Dinsdag 18/05/2021

Op zoek naar 3 november 1979

In Stockholm gingen deze week de deuren open van het ABBA-museum. Voor een veertiger die destijds te jong was om ABBA live aan het werk te zien meteen een uitgelezen kans om alsnog een glimp van de magie op te vangen.

Op 3 november 1979 geeft het Zweedse wereldwonder ABBA in volle 'Chiquitita'-periode een al maanden van tevoren uitverkocht concert in Brussel. Ik ben op dat moment 10 jaar, de grootste ABBA-fan van het land, maar toch nog te klein om me in de betonnen bunker van Vorst Nationaal te laten opslokken door een menigte van duizenden uitzinnige ABBA-volgelingen.

Niet dat mijn ouders me verboden hadden om te gaan. Het is gewoon nooit in me opgekomen om het hen te vragen. Tegenwoordig ben je als tiener niet goed bezig als je op je elfde al niet minstens Mega Mindy, Justin Bieber en Regi Pinxten hebt gezien. Maar eind jaren zeventig gingen snotneuzen nog niet naar concerten. In die tijd vond ik het al een hele muzikale belevenis als de presentator van de BRT-Top 30 de intro van een ABBA-hit voor één keer niét vollulde, zodat ik het nummer in kwestie eindelijk eens integraal kon opnemen met mijn Sanyo-cassetterecorder. Om maar te zeggen.

'Mijn tijd komt nog wel', denk ik als ik een paar weken voor het concert met mijn ouders voorbij Vorst Nationaal rijd en vanaf afstand het heiligdom aanschouw, mijn neus stevig tegen de autoruit gedrukt. Maar twee jaar en evenveel echtscheidingen binnen de groep later, kondigt ABBA aan dat ze de slopende livetournees voor bekeken houden.

Nog eens twee jaar later kapt de groep er zelfs helemaal mee. En aangezien de vier groepsleden sindsdien evenveel energie steken in het ontkrachten van reüniegeruchten als Lady Gaga in het bedenken van outfits waarmee ze de cover van Hello! kan halen, weet ik het wel zeker: ABBA zal nooit meer optreden.

Tijdens de ABBA-revival begin jaren negentig proberen tributebands à la Björn Again nog even het gat in mijn hart - en vooral dat in de markt - te vullen. Maar de suspension of disbelief die je moet opbrengen om dáárin mee te gaan, blijkt zelfs voor mij onhaalbaar.

Paswoord Benny

En dus neem ik het vliegtuig naar Stockholm voor wat eind vorig jaar werd aangekondigd als 'the next best chance to witness the foursome on stage': ABBA, The Museum. Ik logeer voor de gelegenheid in hotel Rival, eigendom van Benny Andersson, de muzikale motor van ABBA. Je kunt er gif op innemen dat dit hotel de komende jaren vrijwel permanent volgeboekt zal zijn dankzij een continue toestroom van ABBA-toeristen.

Maar op het wifi-paswoord na - 'Benny', I kid you not - blijft het hotel zelf er volstrekt rustig bij. Er liggen geen folders van het museum aan de receptie en het hotel biedt godzijdank ook geen speciale ABBA-arrangementen aan. De Zweden en hun zin voor understatement: ze kunnen niet genoeg geprezen worden.

Ik ga te voet van Södermalm naar Djurgarden, het eiland in het oosten van Stockholm waar het ABBA-museum gelegen is. Wanneer ik er aankom, brengt Natalie Morales van NBC News liveverslag uit voor de Today Show. Ze kondigt aan dat ze zo meteen een gesprek zal hebben met twee ABBA-leden. De museumbezoekers die zich rond haar verzameld hebben beginnen extatisch te juichen.

Ik zie de ogen van twee al wat oudere Zuid-Amerikaanse fans vochtig worden en beeld me in dat ze een paar maanden geleden in een pandjeshuis in Mexico City een waardevol erfstuk hebben verkocht om hun vliegtickets naar Stockholm te kunnen betalen. Hopelijk wandelen ze na sluitingstijd van het museum arm in arm terug naar hun hotel, denkend: 'Het is allemaal de moeite waard geweest.'

Zelf blijf ik niét aan de ingang staan om mijn jeugdhelden in levenden lijve te zien. Niet omdat ik dat niet wil - een beetje fan schaamt zich nergens voor - maar omdat mijn ticket maar geldig is van 14u tot 14u14. En als ik me te laat aanbied, kom ik er niet meer in.

