Zondag 16/06/2019

Op ramkoers en toch blijven voortvliegen

Op nieuwjaarsdag is het met heel veel geluk niet tot een fatale botsing gekomen tussen twee vliegtuigen boven Kruishoutem. Een cargotoestel van Egyptair bleef recht naar een passagiersvliegtuig van Air France vliegen, ondanks drie opeenvolgende waarschuwingen.

Wat bezielde de piloten van vlucht MSX-541, een Airbus A300 van Egyptair, om de richtlijnen van de verkeersleiding straal te negeren? Die vraag blijft onbeantwoord, na het bijna dramatisch afgelopen incident op 1 januari tegen het middaguur boven Lozer, een deelgemeente van Kruishoutem in Oost-Vlaanderen. Het vrachtvliegtuig van de Egyptische maatschappij was opgestegen vanop de luchthaven van Oostende en zou naar 8,2 kilometer hoogte klimmen. Maar op hetzelfde moment passeerde een Airbus van Air France, dat met een onbekend aantal passagiers onderweg was van Parijs naar Amsterdam. Dat toestel vloog op 6,7 kilometer hoogte.

De twee toestellen zouden elkaar gaan raken, zo besefte de luchtverkeersleiding. "Ze hebben meteen een waarschuwing gestuurd naar het vliegtuig van Egypt Air: 'Stop met klimmen en blijf op 21.000 voet' (6,4 kilometer, PHG)", legt luchtvaartexpert Luk De Wilde uit. "Maar de Egyptische Airbus bleef zijn koers aanhouden. Nog eens twee keer stuurde de luchtverkeersleiding waarschuwingen naar het toestel. En telkens antwoordde de gezagvoerder met 'copy'. Toch gaf hij geen gevolg aan de instructies."

Niet alleen de luchtverkeersleiding sloeg alarm. Ook het TCAS (Traffic Collision Avoidance System) in beide toestellen gaf aan dat ze op ramkoers waren. "Elk verkeersvliegtuig is uitgerust met zo'n systeem. Als twee vliegtuigen elkaar naderen, gaat het alarm automatisch af. In dit geval kreeg de Airbus van Air France de instructie om te klimmen. Daar werd meteen gehoor aan gegeven. Het andere vliegtuig deed dat echter niet", aldus De Wilde.

700 per uur

De afstand tussen de twee vliegtuigen - op het moment dat ze elkaar kruisten - bedroeg 90 meter verticaal en 1.370 meter horizontaal. Dat is gevaarlijk dichtbij voor vliegtuigen met een snelheid van meer dan 700 kilometer per uur. De horizontale veiligheidsmarge is 10.000 meter en de verticale 300 meter. Beide marges werden in dit geval dan ook ruim overschreden. "Dat twee vliegtuigen elkaar zo dicht naderen, is heel uitzonderlijk. Ik denk niet dat het al eerder gebeurd is in het Belgische luchtruim", zegt De Wilde.

Een van de meest dramatische botsingen in volle vlucht gebeurde op 1 juli 2002 boven de Duitse stad Überlingen. Een passagiersvliegtuig van Bashkirian Airlines crashte met een Boeing 757 van DHL. In totaal kwamen 71 mensen om het leven.

Sancties opleggen

Naar de oorzaak van de 'bijna-crash' boven Kruishoutem is het nog gissen. Meest voor de hand liggende is een menselijke fout. Op internetfora wordt ook gesuggereerd dat de piloten de instructies verkeerd begrepen hebben en gedacht hebben dat ze juist naar een grotere hoogte moesten blijven klimmen. Het officiële onderzoek is intussen begonnen. Belgocontrol heeft het incident gemeld aan de Air Accident Investigation Unit (AAIU), een onderdeel van Mobiliteit.

"Verder onderzoek zal moeten uitwijzen wat er gebeurd is", zegt Dominique Dehaene van Belgocontrol. "Het blijkt dat een van de vliegtuigen te snel en te steil is blijven stijgen, ondanks instructies van onze mensen en dat daardoor de vliegtuigen te dicht bij elkaar zijn gekomen. Uit de eerste bevindingen blijkt dat onze mensen correct hebben gehandeld."

In het voorlopig rapport spreekt men van een "serieus incident". Er zal nu een eindverslag opgemaakt worden dat samen met de veiligheidsaanbevelingen nadien aan het Directoraat-Generaal Luchtvaart en de betrokken luchtvaartmaatschappijen bezorgd wordt. De Egyptische maatschappij kan haar piloten sancties opleggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden