Zaterdag 23/01/2021

DM.City

Op stap langs graffiti-hotspots in Brussel, Antwerpen en Gent

Beeld Johan Martens

Graffiti was vroeger een stadskanker, maar wordt ondertussen liefkozend street art genoemd. Maar het is niet omdat het (af en toe) mag, dat het geen street credibility meer heeft. DM.city ging de hort op en hield halt bij bijzondere straatkunst in Brussel, Antwerpen en Gent.

BRUSSEL

Overal in Brussel duiken tags van Idiot op. Zelfs op de meest ongewone plaatsen. Zo liet hij zijn afdruk na op de pas gerenoveerde koepel van het justitiepaleis. Het land in rep en roer, de politie dook in haar taggerfichebak en de iets te creatieve jongeling achter Idiot kon gaan brommen met een gepeperde factuur van meer dan 20.000 euro achter de ruitenwisser.

Het legt meteen een probleem bloot waar elke tagger die te veel buiten de lijntjes spuit mee te kampen krijgt: hoe ga je om met succes, en waar breng je je tags aan? Want wie te veel commotie veroorzaakt, dreigt snel zijn anonimiteit kwijt te spelen. Idiot is nog steeds actief in Brussel en je vindt verschillende variaties zoals Ideahot, Idyo of Idiau. De tag op de foto vind je in het premetrostation Albert.

Beeld Tina Herbots

Street art in de stad betekent niet altijd afzakken naar een verlaten fabrieksterrein. Aïe, een naar Brussel uitgeweken Parijzenaar, vroeg en kreeg de toestemming om zijn gang te gaan op de flank van een busje. De Chileense eigenaar poseert trots voor de foto.

Aïe hecht net zoals Idiot veel belang aan een hoogstpersoonlijk handtekening, aan een eigen manier van letters vormen. De felle kleuren, de ronde letters en de ludieke politieke link (Vive la réSolution) refereren aan de begindagen van de graffiti in de jaren 80 en 90 toen politiek protest via graffiti geventileerd werd en voortkwam uit (toen nog) undergroundmuziekbewegingen zoals hiphop en rap.

Beeld Tina Herbots

Goed opletten de volgende keer wanneer je het Centraal station buitenrijdt richting de Midi! Crayon kiest steeds strategische plaatsen om zijn potlood achter te laten. De street art van Creons of Crayon gaat veel over de tong dezer dagen. Zijn beeldtaal is bruut, maar tegelijk speels en kleurrijk en slaat aan bij jong en oud.

'Dit kan ik ook', zou je misschien denken, maar ondertussen heeft hij al een enorm krachtig oeuvre uitgebouwd. Met zijn mix van tags en graffiti die op het eerste gezicht wat amateuristisch lijken, is hij de leading man van een nieuwe generatie. De graffiti's van Crayon storen zelden iemand en zijn een uitnodiging om zelf aan de slag te gaan, na te denken over het leven in je wijk of je stad.

Beeld Tina Herbots

We duiken de binnenstad in. In de Plattesteen liggen een bende varkens boven op elkaar hun roes uit te slapen. Donkere kleuren en strepen, je weet nooit echt of de dieren nog leven of dood zijn. De Gentenaar achter Roa houdt van beestjes: ratten, konijnen en everzwijnen tovert hij uit zijn pols alsof hij ze thuis op de boerderij heeft rondlopen.

Roa prijkt wereldwijd op street-artfestivalaffiches, ook afgedankt kerncentraledorp Doel heeft een façade vol, en sporadisch vind je hem ook in kunstgalerieën terug. Roa geeft graag een visuele twist aan zijn werk. Op het eerste gezicht zie je de buitenkant van het dier, maar als je een stap opzij zet zie je wat er onder het vel zit. Wereldklasse van eigen bodem!

Beeld Tina Herbots

Voor de meesten hoeft Bonom geen introductie. Brussel staat vol druksels van deze chouchou van de bobo's en politiek links, maar toch heeft ook hij al met het gerecht in de rats gezeten.

Omstreden, zo kan je zijn werk wel noemen. Deze vrouw legt schandelijk de hand aan zichzelf, op het Stefaniaplein tegenover het Steigenbergerhotel waar staatsleiders en sjeiks hun sterrennachten doorbrengen. De buurt schreeuwt om een facelift, maar tot nog toe ligt de dame er nog ongegeneerd haar ding te doen. Bonom erkende nog niets officieel, maar de ruwe verfrollijnen - hij werkt nog zelden met een spuitbus - laten weinig twijfel bestaan. Ook Bonom bengelt niet langer met petzl-lampje op het voorhoofd aan een gevel, je vind hem steeds vaker terug in kunstencentra waar hij live tekent op de muur.

Beeld Tina Herbots
Beeld Johan Martens

GENT

In Gent is graffiti hot, zeker nu je bij de toeristische dienst een Concrete Canvas Tourrondleiding kan vragen. Onze tocht start bij dit werk in de Sint-Kristoffelstraat van de mannen van kapOw!, die zichzelf 'a gangbang of street culture' noemen. Het kunstenaarscollectief verenigt creativo's van divers pluimage rond projecten vol kunst, skate, muziek en street culture. "Telkens met een maatschappijkritische boodschap in het achterhoofd", zegt kapOw-er Mistah Matt. "Met die voet aan de gevel van de kerk trappen we dan ook letterlijk de muren in. Wij kijken verder dan onze neus lang is, voorbij onze eigen cultuur. Geen Fort Europa voor ons!"

De Melkerijstraat ligt niet meteen in de meest lommerrijke buurt van Gent. Net daarom koesteren de buurtbewoners hun groene weide, hun kleine paradijsje in de drukke stad. Maar een bouwondernemer heeft er andere plannen mee: de weide moet binnenkort plaats maken voor een complex met studentenkoten.

Bij wijze van vreedzaam protest genieten de bewoners momenteel extra hard van hun geïmproviseerde park. Ze maaien er het gras, planten perkjes met bloemen aan en organiseren er buurtfeesten. Om dat in stijl te doen, gaven ze street-artkunstenaar Sam Scarpulla carte blanche om een verloren muur op te fleuren. En dan nu maar hopen dat zo'n kleurrijke explosie de makelaar van zijn bouwdrift geneest. Of dat de stad de weide officieel erkent als groen longetje, dat zou ook altijd mogen!

Beeld Johan Martens

De Gentse dokken zijn een beetje klein Berlijn: industrieel braakland dat is overgenomen door kunstenaars en levensgenieters. Het is dus altijd fijn rondhangen in de buurt van DOK, maar wandel zeker ook eens naar de oude fabriek van Inter-beton een eindje verderop. Het modernistische gebouw staat al jaren leeg en is dus het favoriete speelterrein voor graffiteurs allerhande. Je ziet er waarom graffiti zo'n levende, nooit vervelende kunst is: werk van gevestigde kunstenaars als Roa en Bue wordt er met een gezonde dosis lak aan hun naambekendheid overspoten door jong geweld mét bakken talent. CM en Bisser werkten er samen aan een grote en enigszins lugubere afbeelding van een duo kannibalen.

Beeld Johan Martens

Een Roa herken je meteen: de mysterieuze Gentse muurschilder heeft een voorkeur voor dierlijke figuren, altijd uitgevoerd in fijnzinnige zwarte strepen op een witte achtergrond. Zijn schepsels zijn soms morbide, maar altijd een streling voor het oog. Van Londen over Amerika tot in Japan verfraait hij stadsmuren en zijn werk wordt ook gesmaakt door 'echte' kenners: het Museum of Contemporary Art in LA kocht een werk van hem. Gelukkig blijft hij oefenen in zijn eigen achtertuin. Deze slaperige konijnen zijn voor zijn doen eerder lieflijk, en de omweg langs het smalle Tempelhof meer dan waard.

Beeld Johan Martens

Het lot van de Rabottorens is eindelijk bezegeld: eentje is al helemaal tot op zijn blote beton gestript, de andere gaat in 2016 ook onherroepelijk tegen de vlakte. Tot die tijd kan je nog genieten van het indrukwekkende tekenwerk van de Gentse straatkunstartiest die bekend staat als A Squid Called Sebastian. De boom in zijn typische comicbookstijl is niet alleen cool, maar ook een echt politiek statement. "Het is een symbool voor de manier waarop de wijk wordt ontworteld door de sloop van de Rabottorens", zegt hij. "En dat terwijl de gemeenschap in deze buurt heel levendig is. Heel veel jongeren zijn hier ook bezig met kunst en muziek."

Beeld Johan Martens
Beeld KOP vzw

ANTWERPEN

Terwijl de NMBS in 2013 1,3 miljoen ophoestte om graffiti te verwijderen, wordt in Antwerpen paradoxaal genoeg steeds meer geïnvesteerd in straatkunst als verfraaiing van de stad. En dan hebben we het niet alleen over die tiende stripmuur die zopas werd ingehuldigd. Ook heel wat échte graffiti-ams kleuren het straatbeeld.

In het Kopstraatje, een zijstraat van de Kammenstraat waar vroeger veel illegaal werd gespoten, vond begin deze maand nog een legale sessie plaats: de Braziliaan ONIO liet er tijdens zijn tournee door Europa zijn indruk van onze thuisstad achter, bijgestaan door illustratoren El Neoray en Vagabundos. Achter het initiatief schuilt Kop vzw, het Kunstenaars Ondersteunend Platform dat recent oner andere ook een jam op bestelwagens organiseerde.

Beeld KOP vzw

In de wijk Luchtbal ging vorige herfst een opmerkelijk legaal project door. Tijdens het Day One Street Art Festival fleurde een bataljon kunstenaars de buurt op met schilderingen op woonblokken, garages, het station... Onder meer Bart Smeets (Smates) maakte enkele tekeningen in zijn fotorealistische stijl van een baby met badeend en haai met duiker, maar ook andere grootheden drukten hun stempel op de wijk. Je kan een plannetje van de route ophalen in het cultuurcentrum of dowloaden via www.ccluchtbal.be.

Beeld Greetje Van Buggenhout

Maar ook in BV-land loopt gepassioneerd graffititalent rond. Niemand minder dan Hollywoodster Matthias Schoenaerts spuit in nevenberoep immers wel eens graag een muur vol. Het schorem dat in de jaren 90 onder de artiestennaam Zenith samen met graffiteur Duck furore maakte, werkte zich op tot rolmodel en heeft onder luid gejuich enkele muren mogen volkladden op het Frans Halsplein, in CO Sint-Andries alsook op de muur in de Kerkstraat waar deze zomer Bar Attak achter oprees.

Beeld Greetje Van Buggenhout

Protest van diehards uit de subcultuur zelf is merkbaar in Station Berchem, waar legaal werk naast het spoor grofweg overspoten werd met witte strepen. Deze anonieme actie veroorzaakte veel ophef, maar ontmoedigt de legale initiatieven geenszins en de stationsbuurt, van oudsher een geliefkoosd doelwit voor graffers, wordt meer en meer op legitieme wijze ingekleurd. Ook de Krugerstraat aan Station Oost onderging vorig jaar een metamorfose toen graffiticrew Aerosol Kings een zestigtal binnen- en buitenlandse artiesten inschakelde, waaronder Tsunami Graffiti, Heavy Weights, Gijs Vanhee en de Argentijnse kunstenares Milu om maar liefst duizend vierkante meter muur te bespuiten.

Beeld Greetje Van Buggenhout

Illegale artiesten lopen niet enkel het risico op fikse boetes, ook het plaatsen van hun graffiti zelf is niet altijd zonder gevaar. Waar graffiteurs die in opdracht werken hoogtewerkers ter beschikking krijgen, moeten hun in het donker opererende collega's zich voor rooftopping vaak behelpen met regenbuizen en tijdelijke stellingen en hun actie tot in de puntjes voorbereiden om personeel en bewaking te omzeilen.

Een bekende anonieme kunstenaar is MIO, oftewel Spookman. Hij was de overdaad aan klassieke tags beu en besloot in plaats van met zijn naam met een spookje te tekenen. Zijn handelsmerk zie je op tal van elektriciteitskasten en containers maar ook op gevels hoog boven de Meir. Prominente illegale crews zijn Animal Farm, een bende die de autosnelwegen gemonopoliseerd heeft en Nawas, de groep die zich vooral specialiseert in treingraffiti en de laatste twee jaar voor ons land vernieuwend werk levert door niet enkel naamsbekendheid na te jagen, maar ook een humoristische, politieke boodschap in hun werk te stoppen.

Beeld Greetje Van Buggenhout
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234