dat hij de veiligheid tot prioriteit maakt en dat hij die prioriteit ook uitdraagt. Ik wil een president die zich aan de urgentie van dit moment wijdt en het valse idee laat varen om de schijn op te houden terwijl het land bevangen is door angst en onzekerheid. Ik wil dat president Jonathan weet - en ook de Nigerianen laat weten dat hij dit weet - dat we niet veiliger worden door soldaten die onze kofferbak controleren, en dat het besluit van de hoofdstad Abuja om een Wereld Economisch Forum te houden alleen bewijst hoe diep onzeker het land is.

We hebben een groot probleem en ik wil dat de president daarnaar handelt. Ik wil dat de president het mes zet in de bureaucratische warboel, het moeras van "de normale gang van zaken", want Boko Haram is niet normaal en de reactie erop kan ook niet normaal zijn.

Ik wil dat president Jonathan met het Nigeriaanse volk communiceert, beseft dat leiderschap een sterk psychologische component heeft: als hij zwijgt of onsamenhangend opereert, verliezen mensen het vertrouwen. Ik wil dat hij de doden en vermisten een menselijk gezicht geeft, eist dat hun persoonlijke verhalen worden verteld, laat zien dat elk Nigeriaans leven voor de Nigeriaanse staat kostbaar is.

Ik wil dat de president op zoek gaat naar nieuwe ideeën, handelend optreedt, besluiten neemt, bekendmaakt hoeveel er aan veiligheid wordt uitgegeven, prikkels biedt, mensen ontslaat. Ik wil dat de president diepbedroefd en boos is over de moord op zoveel mensen, dat hij slapeloos in bed ligt te bedenken wat er nog meer kan worden gedaan, dat hij de strijdkrachten en de politie steunt en van goede uitrusting voorziet, maar te midden van de terreur ook aan menselijkheid vasthoudt.

Futloos

Ik wil dat de president even woedend wordt op soldaten die een moord plegen en op politieagenten die inslaan op overlevenden van bomaanslagen en begrafenisgangers. Ik wil dat de president ophoudt met zijn futloze en steeds weer te late uitspraken bij monde van overheidsfunctionarissen en dat hij eist dat de verantwoordelijke persoon voor de leugen tegen de Nigerianen dat de meisjes gered zijn, zich op televisie verontschuldigt.

Ik wil dat president Jonathan zich niets aantrekt van zijn tegenstanders, bedenkt dat dit het wezen van de politiek is - weigeren om defensief of behoedzaam te reageren - en bedenkt dat het begrijpelijk is dat de Nigerianen cynisch tegenover hun regering staan.

Ik wil dat president Jonathan naar glorie en een plaats in de geschiedenis streeft, in plaats van een lang verblijf op zijn post. Ik wil dat hij de verkiezingen van 2015 uit zijn hoofd zet.

Het kan mij niet schelen waar de president van Nigeria vandaan komt. Zelfs de Nigerianen voor wie het wel belangrijk is "waar de president vandaan komt", zullen zich gewonnen geven als ze te maken krijgen met goed leiderschap dat alle Nigerianen het gevoel geeft erbij te horen. Ik heb als president altijd een man of vrouw gewild die intelligent en eerlijk en doortastend is, die wordt omgeven door oprechte en bekwame adviseurs. Iemand die president wil zijn, maar die niet ten koste van alles president hoeft te zijn.

President Jonathan past misschien niet in dit plaatje, maar hij kan het wel benaderen: door de leider te zijn die de Nigerianen nu wanhopig nodig hebben.

naam als een klok

Chimamanda Ngozi Adichie (Nigeria, 1977)

Pendelt tussen haar studenten literatuur in Lagos en haar schrijftafel in de Amerikaanse staat Maryland. Zowel in Nigeria als in de VS is ze een naam die klinkt als een klok.

Auteur van drie romans, die ook hier lovend werden onthaald: Paarse hibiscus (2003), Een halve gele zon (2006) en, haar grote doorbraak, Amerikanah (2013).

Amerikanah vertelt het verhaal van een studentenkoppel dat Nigeria wegens de militaire dictatuur moet verlaten. Zij gaat studeren in Amerika, hij vertrekt naar Londen; maar allebei worden ze afgerekend op huidskleur of haardracht.

In haar TED-lezing 'Het gevaar van een enkel verhaal' waarschuwt ze voor eenzijdige interpretatie van de werkelijkheid. "Als ik zelf niet was opgegroeid in Afrika en een idee zou moeten vormen op basis van de populaire beelden van het continent, zou ik ook denken dat Afrika een plek is van mooie landschappen en dieren en vreemde mensen die zinloze oorlogen voeren."

In het interview met deze krant (DM 5/3) definieert ze feminisme als strijd tegen ongelijkwaardigheid.

Beyoncé gebruikte tekstfragmenten van haar werk op een van haar singles.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234