Maandag 30/11/2020

Op weg naar de mensheid

Je schrikt even als je het leest: Leif Ove Andsnes, toch wel een van de grootste pianisten van onze tijd, had nog nooit iets van Beethoven opgenomen. Dan zoek je in je herinnering en je vindt een concert ergens aan het einde van de vorige eeuw waarop hij met Debussy, Brahms en Liszt twijfel zaaide in het publiek. Een aangrijpende en verontrustende ervaring. Is dat niet de definitie van het effect dat kunst dient te hebben? En van een goede Beethoven-interpretatie? Want wat onderscheiden Beethovens eerste pianoconcerti van die van Mozart? De wil om de wereld te veranderen. En dat begint, zoals we allemaal weten, bij onszelf.

Liftmuziek

Andsnes zelf vertelt het een beetje minder filosofisch. Volgens hem kwam het stootje dat hij nodig had om zich nog eens echt in Beethoven te verdiepen in de lift van een hotel in São Paolo. Hij was daar een hele week en heel die tijd doedelde in die lift diens eerste en tweede pianoconcerto. Waarvan hij dus telkens maar een fragmentje hoorde. Eerst was hij geïrriteerd maar naarmate de week vorderde, voelde hij zich "telkens weer verrast en verrukt, verliefd op deze muziek". Want: "Beethoven troost en schokt tegelijkertijd: zijn heldere idealisme geeft ons hoop maar de vurigheid van zijn visie voor de mensheid spoort ons aan om actie te ondernemen." Dus toch filosofie? Politiek!

Redenen genoeg om opnieuw naar deze bijzondere pianist te luisteren. Precies omdat hij meer is dan een pianist: een musicus, een dichter en een denkende mens. De eerste cd uit de reeks waarop hij de vijf pianoconcerten zal vastleggen, brengt het eerste en het derde concerto en maakt meteen duidelijk waarover het gaat.

Het ritme - bij Beethoven altijd de kern van het discours - spat uit de luidsprekers maar zit ook in het kleinste detail, in de overgang van elke vingeraanslag naar de volgende. Het plebejische, opstandige gebaar van Beethoven, soms zelfs met militaire ondertonen, wordt even helder gearticuleerd als de melancholie, die al lijkt vooruit te wijzen naar de latere existentiële angst. In deze werken hoor je nog de gezonde, succesvolle pianovirtuoos die Beethoven was. De vreugde aan dat speelse moment maakt Andsnes heel duidelijk in het rondo van het eerste concert. Maar je hoort evenzeer, pakweg in de bodemloze breuk tussen de eerste en de tweede beweging van het derde concerto, hoe de intelligentie van de componist de fundamentele eenzaamheid van het bestaan al aanvoelt. Ook daarvoor schrikt Andsnes niet terug.

Als deze pianist iets doet, doet hij het goed. Het cd-project gaat gepaard met een Beethoven Journey, samen met het Mahler Chamber Orchestra: 150 concerten in 55 steden in vier jaar tijd. Woensdag doet de reis Brussel aan: bij BOZAR staan de twee genoemde concerti op het programma, samen met twee werken van Stravinsky.

The Beethoven Journey: op 21/11 in BOZAR, Brussel en als cd op Sony Classical.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234