Zaterdag 19/06/2021

Op vakantie gaan bij oma en opa is goed voor uw kinderen

De volgende keer dat uw kinderen onhandelbaar terugkeren van een vakantie bij oma en opa, bedenk dan dit: kleintjes die veel tijd doorbrengen met hun grootouders worden succesvoller. Een zoon of dochter die stijf staat van de suiker, een week slaap heeft in te halen en geen tegenspraak meer duldt is maar een kleine opoffering om u het leven op andere momenten makkelijker te maken.

Discussies, lange discussies waren er nodig. Gezweet, dat werd er. Bloed kwam er niet aan te pas, maar het scheelde niet veel. En de traantjes, die rolden meer dan eens over het bolle kindergezichtje. Maar het was het allemaal waard. Terwijl de speelkameraadjes het Amerikaanse frisdrankmerk al lang in de armen sloten en zo een stap dichter zetten richting weg des verderf, drinkt de uwe nog altijd alleen plat water. Dronk, liever. Na een week logeren bij opa en oma is cola plots het favoriete drankje van zoon- of dochterlief.

De bocht in het drinkgedrag kwam er op hetzelfde moment dat u voor het eerst opmerkte dat ook mensjes die ver onder de leeftijdsgrens van dertig zitten, wallen kunnen hebben. Blijkbaar is er ook na het einde van de twaalfhonderdste heruitzending van FC De Kampioenen nog heel wat op televisie dat een kleinkind absoluut gezien moet hebben. Als de spruit tegelijkertijd ook nog snel een flensje met een bolletje ijs wil binnenspelen, wie zijn de grootouders dan om dat te verbieden?

Het zijn verzuchtingen van veel jonge ouders wiens ukkies de voorbije maanden bij oma en opa op vakantie gingen. Het zijn angsten van de papa's en mama's die hun gebroed de laatste weken van augustus nog bij mémé en pépé achterlaten. De kampen zitten erop of worden te veel voor de portemonnee, de eigen gezinsvakantie is voltooid verleden tijd en er moeten nog een paar dagen, liefst gratis, worden overbrugd voor de juffen en meesters eindelijk terug aan hun dril beginnen. Dan blijken grootouders vaak het gemakkelijkste alternatief. De oudjes van tegenwoordig zijn tenslotte nog lekker actief. Ze zien uw kinderen graag, ook dat helpt.

Alleen, wat zou het toch fijn zijn mochten mamsie en papsie er meteen ook dezelfde regels op u als nahouden. Dat probeerde u hen al diets te maken, maar een groot succes was dat niet. Toen u voorzichtig zei dat de kinderen bij u thuis aan tafel niet met waterballonnen mogen gooien, veranderde het gezicht zowaar meteen op onweer. Toen uw partner en u bovendien opmerkten dat u zelf als kind veel minder mocht - want dat moest u toch ook even kwijt - viel het zware woord: ondankbaar. Dat was wel bij uw schoonfamilie, want zoiets zouden uw eigen ouders nóóit zeggen, uiteraard.

Die laatste kans

"Je moet heel goed onthouden dat grootouders geen opvoeders zijn", reageert kinderpsychologe Klaar Hammenecker. Ze hoorde de klachten al meer dan eens in haar praktijk. "Ouders moeten behalve genieten van hun kinderen ook hun verantwoordelijkheid opnemen. Grootouders moeten eigenlijk alleen maar genieten. Als je je kinderen op vakantie stuurt bij hun opa en oma, moet je hen dus gewoon loslaten. Dat wordt gemakkelijker als je beseft dat je kinderen er ook enorm van genieten. Wil je het risico op enigszins verwende kinderen achteraf niet nemen, dan moet je maar een ander soort opvang voorzien."

Alsmaar meer ouders kiezen daarom voor dat laatste. Meer dan 60 procent van de kinderen tot drie jaar hebben minstens een grootouder ter beschikking als babysit. Kind en Gezin berekende dan ook dat in 2004 grootouders het grootste deel van de opvang op zich namen (31 procent). Bij recenter onderzoek, in 2009, antwoordden de ouders van 4.444 kinderen dat onthaalouders het belangrijkst waren voor opvang. Grootouders tekenden op dat moment nog maar voor 22,4 procent van de babysittijd.

Wat die ouders uit het oog verloren, is dat kinderen succesvoller zijn in het leven als hun oma's en opa's een belangrijke rol spelen in hun leven. Zeker wanneer de ouders van de kleintjes uit elkaar zijn of vaak en lang uit werken gaan. Vooral de band met de grootmoeders zorgt ervoor dat kinderen en adolescenten zich bij tegenslagen minder snel laten ontmoedigen. Dat blijkt uit onderzoek van de Britse Oxford Universiteit.

"Die conclusie kan zeker kloppen", denkt kinderpsychologe Hammenecker. "Hoe dieper je, familiale, wortels zitten, hoe minder gemakkelijk je omwaait. Kinderen die veel van hun grootouders leerden, hebben bijvoorbeeld ook meer zelfvertrouwen." Er zijn volgens Hammenecker wel meer redenen om je kids geregeld voor enkele dagen naar opie en omie te sturen. Grootouders hebben vaak meer tijd voor hen. Afgezien van de suikerhoudende tussendoortjes maken de bomma's en bompa's ook vaak gezondere maaltijden klaar dan de vette hap die kinderen krijgen voorgeschoteld op zomerkamp. Of bij u thuis na een lange werkdag. "Bovendien geven grootouders hun kleinkinderen vaak nog een kans, zelfs als hun ouders onder bepaalde thema's al een streep trokken. En die kans is soms zo belangrijk", aldus Hammenecker.

Verfrommeld puberaal

Ook Marijke Bisschop ziet vooral de voordelen van een vakantie bij de oudste generatie van de familie. De pedagoge, oma en auteur van Helpen zorgen voor je kleinkinderen noemt grootouders dan ook graag heuse generatiehouders. "Zij geven tenslotte de familiewaarden mee", vindt Bisschop. "Oma's en opa's coachen hun kleinkinderen eigenlijk, meer dan ze bij hun eigen kinderen deden." Samen met opa hengelen, samen met oma naar het familiegraf en hen ondertussen uithoren over hun familie. Of uitvissen hoe papa en mama waren toen ze nog klein waren, het helpt volgens Bisschop allemaal om uit te zoeken waar je vandaan komt.

Net als stout zijn en verwend worden bij de grootouders, tot spijt van wie het tegenovergestelde zwart op wit wilde gedrukt zien om dat voor te leggen. Opnieuw, aan de schoonouders, natuurlijk. "Zelf likte ik altijd mijn bord uit als ik bij mijn grootouders op bezoek was", herinnert Bisschop zich. "Thuis mocht dat helemaal niet, maar mijn oma deed het zelf ook. Voor kleine jongens is het dan weer een droom om samen met hun grootvader stiekem toch hun schoenen aan te houden en op de tippen van de tenen te sluipen over de vloer die hun grootmoeder net poetste. Zo leren kinderen dat ze hun geheimen met opa en oma kunnen delen."

Allemaal goed en wel, maar is het dat wel allemaal waard? In ruil daarvoor vergeten uw bloedjes dat stampvoeten in de supermarkt bij u niet werkt en vooral niet wordt geapprecieerd. Dan kunt u alleen nog maar denken aan les 1: behalve in uitzonderlijke gevallen verwennen grootouders hun kleinkinderen niet om u te pesten. Ze willen het zichzelf vooral wat gemakkelijker maken. Hoe fit ze er ook uitzien, het tempo van de jongste telg van de familie volgen is voor hen niet altijd evident. Les 2: Als uw kinderen geen scheiding kunnen maken tussen de regels die gelden bij opa en oma en de regels die gelden bij u thuis, dan ligt dat aan uw kinderen. Niet aan de grootouders.

"Ik merk het zelf ook. Als mijn kinderen me vragen of we naar de speeltuin gaan, zeg ik hen dat het even niet past. Een paar dagen later misschien, stel ik dan voor. Terwijl hun grootouders op zo'n moment de hele planning omgooien om toch meteen naar de speeltuin te kunnen", vertelt kinderpsychologe Hammenecker. Maar, voegt ze toe, dat is helemaal niet verwarrend voor kinderen. Een beetje vervelend voor de ouders, dat wel. "Kinderen beseffen heel goed dat er op andere plaatsen andere regels gelden. Dat zien we ook bij gescheiden gezinnen. Maar kinderen doen vaak alsof ze dat verschil niet begrijpen, ze proberen zo hun zin te krijgen. Dan moeten ouders inderdaad weer even op hun strepen staan."

Net zoals bij gescheiden gezinnen komt er ook in de relatie tussen grootouders en kleinkinderen een moment waarop deze laatste hun vertrouwde stek liever niet meer verlaten. "Dat breekpunt komt er meestal bij de start van de puberteit. Dan vinden jongeren hun vrienden en hun liefjes belangrijker. Op dat moment noemen de oma's en opa's niet langer hun kinderen, maar hun kleinkinderen soms ondankbaar. 'Ik deed altijd alles voor jou en nu zie je me niet meer staan', dat idee", legt pedagoge Bisschop uit. Ze tipt grootouders om dan onbevooroordeeld interesse te tonen in de hobby's en het liefdesleven van de kleinkinderen. Om bijvoorbeeld te vertellen hoe ze zelf jaren geleden verliefd werden. "Zo'n zaken mogen niet verloren gaan binnen de familie", meent Bisschop. "En het is prachtig om dan van je kleinkinderen te horen dat je langs buiten misschien wel wat verfrommeld uitziet, maar dat je vanbinnen ook gewoon nog puber bent."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234