Maandag 06/02/2023

Op zoek naar de sambaroots

documentaire

moro no brasil/the sound of brazil HHHII

Regie: Mika Kaurismäki

Brussel

Van onze medewerker

Luc Joris

Terwijl de existentiële drama's van Aki Kaurismäki, waarin het begrip droogkomisch telkens opnieuw wordt uitgevonden, zich steevast in Finland situeren, ruilt de oudere broer Mika gewoonlijk het kille noorden in voor een meer exotische locatie. De roadfilm of documentaire spreekt hem dan ook erg aan. Zo draaide hij in de VS bijvoorbeeld L.A. Without a Map en trok hij in 1994 samen met 'bloedverwanten' Samuel Fuller en Jim Jarmusch naar het Amazonië-woud voor een docu over een afgeketst John Wayne-project (Tigrero: A Film That Was Never Made).

Sindsdien heeft Mika Kaurismäki zijn hart definitief aan Brazilië verpand, want tegenwoordig woont hij er. Toen de tv-zender Arte, eveneens producent van Buena Vista Social Club, bij hem kwam aankloppen om een film te maken over de Braziliaanse muziek hapte hij onmiddellijk toe. Eens de documentaire ingeblikt, runde hij er zelfs gedurende een tijdje een club met podia voor muzikanten. Om maar te zeggen dat de man duidelijk door de microbe is gebeten. Moro no Brasil is een op het eerste gezicht wat chaotische, los gestructureerde reisfilm over de roots van de samba. Maar uit de meer dan honderd uren film die de grote blonde Fin - hij verschijnt niet alleen zelf in beeld, hij praat de beelden ook off-screen aan elkaar - na meer dan vierduizend kilometer en twee maanden reizen heeft verzameld, distilleert hij uiteindelijk een passioneel verteld document dat de geschiedenis van Brazilië traceert via de verschillende soorten sambastijlen (van maracatu, coco, frevo en forró met punk tot funk'n'lata). Op zijn sterkste momenten is dit een vurige orgie van tropische kleuren en felle ritmische klanken, op zijn mindere momenten een nonchalante, los uit de pols gedraaide documentaire in B-filmclipstijl.

Kaurismäki laat zijn film beginnen bij de Fulnió-indianen in het verlaten binnenland om via Recife en na allerlei tussenstoppen in Rio de Janeiro te belanden, in de wijk Mangueira, het hart van de Braziliaanse samba. Hier stelen de zingende hemdenmaker Walter Altaiste ("Als je een mislukte relatie wilt vergeten, begin dan onmiddellijk een nieuwe"), gewezen straatkind Sue Jorge en favelafunker Ivo Mereilles de show. Daarvoor lag het accent meer op het didactische aspect, zoals de invloed van de Portugese en Afrikaanse muziek en het gebruik van de samba voor religieuze ceremonies.

Hoewel er enkele grote namen aan het woord komen, legt Moro no Brasil voornamelijk de nadruk op de mindere goden. Typerend daarvoor is dat Kaurismäki vaak markten afschuimt, op zoek naar originele instrumentenbouwers of straatmuzikanten. Of dat hij focust op het nu van sociale organisaties met muziekcursussen. Naast de onvermijdelijke interviews bestaat deze documentaire vooral uit concertfragmenten van zowel percussie, dans als zang. En die vormen soms een regelrechte aanslag op de heupen.

Geschiedenis van Brazilië aan de hand van verschillende soorten samba

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234