Vrijdag 13/12/2019

Op vakantie in de bioscoop

film

dertiende filmzomer in brusselse arenberg-galeries

Traditiegetrouw staat de filmzomer van de Brusselse arthousebioscoop Arenberg-Galeries in het teken van Ecran Total, een programma dat is samengesteld uit onuitgegeven films, klassiekers, hernemingen van recente releases en korte cyclussen omtrent een acteur of cineast. De manifestatie is inmiddels aan haar dertiende editie toe en dat de formule werkt, bewijzen jaarlijks de om en bij de 25.000 toeschouwers, een gemiddelde waarmee beter wordt gescoord in vergelijking met het reguliere maandelijkse bioscoopbezoek.

Brussel

Van onze medewerker

Luc Joris

In 1990 werd het idee van Ecran Total, dat dit jaar loopt van 23 juni tot en met 3 september, gelanceerd als een soort van alternatief voor de release van de zogenaamde 'kleine' auteursfilms. De Arenberg-Galeries vertrok indertijd van het principe dat de mensen sowieso geen twee maanden lang op vakantie gaan en dat de toeschouwer ook tijdens de zomermaanden naar de bioscoop kan worden gelokt met een gevarieerd en kwalitatief hoogstaand programma. Vandaar de ondertitel die nu nog altijd de affiche van dit evenement siert: 'Une autre façon de passer l'été'.

De belangrijkste leidraad is het aanbod in Frankrijk en de nieuwe catalogus van enkele Belgische filmverdelers (voornamelijk Cinéart/Cinélibre), terwijl voor het programma van de klassiekers wordt samengewerkt met het Koninklijk Belgisch Filmarchief. In de categorie 'Inédits' of onuitgegeven films zijn bijvoorbeeld negen van de vijftien films die worden vertoond afkomstig van Franse distributeurs. "Het is geen onwil van onze kant dat die films niet in het Nederlands ondertiteld zijn", aldus Bernard Noël, die samen met Inès Delvaux de programmering op zich neemt. "We volgen nauwgezet de filmreleases in Parijs en het is zowel vanuit een praktisch als financieel standpunt veel makkelijker voor ons om samen te werken met een Franse distributeur, bij wie we in dit geval een filmkopie gaan huren. Je moet de realiteit onder ogen zien."

"En wat de Belgische filmverdelers betreft, uiteraard blijft Ecran Total een eerbaar platform voor de films waarvan zij soms zelf niet goed weten wat ermee aan te vangen, maar tegelijkertijd moeten wij de distributeur er soms zelf van overtuigen dat een release in Ecran Total beter voor de film is dan hem nagenoeg anoniem te droppen in de bioscoop tijdens de zomermaanden. Momenteel speelt bij ons bijvoorbeeld de Argentijnse film La Ciénaga. Hij marcheert niet. Ik ben er zeker van dat La Ciénaga een veel betere recette zou hebben gehaald als hij in Ecran Total was opgenomen."

Binnen 'Inédits' zijn de meeste producties afkomstig uit Frankrijk en Azië dat blijft verder gaan op zijn creatieve elan waarvan het getuigt sinds het begin van de jaren negentig. De interessantste films uit het Franse pakket zijn Lundi matin, goed voor de Zilveren Beer in Berlijn, een Tati-achtige burleske van de naar onze zuiderburen uitgeweken Georgische cineast Otar Iosseliani en twee films waaraan de naam verbonden is van acteur/regisseur Mathieu Amalric. In Amour d'enfance, het beloftevolle debuut van Yves Caumon, is Amalric te zien als Paul, een Parijse student die terugkeert naar de ouderlijke boerderij in de Tarn-streek, wanneer zijn vader zwaar ziek is. Hij weet niet goed wat met zijn leven aan te vangen en de confrontatie met zijn ouders en vrienden van vroeger is soms pijnlijk juist geobserveerd. In Le Stade de Wimbledon, naar de gelijknamige roman van Daniele del Giudice, staat Amalric zelf achter de camera. Zijn film volgt de zoektocht in Triëst van een jonge vrouw, rol vertolkt door Jeanne Va Savoir Balibar, naar een 'schrijver die eigenlijk niets geschreven heeft'.

Een andere opmerkelijke film, vooral vanuit historisch standpunt, is King Lear van Jean-Luc Godard. Het is een werk uit 1985, maar de rechten van die typische Godard-film, met een erg bewogen productiegeschiedenis (Norman Mailer verliet de opnamen en Godard laat niet na om hem in de film te beschimpen), zaten jarenlang geblokkeerd. De non-conformistische Shakespeare-adaptatie werd geproduceerd door Golan en Yoram Globus, de fameuze broers uit Israël die hun in gewelddadige B-films gespecialiseerde firma Cannon Films wilde uitbouwen tot een gereputeerde major. Dat ze erg ver gingen om dat te bereiken en soms roekeloze beslissingen namen, getuigt het legendarische verhaal over het tot stand komen van de film: het contract werd in Cannes ondertekend op een servet.

