Zondag 05/07/2020

'Op veilig spelen is niks voor mij'

SUCCES. Anderhalf jaar geleden kwam No Deal uit, maar het succes van de plaat stopt niet. Nu gaan ook Amerika en Japan al overstag. Zangeres Melanie De Biasio: 'Als ik op een hotelkamer kom, zet ik meteen het raam open. Ik heb een horizon nodig.'

'With All My Love' is het zevende nummer op No Deal en daarin zingt Melanie De Biasio: 'Mama look at my life / This is a lonely journey.' Die reis bracht haar dit jaar naar Montréal en Montreux, Berlijn, Londen, Milaan ook. En vandaag naar een huis in een kleine straat bij het Groot Begijnhof in Sint-Amandsberg. Het management van de zangeres vergadert hier, plant een tour langs culturele centra begin 2015 en overlegt. Maar niét over de muziek: dat doet deze kleine vrouw zelf. Vaak à l'improviste. "Wat we woensdag in het Koninklijk Circus gaan spelen, weet ik nog niet", zegt ze. Onlangs, bij Later with... Jools Holland op BBC, was het niet anders Maar verwar dat niet met ondoordacht: het is jazz en veel meer.

Niet naar haar ogen kijken, lukt niemand. Erín kijken, dat is iets anders. Terwijl ze praat, kijkt ze wel eens weg. Moeilijk in te schatten of ze het antwoord op de vraag als volledig beschouwt. Misschien komt er, na wat pauze, nog iets. Een woord wordt niet zomaar uitgesproken.

Hart ligt in Charleroi

Ze begint over Charleroi en hoe de stad, sinds Paul Magnette er burgemeester werd, op cultureel vlak enorme stappen heeft gezet. Er is opera in het Palais des Beaux Arts. Er is van alles te doen in cultuurtempel Eden. Rockerill ook. "Mijn stad heeft de honger om nieuwe mensen te ontmoeten", zegt De Biasio (36), die sinds haar studie zelf wel in Brussel woont. "Maar mijn hart is altijd in Charleroi." Half september schreef La Nouvelle Gazette/Charleroi nog over haar als 'la petite Carolo'.

Reizen, dat zou ze in 2014 dus doen, en na een tournee in het voorprogramma van Eels en Agnes Obel (en als hoofdprogramma onder meer op Werchter en Gent Jazz) gebeurde dat ook. Ze zag - vooral - veel Europa en haar hotelkamers. "Daar hou ik van en ik heb er mijn vaste rituelen. Als ik zo'n hotelkamer binnenkom, open ik meteen het raam. Ik heb een horizon nodig. Voor het zicht en het licht. Dat pas ik zelf aan, ik heb kaarsen bij me. De televisie zet ik nooit aan, thuis heb ik er geen en die reflex is me dus vreemd. Maar ik durf gerust het interieur aan te passen en zetels te verschuiven."

De mooiste kamer had ze in Montreux. Het raam gaf uit op het meer, tegelijk dwarrelden de klanken van het festival de kamer binnen. "Schrijven kan overal." Zelfs op het podium. "Eigenlijk is elk optreden een soort brainstorming, omdat elk concert improvisatie is. Die invallen moet ik onthouden en meteen na het optreden in kleine schriftjes opschrijven."

Voor haar stem - in élk verhaal vergeleken met die van Nina Simone - bestaan geen rituelen. "Mijn gemoed is belangrijker. Mijn stem is maar het resultaat van wat mijn lichaam voelt en daarom verandert ze ook voortdurend. Mijn stem is nooit dezelfde omdat mijn hart haar bepaalt."

E doet alles

Ogen, rituelen en stem: het lijken onnozele anekdotes, maar het zijn omwegen om Melanie De Biasio en haar muziek te begrijpen. Mark Oliver Everett, zanger E van Eels dus, wilde haar z'n hele tournee lang als voorprogramma. "Hij had van mij en mijn plaat gehoord, maar zelf kende ik Eels niet. J'étais innocente over zijn muziek, ik wist niet dat hij een boek ('Things the Grandchildren Should Know', RVP) had geschreven. Toen hij me dat vertelde, wilde ik dat boek ook niet lezen tijdens de tournee. Omdat ik zijn leven nog niet wilde kennen. Nadien deed ik dat wel en ons verhaal samen klopte op scène: een publiek dat naar zo'n avond komt, moet dat gevoel ook hebben."

