Woensdag 30/09/2020

Op wie moeten we deze keer stemmen?

Open brief van Michael Moore

Michael Moore neemt de maat van Hillary, Barack, John en Al

Michael Moore is Amerikaans politiek activist, cineast en schrijver. Zijn bekendste films zijn Bowling for Columbine, Fahrenheit 9/11 en Sicko.

Vrienden,

Er is een nieuw jaar begonnen. En voor we nog maar de kans hebben gehad om te zondigen tegen onze goede voornemens, komen de mensen van Iowa ons zeggen wie de man moet vervangen die drie landen en een wit huis bezet.

Tot twee keer toe zijn we aan een proces begonnen om die man te stoppen, en tot twee keer toe zijn we mislukt. Acht jaar van ons leven als Amerikaan zullen verloren gegaan zijn, met de wereld tegen ons in het harnas... En toch hopen we vandaag tegen beter weten in dat ons moment eindelijk is gekomen, dat de ongelofelijk sterke macht van de Republikeinse Partij een halt zal worden toegeroepen. Maar we weten dat de Democraten experts zijn in het bakzeil halen op de wind van de overwinning, en als er een manier is om deze verkiezingen om zeep te helpen, dan zullen ze die vinden en met veel bravoure aangrijpen.

Voelt u hetzelfde als ik? Dat de Democratische voorhoede een groep kandidaten is met amper sterallures, en dat geen van hen de 'slam-dunk' is die we gehoopt hadden dat ze waren? Uiteraard hebben ze allemaal goede kanten. Allemaal zouden ze oneindig veel beter zijn dan wat we nu hebben. Congreslid Kucinich deelt meer dan de anderen mijn belangrijkste standpunten. Maar laten we geen tijd verliezen aan Dennis. Hij berust in de nederlaag. Het werden Hillary, Obama, Edwards - wat moeten we nu?

Twee maanden geleden vroeg het magazine Rolling Stone me een coververhaal te schrijven waarin ik de harde vragen zou stellen die niemand vroeg in één-op-ééngesprekken met senators Clinton, Obama en Edwards. "De top-Democraten oog in oog met Michael Moore." De deal was dat alle drie de Democraten bereid moesten zijn tot een interview. Zo niet, dan was er geen verhaal. Obama en Edwards stemden toe. Mevrouw Clinton zei nee en zo stierf het coververhaal een stille dood.

Waarom wilde de liefde van mijn leven, Hillary Clinton, niet met me praten? Waar was ze bang voor?

Mensen die mij al langer lezen herinneren zich misschien dat ik elf jaar geleden een hoofdstuk schreef (in mijn eerste boek) met als titel 'Mijn verboden liefde voor Hillary'. Ik had het gehad met de manier waarop ze behandeld werd, meestal slaapverwekkend seksistisch, en ik vond dat iemand het voor haar moest opnemen. Ik kwam haar later een keer tegen, en ze dankte me omdat ik naar haar had verwezen als "one hot s***kicking feminist babe". Ik steunde haar en droeg bij aan haar kandidaatstelling voor de VS-Senaat. Ik meen dat ze een fatsoenlijke en intelligente persoon is, die van dit land houdt, erg begaan is met kinderen, en meer dan wie ook rotzooi van Idioot Rechts heeft moeten verdragen (mezelf buiten beschouwing gelaten). Haar inauguratie zou een opwindend schouwspel zijn, waarmee een einde zou komen aan 218 jaar blank, mannelijk bewind in een land waar 51 procent van de burgers vrouwelijk en 64 procent ofwel vrouwelijk ofwel gekleurd is.

Toch spijt het me te moeten zeggen dat niets me harder ontgoocheld heeft dan de rampzalige stem van senator Clinton om oorlog in Irak te voeren. Ik heb het niet zozeer over haar eerste stem, die Bush de toestemming gaf voor een invasie, maar over elke andere stem die ze in de volgende vier jaar uitbracht waarmee ze Bush' onwettige oorlog steunde en financierde, en dat met veel verve. In oorlogskwesties is ze nooit gestuit op een verzoek van het Witte Huis waarmee ze niet kon instemmen. Anders dan de Kerry's en de Bidens, die aanvankelijk hun goedkeuring gaven maar achteraf de waanzin van hun beslissing inzagen, bleef Hillary Clinton bij talrijke stemmingen achter de oorlog staan, tot maart vorig jaar. Vier lange jaren van pro-oorlogstemmen, ook nadat 70 procent van de Amerikaanse bevolking zich tegen de oorlog had uitgesproken. Ze heeft halsstarrig geweigerd te zeggen dat ze ook maar ergens een fout had gemaakt, en ze zal zich niet verontschuldigen voor haar aandeel in de grootste catastrofe ooit van het Amerikaanse buitenlandse beleid. Het enige wat ze over haar lippen krijgt, is dat ze "misleid" was door "foute informatie".

Laten we aannemen dat dat klopt. Wilt u een president die zo gemakkelijk om de tuin geleid wordt? Ik was niet 'misleid', en miljoenen anderen die in februari 2003 de straat op trokken waren ook niet 'misleid'. We wisten dat de oorlog verkeerd was, ook al had niemand van ons informatie gekregen van de CIA, ook al was niemand van ons een expert op het vlak van nationale veiligheid, en ook al was niemand van ons wapens gaan inspecteren in Irak. En toch... wisten we dat we voorgelogen werden! Mag ik iedereen die deze brief leest de volgende vraag stellen: was u 'misleid' - of kwam u er ergens tussen oktober 2002 en maart 2007 achter dat George W. Bush iets smerigs van zin was? Drieëntwintig andere senatoren waren slim genoeg dat te doorzien en stemden vanaf het begin tegen de oorlog. Waarom senator Clinton niet?

Ik heb een theorie. Hillary kent het seksistische land waarin we nog altijd leven. Ze weet dat een van de redenen waarom het publiek in het verleden nooit gewonnen was voor een vrouwelijke president was dat ze meteen ook de opperbevelhebber van het leger zou zijn. De meerderheid van de Amerikanen was bang dat een vrouw minder geneigd zou zijn ten oorlog te trekken dan een man (verschrikking der verschrikkingen!). Om die mentaliteit te counteren dacht ze misschien dat ze even 'stoer' moest zijn als een man, en dat ze indien nodig bereid moest zijn op De Knop te drukken en de generaals moest geven wat ze wilden. Als het inderdaad dat was wat haar pro-oorlogstemmen inspireerde, dan zou ze pas echt een angstaanjagende president zijn. Als de VS geconfronteerd worden met een onvoorziene dreiging in haar eerste jaren, dan weet ze dat ze beter bereid is volledig Maggie Thatcher te zijn. En dat tegen iedereen die nog maar in onze richting niest. Willen we dat riskeren?

Ik heb het nog niet gehad over haar talrijke andere - en afgrijselijke - stemmen in de Senaat, vooral de stemmen die de middenklasse nog meer leed hebben bezorgd (ze stemde voor Bush' eerste faillissementswet, en ze is nu de voornaamste begunstigde van smeergeld - ik bedoel campagnefondsen - van de medische industrie). Ik weet dat velen onder u haar graag verkozen zouden zien, en de kans is groot dat dat zal gebeuren. Er zal ruim voldoende tijd zijn om op haar te stemmen bij de algemene verkiezingen als de peilingen correct zijn. Maar is het bij de primary's en de caucusverkiezingen niet het geschikte moment om te kiezen voor de persoon die het meest de waarden en het beleid uitdraagt die voor u belangrijk zijn? Kunt u met een gerust geweten stemmen op iemand die opnieuw en opnieuw en opnieuw zo gedreven stemde voor de oorlog in Irak? Denk daar alstublieft goed over na.

Nu, over de twee kandidaten die wel bereid waren zich door mij te laten interviewen... Barack Obama is een goede en inspirerende man. Wat een mondvol frisse lucht! Niemand twijfelt aan zijn oprechtheid en zijn voornemen om orde op zaken te stellen in dit land. Maar wie is hij? Ik bedoel, is hij meer dan een man die goed kan speechen? Wat weten we eigenlijk over hem? Ik weet dat hij tegen de oorlog was. Hoe ik dat weet? Hij gaf een speech voor de oorlog begon. Maar sinds hij in de Senaat zit, heeft hij voor de financiering van de oorlog gestemd en tegelijkertijd gepleit voor een terugtrekking.

Hij zegt dat hij voor de kleine man is, maar dan stemt hij voor een door het bedrijfsleven gesteunde wet die het moeilijker maakt voor de kleine man om te vervolgen als zijn kinderen loodverf binnenkrijgen via in China gefabriceerd speelgoed. Obama vindt eigenlijk dat er niets mis is met Wall Street. Hij wil dat de verzekeringsmaatschappijen ons helpen om een nieuw gezondheidsplan uit te werken - dezelfde maatschappijen die de knoeiboel gecreëerd hebben. Hij is zo'n toffe kerel dat ik het gevoel heb dat als hij verkozen wordt de Republikeinen hem als ontbijt tot zich zullen nemen. Hij zal zelfs geen tijd hebben om daar een goede speech bij te verzinnen.