Voor een exotischere toets is het uitkijken naar de Aziatische films. De weidse Kaukasische landschappen domineren het sensuele De aap, het derde maar volledig autonome luik uit de trilogie van de Kirgische cineast Aktan Abdykalykov (Beshkempir). Platform van Jia Zhang-ke neemt de toeschouwer niet alleen mee op sleeptouw door het provinciale China, maar de regisseur beschrijft in dit realistisch fresco ook boeiend en vaak op ludieke wijze de evolutie van de Chinese maatschappij van 1979 tot 1989 aan de hand van een gesubsidieerd theatergroepje dat door de economische en ideologische veranderingen evolueert tot een onafhankelijke rockgroep. Ook uit Iran zijn er twee boeiende films: The Child and the Soldier van Seyyed Reza Mir-Karimi en het onder meer in Nantes en Locarno bekroonde Delbaran van Aboldazi Jalili, een van de controversieelste Perzische regisseurs. In What Time is it There zet Taiwanees Tsai Ming-Liang, met een leuke cinefiele knipoog naar de Franse nouvelle vague, zijn exploratie verder over grootstedelijke eenzaamheid, aliënatie en nu ook rouw. Vooral de manier hoe hij hier in lange opnamesequenties speelt met het begrip tijd is grappig en poëtisch uitgewerkt.

Uit het bescheiden Angelsaksische aanbod is er het baanbrekende en op digitale video opgenomen Time Code van Mike Figgis, waarin vier simultane verhaallijnen worden gevolgd. Ook 'enfant terrible' Abel Ferrara is present met R-Xmas, een sociaal sprookje over een koppel van Zuid-Amerikaanse immigranten dat in New York overleeft dankzij een handel in heroïne. Van R-Xmas gaat niet dezelfde gewelddadige kracht uit als bijvoorbeeld Bad Lieutenant, maar dit blijft een typische Ferrara film over vaste thema's als goed en kwaad en verlossing. In de cast, met onder anderen rapper Ice-T, schittert vooral The Sopranos-ster Drea De Matteo.

Ecran Total richt dit jaar eveneens de schijnwerpers op de Franse cineast en acteur Jean-François Stévenin. Hoewel deze gewezen assistent van Jacques Rivette en François Truffaut nauwelijks drie films in vijfentwintig jaar heeft gerealiseerd, beschouwen sommigen zijn bescheiden oeuvre als een van de fascinerendste van de Franse film. Stévenin, die telkens zelf ook de hoofdrol vertolkt, debuteerde in 1978 met Passe montagne, een charmante en ongewone roadmovie over een 'dichter uit de stad' en een 'dichter van het platteland'. Net als in Double messieurs (1986, met Carole Bouquet) speelt in Passe montagne het Jura-gebergte een belangrijke rol. Dat verleidde een cineast als Arnaud Desplechin ertoe om de intuïtieve, licht anarchistische films te omschrijven als westerns, omdat Stévenin volgens hem met dezelfde intense blik naar de Jura kijkt als John Ford naar Monument Valley. Mischka, het jongste werk van Stévenin, is eveneens een serie van losstaande vignetten rond de surrogaatfamilie die gevormd wordt door een aan drank verslaafde verpleger in een bejaardentehuis en een oude man, door zijn zoon langs de autosnelweg achtergelaten. Zeker Mischka, met een cameo van Johnny Halliday, kan erg chaotisch en onsamenhangend overkomen en irritatie opwekken, omdat het niet altijd even duidelijk is waar Stévenin - zijn film bulkt van door geïrriteerde personages uitgesproken dialogen - naartoe wil.

Behalve enkele westerns en hernemingen van het afgelopen filmseizoen, biedt Ecran Total ook klassiekers aan, vaak op een nieuw getrokken filmkopie. Een rariteit is A Man Vanishes van Shohei Imamura, een film uit de beginperiode van deze Japanse meester. De tweevoudige Gouden Palm-winnaar realiseerde dat fascinerende experiment, waarin hij speelt met de regels van de fictie en de documentaire, in 1967, maar de film werd tot nu toe zelden buiten Japan vertoond. Ook Breezy dateert uit de periode van een toen nog prille, maar ondertussen indrukwekkende filmografie: die van Clint Eastwood. Dat charmante psychologische drama uit 1973 is de derde film van Eastwood als regisseur. Centraal staat de relatie tussen een vastgoedmakelaar van middelbare leeftijd (William Holden) en een jonge, liftende hippie (Kay Lenz).

In het door Roger Corman geproduceerde Boxcar Bertha (1972) speelt Martin Scorsese dan weer in op de cyclus van brutale geweldfilms die op het einde van de jaren zestig begon met Bonnie and Clyde. Sommige shots uit de film zou hij later op een identieke manier gebruiken in The Last Temptation of Christ. En van de in maart overleden Billy Wilder wordt Witness for the Prosecution (1957) vertoond, een gerechtsdrama naar Agatha Christie met Tyrone Power en Marlene Dietrich die haar dialogen debiteert met een cockneyaccent.

Tot slot is er ook een klein documentair luik met enkele films die gepresenteerd worden in samenwerking met het Brusselse festival 'Filmer à tout prix'. Domestic Violence van Frederic Wiseman is opnieuw een bijna-encyclopedisch onderzoek, deze keer rond een hulpcentrum in Florida voor mishandelde vrouwen. Le Moindre Geste van maatschappelijk opvoeder Fernand Deligny geldt als een van de opmerkelijkste documentaires over de psychische waanzin en de beelden van een uit een asiel gevluchte 25-jarige mentaal gehandicapte dateren van de periode 1962-1970, maar dat uitzonderlijke document werd pas enkele jaren geleden volledig afgewerkt. De vorig jaar overleden Nederlandse documentaire filmmaker Johan van der Keuken kon uiteraard niet ontbreken. Van der Keuken wordt immers omschreven als een filmatleet, een vechtjas en als de cineast met het vagebondsoog. Toen hij in 1997 vernam dat hij kanker had, besloot hij de tijd die hem nog restte al reizend door te brengen: van Mali tot Nepal en van Brazilië tot de Verenigde Staten. De titel van de film kon niet mooier zijn gekozen: De grote vakantie.

Ecran Total lokt jaarlijks ongeveer 25.000 toeschouwers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234