Telefoon!

Ik ben nog geen twee seconden in het museum of de soundtrack van mijn kindertijd komt me al toegewaaid. Op een enorm scherm worden fragmenten van videoclips en liveshows geprojecteerd. De montage eindigt met de boodschap 'Welcome!'. In koeien van letters. Ik voel me geen klein beetje aangesproken.

Wat volgt, is een drie en een half uur durende trip to memory lane. Een onderdompeling in het onschuldige, maar authentieke ABBA-universum. Een blik in de backstage van een muzikale hitfabriek. Een rondleiding in het leven van twee getrouwde koppels die hun gezinsleven probeerden te combineren met het sterrendom. Het ABBA-museum is het allemaal, en wel tegelijkertijd.

Nogal in het oog springend zijn de interactieve opstellingen in het museum. Je kunt meedansen in een videoclip van ABBA, door middel van hologramtechnieken het vijfde groepslid worden, een auditie doen in de befaamde Polarstudio, checken hoe je eruitziet in de waanzinnige ABBA-kostuums, plaatsnemen in de helikopter die op de hoesfoto van het album Arrival staat of op een virtueel mengpaneel de unieke ABBA-sound proberen te reconstrueren.

Ik laat me alleen tot het laatste verleiden. Laten we het erop houden dat mijn score bevestigde dat ik niet voor muzikaal heldendom in de wieg gelegd ben. Het museum geeft me op een geestige manier de illusie dat de vier ABBA-leden nooit ver weg zijn. Zo is de piano in de nagebouwde Polarstudio verbonden met de piano in het kantoor van Benny Andersson, enkele kilometers verderop. Elke keer als Andersson de toetsen van zijn piano beroert, tokkelt ook de piano in het museum mee.

En de rode telefoon waarmee Agnetha Fältskog en Anni-Frid Lyngstadt poseren op de hoesfoto van Ring Ring staat ergens op een tafeltje en kan elk moment daadwerkelijk beginnen te rinkelen. Alleen de vier leden van ABBA hebben het nummer van de telefoon. Het zal u niet verbazen dat ik iets langer dan noodzakelijk in de buurt van dat tafeltje heb rondgehangen.

Een uitstekende audiogids - ingesproken door de twee A's en de twee B's zélf - en talrijke video's vertellen de persoonlijke verhalen van de ABBA-leden en andere betrokkenen. De designer van het iconische ABBA-logo laat weten dat Benny Andersson destijds de enige was die interesse toonde voor het logo en dat hij het eigenlijk 'te industrieel' vond. Regisseur Lasse Hallström demonstreert dat wat in de videoclip van 'Fernando' een kampvuur lijkt in werkelijkheid een gasbrander is. En producer Michael Tretow legt met veel zin voor detail uit hoe hij in de studio maniakaal het typische ABBA-geluid creëerde.

Op naar de schrijfhut

Verder zijn er uiteraard de nodige memorabilia (onder andere de stervormige gitaar waarmee Björn 'Waterloo' speelde tijdens het Eurovisie Songfestival van 1974) en werden plaatsen die een belangrijke rol gespeeld hebben in de geschiedenis van ABBA nauwgezet gereconstrueerd.

Vlakbij de Polarstudio staat ook een replica van de 'schrijfhut' op het eiland Vissgö, waar Björn Ulvaeus en Benny Andersson zich destijds terugtrokken om nummers als 'The Winner Takes It All' uit hun mouw te schudden. Als er één plaats is waar ik met behulp van een teletijdmachine ooit nog eens naartoe gekatapulteerd wil worden, is het die hut wel.

Na bijna vier uur ben ik klaar om het museum te verlaten. Via de audiogids - en op de tonen van 'The Way Old Friends Do' - begeleiden Björn, Agnetha, Frida en Benny me naar de uitgang. Ze zeggen dat ze na al die jaren nog altijd niet helemaal kunnen bevatten wat hen overkomen is, maar hopen niettemin dat ik van hun museum genoten heb. "Thanks for all your generous love and thanks for all the fun", besluiten ze. Het gevoel is wederzijds. In de museumshop koop ik het T-shirt van de Europese tour die ABBA in 1979 ook in Brussel bracht. Ik weet nu al dat ik het nooit zal dragen. Maar de cirkel is bij deze rond.

www.abbathemuseum.com

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234