E was onder de indruk en dat raakte zij ook. "Bijna elke avond kwam hij naar ons luisteren. Op een avond, in de Royal Albert Hall, stond hij net voor het optreden naast me, terwijl de zaal zich aan het vullen was. 'Wat denk je', vroeg hij. 'Er is nog niet genoeg volk', zei ik. En wat deed hij? Hij liet het begin van het optreden tien minuten later beginnen. (glimlacht) Zijn ploeg deed alles voor ons: tot het kleine lampje op het podium en de batterij van mijn micro vervangen."

Bij Jools op de BBC

Twee weken geleden stond ze in Later with... Jools Holland op BBC. Voor wie dat programma niet kent: een week na haar kwam ook U2 daar spelen. 'Jools' is een liveprogramma waarin telkens vijf of zes bands optreden. In dezelfde megastudio stonden die avond onder meer Ben Howard en de Manic Street Preachers. Zij was de eerste Belgische na Zap Mama in 1994. "Jools wilde dat ik 'The Flow' speelde met naast mij enkel mijn drummer en mijn gitarist, voor mij een onuitgegeven bezetting. We kregen exact 3 minuten en 45 seconden. En net ervoor dertig seconden voor de mise en place."

"In 3 minuten en 45 seconden kun je een parfum achterlaten. Een atmosfeer. Voordien waren er drie camerarepetities, meer niet. Ik vroeg de iPhone van de regisseur om als timer te gebruiken. En ik wist: ik moet beginnen op mijn dwarsfluit, alleen."

Op YouTube is dat te zien. Jools Holland kondigt haar aan ("Melanie De Biasio from Bélgium!"), zij wacht tot het stil is, drie seconden, speelt dan dertig seconden op die dwarsfluit. "Dat was riskant en ik zag die ploeg van de BBC denken: she's crazy. Want ik hád maar 3 minuten en 45 seconden en daarbinnen nog eens drie seconden stilte bewaren. Maar die drie seconden waren voor mij al muziek en in die dertig tellen daarna was ik al elders. De rest was improviseren. Ik heb bewust stukken van de tekst niet gezongen. Het moest zo."

"Het was de eerste keer in de geschiedenis van het programma dat ze accepteerden dat iemand het licht veranderde", zegt ze dan. "Maar voor mij is het licht op scène van het grootste belang. Voor het publiek iets hoort, ziét het eerst. Als je daar dan geen aandacht aan geeft... Het licht is ook elke avond anders. Zoals de muziek. Dat werkt samen heel organisch. Als de intensiteit daalt, moet ook het licht dimmen. En aangezien we elk optreden improviseren, kan het niet anders dan voortdurend veranderen. Het is een constante dialoog tussen muziek en licht."

"Bij Jools kon dat dus ook niet anders. We reproduceren nooit iets. Jools of geen Jools, Eels of geen Eels: this is the project. Het is te nemen of te laten. En waarom zou ik in zo'n programma op veilig spelen? Wat heb ik te verliezen?"

Niks, zou je zeggen. Maar je kunt ook zeggen: Jools Holland is een etalage voor de wereld. Ging Melanie De Biasio daar af, dan misschien wel voorgoed? "We repeteren nooit", zegt ze dan. "Soms zie ik mijn muzikanten drie maanden niet en een uur voor het optreden geef ik hen dan de setlist. Let's go for it. Carrière maken is niet de essentie van dit project. En als ik alles altijd zou moeten reproduceren, dan veranderde ik van job."

Eeuwige jeugd

Het is toch durven, zoals het durven was om vijf jaar aan No Deal te werken. In 2007 vind je Melanie De Biasio een paar keer terug in Vlaamse kranten, dan wordt het meteen 2013, voor het volgende verhaal. "Natuurlijk was er vaak twijfel, maar het voelde telkens als moeten. Lukte het niet, dan stopte ik. Ondertussen werkte ik onder meer met gevangenen, ik probeerde hen in een project met behulp van beats en ritmes met een nieuwe wereld te laten kennismaken en enthousiast te maken. Ondertussen hield ik er rekening mee dat het niet zou lukken met die plaat, maar dan accepteerde ik dat. De tijd was de artistieke directeur van mijn plaat. Dat was zwaar maar ik had geen andere keuze."

