Woensdag 26/06/2019

Open & anders

Mocht er ooit een monumentenstrijd komen voor partijnamen, dan zou ik het resoluut opnemen voor Amada: Alle macht aan de arbeiders. Maar wat kwam er in de plaats van al dat moois? De Partij van de Arbeid

Luckas Vander Taelen

betreurt dat goede partijnamen gedoemd zijn te verdwijnen

Vroeger moest er al heel wat gebeuren vooraleer een partij van naam veranderde. Om van de Belgische Werkliedenpartij een Socialistische Partij te maken en de Katholieke Partij om te vormen tot de Christelijke Volkspartij was er zelfs een wereldoorlog nodig.

Nu wachten partijen niet meer op een planetair cataclysme om van naam te veranderen. Het gebeurt simpel op aangeven van almachtige spindoctors.

De voorlopig laatste in de rij is de VLD. Om zichzelf en de rest van Vlaanderen ervan te overtuigen dat het nu gedaan is met het geruzie binnen hun partij kleefden de liberalen op aangeven van oppermarketeer Slangen het adjectief 'open' voor hun naam. Naar ik me meen te herinneren heeft de VLD zich voordien nooit als een gesloten partij gepresenteerd. Die 'open' betekent dus wellicht iets anders. Iets gevoelsmatig, waarover vooral niet teveel uitleg gevraagd moet worden aan wie dit verzonnen heeft.

De VLD hanteert nu dezelfde truc als Patrick Janssens toen die besliste dat de socialistische partij anders ging zijn. Veel betekent dat allemaal niet, maar partijen denken blijkbaar dat het nodig is regelmatig te tonen dat ze meegaan met hun tijd.

En daarom moeten zelfs namen eraan geloven die perfect de partijlading dekken. Neem nu Agalev. Toen de groenen in 2003 uit het federaal parlement vlogen, wilden ze te allen prijze hun boodschap anders verpakken. Wat is dan beter dan een nieuwe naam? En zo moest Agalev eraan geloven, nochtans met voorsprong de origineelste partijnaam ooit uit de Belgische geschiedenis: Anders gaan leven, arbeiden en vrijen, daar wil een mens nog eens voor stemmen. Wat kregen we in de plaats van dat enthousiasmerende streefdoel? Groen!, met het enerverende uitroepteken dat steevast doet denken aan een belerend vingertje.

Maar dat uitroepteken was wellicht een vondst van een reclamebureau dat niet wilde onderdoen voor de ampersand van CD&V. Ook al een bombastische metamorfose die een muis baarde: christendemocratisch, en om dan toch geen flamingante stem te mislopen er nog gauw 'en Vlaams' aangeplakt. Perfect Verkavelingsvlaams. Dan toch liever de CVP, de Christelijke Volkspartij. Een naam als een programma: een partij met een overtuiging, dicht bij het volk. Noël Slangen zou het nu voor veel geld zo goed niet bedenken.

Maar goede namen zijn blijkbaar gedoemd om te verdwijnen. De meest dramatische vergissing werd gemaakt door lieden die nochtans de bewakers zijn van het absolute gelijk: de Vlaamse maoïsten. Ook zij werden getroffen door een onstuitbare vernieuwingsdrang. Als er ooit een monumentenstrijd zou komen voor partijnamen, dan zou ik het resoluut opnemen voor de restauratie en wederinvoering van Amada: Alle macht aan de arbeiders, een naam als een stoere dokwerkersvrouw, met het prachtig afgeleide amadezen als troetelnaam voor de partijleden en in het enkelvoud handig te gebruiken als scheldnaam. Wat kwam er in de plaats van al dat moois? De Partij van de Arbeid. Een banaal afdragertje van een partijnaam die al in minstens dertig landen bestond. De marxist-leninisten als avant-garde van de onvermijdelijke vervlakking.

Ook uiterst rechts in Vlaanderen veranderde zijn naam, evenwel onder juridische dwang. Maar het is de verandering van Vlaams Blok in Vlaams Belang die het best illustreert waartoe al die naamswijzingen werkelijk dienen. Het is de wil van de partijmarketeers om het publiek te laten geloven dat een nieuwe naam betekent dat een partij verandert. Bij de transformatie van het Blok was die ambitie het frappantst. Het agressieve Blok moest wijken voor het respectabele Belang. Maar Van Hecke en co. zijn hierdoor niet als bij toverslag democraten geworden. Hun afkeer van het parlementaire systeem, hun racisme en hun gewelddadige neigingen zijn nog even groot. Dat is overigens niet meer dan normaal en men kan het hen zelfs niet kwalijk nemen: die mensen houden er nu eenmaal verachtelijke denkbeelden op na. Een nieuwe naam voor deze extreme bende verandert daar niets aan, net zomin als dat het geval was bij de amadezen.

Een transformatie van een partijnaam heeft dan ook niets met inhoud te maken, maar met de obsessie van de politieke partijen om zich jeugdig en modern voor te doen. En dat heeft dan weer alles te maken met de dominantie van het marketingdenken dat per definitie oppervlakking is omdat het zich vooral bezighoudt met de vorm. Inhoudelijke discussies zijn niet meer aan de orde, de partijen geven de voorkeur aan de wetmatigheden van de reclame. Sp-Anders en Open Vld zijn niets meer dan holle slogans die ieder naar eigen wens kan invullen.

De sp.a wil liever geassocieerd worden met teletubbies en babes dan met een ideologisch geladen partijnaam als de Socialistische Partij. Net zoals Open Vld de partijdeuren wijd opengooit om zoveel mogelijk volk binnen te lokken zonder te zeggen waar de partij voor staat. VLD doet dat natuurlijk ook omdat ze aan de rechterzijde wordt belaagd door de Lijst Dedecker, een naam die perfect uit de Lidl kon komen en zelfs de moeite niet meer doet om te zeggen waar het hem om te doen is.

Zo worden ook de liberalen meegezogen in de logica van de apolitieke vervlakking. Ik had liever gezien dat ze in plaats van dat nietszeggende adjectief hun oude naam in ere hadden hersteld, van toen ze nog PVV waren en vonden dat de naam van een partij iets moest zeggen over hun alliterende idealen: vrijheid en vooruitgang.

Luckas Vander Taelen is freelancejournalist en regisseur. Voor De Gedachte schrijft hij om de twee weken een opiniestuk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden