Woensdag 21/10/2020

Opbrengst kankermedicijn tienvoud van investering

In Amerika worden oneerlijke prijzen gevraagd voor nieuwe (kanker)medicijnen. De opbrengst is na enkele jaren soms al het tienvoud van de ontwikkelingskosten'.

De torenhoge prijzen van nieuwe medicijnen (vaak tegen kanker) in Amerika, die kunnen oplopen tot tonnen per patiënt per jaar, dreigen de zorg onbetaalbaar te maken. De farmaceutische industrie verdedigt zich door te wijzen op de hoge onderzoeks- en ontwikkelingskosten. Vaak wordt een bedrag genoemd van 2,3 miljard euro per medicijn, een cijfer afkomstig van Tufts Center, een onderzoeksinstituut dat deels wordt betaald door de industrie. Het centrum gebruikte echter niet-openbare, dus niet te controleren, gegevens die werden aangeleverd door farmabedrijven.

Twee Amerikaanse onderzoekers, die hun bevindingen publiceerden in vakblad JAMA Internal Medicine, komen op veel lagere kosten uit. Het kostte de bedrijven gemiddeld ruim zeven jaar om een medicijn op de markt te brengen, tegen gemiddeld 540 miljoen euro aan onderzoeks- en ontwikkelingskosten. Na gemiddeld vier jaar op de markt waren de opbrengsten van de tien medicijnen bij elkaar 56 miljard, bijna tien keer zoveel als de totale kosten. Een marge die door geen enkele andere economische sector wordt behaald.

De wetenschappers keken naar de cijfers van tien kleine bedrijven die tussen 2007 en 2015 voor het eerst een kankermedicijn op de Amerikaanse markt brachten. Het gaat om 15 procent van alle kankergeneesmiddelen die in de onderzoeksperiode op de markt kwamen. Focussen op kleine bedrijven had als voordeel, schrijven de onderzoekers, dat de kosten heel nauwkeurig aan dat ene middel konden worden toegeschreven. Omdat de kleine bedrijven ook andere middelen ontwikkelden, werden ook kosten van geflopte medicijnen meegenomen.

De farmaceutische geneeskundige Henk Jan Out, voormalig hoogleraar aan het Nederlandse Radboudumc, zet kanttekeningen bij het Amerikaanse onderzoek. Hij wijst op de grote variatie in de kosten: er zijn ook medicijnen waarbij de opbrengsten de kosten nauwelijks overstijgen. "Een gemiddelde trekt het beeld nogal scheef."

Niet in verhouding

Er is ook een verschil, zegt hij, tussen kleine start-ups en grote farmabedrijven. "Bedrijven die maar één middel op de markt brengen, lijken efficiënter te werken. Grote bedrijven hebben een grotere infrastructuur nodig. Ook zijn er nog de flinke kostenposten nadat een middel op de markt is gekomen, voor het registratieproces in andere landen en de rapportages van de bijwerkingen. Die zijn hier niet meegerekend."

Uyl vindt desondanks dat de prijzen van nieuwe medicijnen niet in verhouding staan tot de kosten. "Big Farma heeft winstmarges van meer dan 20 procent, veel hoger dan in andere sectoren."

De Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen, de koepel van farmaceutische bedrijven, zegt in een reactie dat het onderzoek 'een selectief beeld' geeft. "De onderzoekers keken naar kleine bedrijven met één succesvol medicijn op de markt. Dat is een makkelijk uitgangspunt: de werkelijkheid is weerbarstiger. Er zijn veel bedrijven die grote investeringen doen voor medicijnen die nooit bij de patiënt komen. Die zien we hier niet terug."

De vereniging gaat uit van gemiddeld 1 miljard euro ontwikkelingskosten per medicijn. Daar zijn dan wel alle geneesmiddelen in meegenomen, ook die voor aandoeningen waar nog geen doorbraak in is bereikt, zoals alzheimer.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234