Waar komt die durf vandaan? Kreeg het meisje Melanie De Biasio dat thuis mee? "Ik weet het niet", zegt ze. "Ik denk alleen dat leven een lang proces is en dat niks zomaar komt. De opvoeding speelt een rol, maar net zo goed de mensen die je ontmoet. Beetje bij beetje wordt helder wie je bent. Zoals ik vandaag niet kan zeggen waar het vandaan komt dat ik het licht zo belangrijk vind in mijn leven. Misschien is het wel zoals met bloemen: die worden ook door het licht aangetrokken."

Geen geheim

Hoe verklaart ze dat No Deal, een plaat die in maart 2013 uitkwam, tot vandaag 'leeft'? Normaal duurt dat een paar weken of hooguit maanden. "Het lijkt op een fontaine de jouvence", zegt ze, een 'fontein van de Eeuwige Jeugd'. "Of op een zeldzame vogel. Ook bij PIAS (platenfirma Play It Again Sam, RVP) merken ze via Facebook en Twitter dat het steeds verder gaat. Amerika, Japan en Australië zijn zich nu aan het openen. Misschien zit er iets tijdloos in No Deal. Door de manier waarop wij die muziek elke keer brengen, blijft het ook voor ons boeiend. We raken het niet beu en zijn nog elke keer bereid ze te verdedigen. In februari 2015 komt er overigens nog een remix van, verzorgd door Gilles Peterson."

"Ik denk niet dat er een geheim is. Of dat er woorden bestaan om die magie te beschrijven. Rationeel heb ik er ieder geval geen verklaring voor. Ik kan alleen denken dat, door er vijf jaar aan te werken, ze heel dicht bij mij staat. En daardoor misschien heel dicht bij de mensen die ernaar luisteren. Waardoor ze net zo goed mensen uit België, als mensen uit Japan of Amerika kan raken."

De Amerikaanse fotograaf Steve McCurry, die decennialang de wereld rondreisde, zei onlangs dat mensen aan de basis dezelfde zijn. Overal, los van nationaliteit of religie. Dat er amper verschillen zijn. Zou het dat zijn? "Daar ben ik van overtuigd", zegt ze. "Er bestaat vandaag zeker een angst in de wereld. Maar hoe slechter het gaat, hoe meer mensen de dringende behoefte hebben om te voélen.

"Overigens denk ik niet dat het slecht gaat met de wereld. De wereld evolueert gewoon en er zijn twee polen. Als de lelijkheid de neus aan het venster steekt, doet de schoonheid dat meteen ook. De balans wordt altijd in evenwicht gehouden. Het beste voorbeeld is een begrafenis: daar wordt gerouwd om de dood, maar nergens pakken mensen elkaar zo goed vast als op diezelfde begrafenis. Daarin zit dan weer het leven."

Forza Italia

Het mooiste compliment over haar muziek, zei ze vorig jaar in een interview, kwam van iemand die zei dat de muziek van Melanie De Biasio zou moeten worden terugbetaald door de sociale zekerheid. Omdat het een vorm van therapie was. Ze lacht: "Dat heeft iemand inderdaad gezegd. Maar ik geloof ook echt dat cultuur mensen kan helpen en redden. De media spelen daarin een belangrijke rol. Omdat ze kunnen verenigen of verdelen. De nadruk leggen op wat slecht gaat, of op wat goed gaat. Ook daarom zal ik de tv nooit aanzetten. Waarom zou ik? Om nog meer gedeprimeerd te geraken? Daar heb ik geen behoefte aan."

"Aan de andere kant haal ik mijn eigen troost of therapie niet uit muziek. Als iets fout gaat, trek ik mijn laarzen aan en trek de natuur in. Om de muziek van het leven te horen: de wind, de bomen, ik voel aan de schors... Dat is geen wandeling, het is een echte onderdompeling. Zoals vuur. Ik droom van een huis met een open haard. Vuur verwarmt en verzamelt mensen. (lacht) Dat zal mijn televisie zijn."

De Biasio: wie in de telefoongids van het dorpje Montereale Valcellina zou grasduinen, vindt veel mensen met die naam. "Het halve dorp heet zo", zegt ze. Het is een dorpje in Friuli, haar wortels zitten in die grond, het was haar grootvader die naar België kwam om bij Cockerill-Sambre te werken. "In Montereale Valcellina leeft het wel: ons nichtje staat in de krant! Af en toe krijg ik een sms van een neef. 'Forza Italia' schrijft hij dan. Italië is voor mij toch de taal van mijn oma en het gevoel van 'la mamma'. Met Agnes Obel heb ik er dit jaar een paar keer opgetreden, maar in Montereale Valcellina zong ik nog nooit. (lacht) Zelfs niet in het parochiecentrum."

"Als je mij dus vraagt welk optreden de grootste indruk naliet, dan zit ik niet in Italië maar wel op Werchter. Net na mijn concert werd op grote schermen de WK-match tussen België en Argentinië gespeeld en de elektriciteit daarvan voelde je al in de lucht. Het was bovendien mijn eerste openluchtoptreden waar ik geen impact had op het licht en het podium, én mijn eerste rockfestival.

"Net voor we opgingen heb ik mijn muzikanten gezegd: 'Er is geen setlist, we volgen gewoon de flow en proberen het gevoel te vatten. Het was zeker niet ons beste optreden, maar achteraf wel een heel belangrijk. Er was iets speciaals gebeurd."

"We kwamen op dat moment terug van de tournee met Eels en ik had dus het WK absoluut niet gevolgd. Ik wist nergens van en dat werd geaccepteerd. Nochtans hou ik wel van voetbal. Als kind woonde ik vlakbij het stadion van Charleroi. Er was geen geld om naar de matchen binnen te gaan kijken, maar van thuis op het balkon konden we het veld zien en de wedstrijd zo volgen. Ook voetbal is zoiets wat mensen bijeenbrengt, en daar hou ik van. Ik merk trouwens dat ik tijdens zo'n match en ook in de backstage van Werchter, waar iedereen naar het scherm stond te kijken, zelf niet naar het spel kijk maar naar de mensen om me heen."

Brel en Stromae

Wat doet erkenning met een mens? Ze werd onderscheiden met de European Border Breakers Award. Als een Belgische internationaal gaat, dan duiken onvermijdelijk namen als Jacques Brel en Stromae op. Op Instagram postte ze zelf nog niet zo lang geleden een foto van een billboard in Montréal. Het lijkt bijna op een film: LUNDI 29 SEPT 19H MELANIE DE BIASIO AU SAVOY, lees je. "Ik zat in een taxi toen ik daar passeerde en was compleet verrast. Maar veel dieper gaat het niet. De erkenning raakt mijn familie (haar vader is Italiaan, haar mama Belgische en haar tweelingzus Catherine zingt ook, RVP) dieper dan mezelf. Voor mij is dit mijn levenswerk en de aandacht is daar de mediatieke dimensie van. Meer niet."

"Met Brel en Stromae heb ik misschien gemeen dat zij mensen zijn die weten wat ze willen. Met Stromae stond ik op de affiche van Les Ardentes in Luik, hij zou een uur na ons spelen. Het was mijn verjaardag en ik vond het een moeilijke dag. Waarom weet ik niet. Zulke dagen heb je soms. Toen ik van het podium kwam, voelde ik me niet super. Maar dan, ik zat in mijn loge, hoorde ik plots het hele team van Stromae dat zich in hun loge gedurende meer dan dertig minuten a capella opwarmde. Die mensen hadden net zo goed een half uur verveeld op hun iPhone kunnen zitten kijken. Maar neen: ze zongen zich warm, heel gepassioneerd.

"Dat vond ik mooi en dat raakte me en dat zal ik nooit vergeten. Het heeft mijn verjaardag gered. Dat half uur was mijn cadeau."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234