Maar dat is misschien een beetje te hard. Senator Obama heeft een groot hart, en dat hart bevindt zich op de juiste plaats. Kan hij verkozen worden? Zullen meer dan 50 procent van de Amerikanen op hem stemmen? We willen graag geloven dat ze dat zullen doen. We willen graag geloven dat Amerika veranderd is, nietwaar? Obama geeft ons een beter gevoel over onszelf - en als we door het raam kijken naar die kerel die aan de overkant van de straat zijn oprit sneeuwvrij aan het maken is, dan willen we graag geloven dat ook hij veranderd is. Maar zijn we aan het dromen?

En dan is er John Edwards nog.

Het is moeilijk om niet naar het haar te kijken, vindt u ook niet? Maar als u dat doet - zoals ik tegenwoordig probeer - dan zie je een man die het wil opnemen tegen de rijken en machtigen, die het leven zo ellendig maken voor velen. Een kandidaat die dingen als dit zegt: "Ik ben er rotsvast van overtuigd dat de hebzucht en de macht van het bedrijfsleven onze democratie in een ijzeren greep houden." Waw. Het is al een poosje geleden dat we iemand nog op die manier hebben horen praten, zeker iemand die zo hoog in de peilingen staat.

Ik vermoed dat dat de reden is waarom Edwards het zo goed deed in Iowa, ook al heeft hij nog geen fractie van de cash waarover de twee anderen beschikken. Hij weigert de grote cheques van het bedrijfsleven te aanvaarden, en hij is de enige van de drie topkandidaten die bereid is zijn uitgaven te beperken en met overheidsgeld campagne te voeren. Hij heeft zonder omwegen gezegd dat hij het gemunt heeft op de geneesmiddelen- en olie-industrie en iedereen die de Amerikaanse werknemer uitbuit. De media zien hem duidelijk als een bedreiging, waarschijnlijk omdat hij ook van leer zal trekken tegen hun monopolistische macht. Dat is waarom het nazinderde bij mensen in Iowa, ook al kreeg hij niet de aandacht die Obama en Hillary kregen, en het gebrek aan media-aandacht kan hem een eerste plaats gekost hebben. Hij is uiteindelijk een van die blanke kerels die al veel te lang aan de touwtjes trekken.

En hij stemde voor de oorlog. Maar in tegenstelling tot senator Clinton heeft hij redelijk krachtig toegegeven dat hij fout was. En hij heeft spijt. Moet het hem vergeven worden? Heeft hij zijn lesje geleerd? Net als Hillary en Obama weigerde hij in een debat in september te beloven dat er tegen het einde van zijn eerste termijn in 2013 geen VS-troepen in Irak meer zullen zijn. Maar een week voor de verkiezingen in Iowa veranderde hij van gedacht en zei dat hij de troepen na minder dan een jaar naar huis zal halen.

Edwards is de enige van de drie topkandidaten met een algemeen plan voor de gezondheidszorg dat moet leiden naar een eenbetalerssysteem dat alle andere beschaafde landen hebben. Zijn plan gaat trager dan ik zou willen, maar hij is de enige die er terecht op wijst dat de ziekteverzekeringsmaatschappijen de vijand zijn en geen plaats aan de onderhandelingstafel verdienen.

Ik schuif op dit moment nog niemand naar voren. Dit is gewoon hoe ik het aanvoel in de eerste week van het proces om George W. Bush te vervangen. Ik wil al maanden vragen: 'Waar ben je, Al Gore?' Een Oscar kun je niet eindeloos opblinken. En de Nobelprijs is een beslissing van Scandinaviërs! Ik neem het je niet kwalijk dat je de slangenkuil liever niet meer betreedt nadat je gewonnen hebt. Maar ons zover krijgen dat we onze gloeilampen vervangen door irritant fluorescerende dingen gaat de wereld niet veranderen. Het enige wat het zal opleveren is dat we nog nerveuzer en geagiteerd zijn en ons als we thuiskomen het gevoel zal bezorgen dat we ons kantoor niet eens verlaten hebben.

Nu ik er nog eens over nadenk: ben je zelfs bereid de woorden 'Ik ben er rotsvast van overtuigd dat de hebzucht en de macht van het bedrijfsleven onze democratie in een ijzeren greep houden' te uiten? Want de kandidaat die dat begrijpt, en die het ziet als de bron van alle kwaad - ook als de bron van de opwarming van de aarde - is de president die ons kan leiden naar een plaats waar gezondheid, rechtvaardigheid en vrede heersen.

Hoogachtend,

Michael Moore,

die niet gaat stemmen in Iowa, maar elke staat waardeert met een dorp dat naar een sofa genoemd is. (Davenport is een dorp in Iowa en een soort canapé, red. - met dank aan Geert Lernout.)

Waarom wilde de liefde van mijn leven, Hillary Clinton, niet met me praten? Waar was ze bang voor?Waar ben je, Al Gore? Een Oscar kun je niet eindeloos opblinken. En de Nobelprijs is een beslissing van Scandinaviërs!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234