Donderdag 22/10/2020

Vooruitblik

Op naar één grote groepsknuffel

President Obama tijdens zijn State of the Union van vorig jaar. Toen had hij het vooral over economie en onderwijs.Beeld © reuters

Vanavond spreekt president Obama zijn laatste jaarrede uit. Trefwoord is 'together'. Klinkt braafjes, maar in een fase van de presidentsverkiezingen waarin iedereen op elkaar schiet, is het zoeken naar een gemeenschappelijke basis net zo belangrijk als het uitdiepen van het eigen schuttersputje.

merika doet het best goed, vindt de president, maar de president doet het nog steeds slecht, vindt Amerika. Vanavond, in zijn laatste State of the Union, zal Barack Obama het eerste benadrukken om het tweede te doen vergeten. Obama, waarschijnlijk voor de laatste keer op primetime in de schijnwerpers, zal de toespraak tot de natie ook aangrijpen om de weg naar de toekomst uit te stippelen. Zo zal hij, zonder haar bij naam te noemen, de Democratische fakkel overdragen aan zijn gedroomde opvolger.

Het wordt een atypisch verhaal, in tijden waarin de stemming vooral wordt bepaald door Republikeinse doemdenkers. "Ik denk niet dat ik in de afgelopen zeven jaar ooit zo optimistisch ben geweest over het komende jaar als juist nu", zegt de president in een aankondiging voor zijn toespraak, die het Witte Huis vorige week op zijn website zette. Laten we Amerika weer groots maken, is de boodschap van Donald Trump - Obama vindt dat hij daar al twee presidentiële termijnen mee bezig is. En vindt dat het land op dezelfde voet verder moet gaan.

Daarbij gaat hij, ook atypisch, uit van wat de Amerikanen bindt, en niet wat hen scheidt. Together is een van de sleutelwoorden vanavond: het woord valt in zijn voorproefje van anderhalve minuut driemaal. Obama heeft het over "de weg die we samen hebben afgelegd", over "ons vermogen om samen te komen als één Amerikaanse familie", en "wat we samen moeten doen in de jaren die komen gaan".

Natuurlijk zal Obama zijn successen vieren, of althans wat in zijn ogen successen zijn. Toen hij aantrad verkeerde het land in de zwaarste crisis sinds de jaren 30 en dreigde een volledige ineenstorting van de economie. Met diepe kapitaalinjecties en genereus overheidsingrijpen wist Obama een nieuwe Grote Depressie te beperken tot een Grote Recessie. Nu groeit de economie weer, is de werkloosheid gehalveerd, kunnen homo's overal trouwen, hebben miljoenen meer Amerikanen een ziektekostenverzekering en wordt de uitstoot van broeikasgassen aan banden gelegd.

Diplomatisch én harde hand

Het klimaatakkoord van Parijs, de nucleaire deal met Iran en de toenadering tot Cuba vormen de proeven van zijn diplomatieke bekwaamheid. En, hoezeer Republikeinen ook zijn zachte kant benadrukken, claimt Obama ook de resultaten van zijn harde hand: Osama bin Laden is dood, net als Anwar al-Awlaki, net als de naar schatting duizenden anderen extremisten die tijdens commandoacties en droneaanvallen zijn geliquideerd (met honderden omstanders als nevenschade). Zelfs zijn strijd tegen Islamitische Staat, in ogen van politieke haviken veel te voorzichtig, is volgens Obama zelf succesvol.

Voor zijn laatste jaar als president heeft Obama een beperkte agenda. Hij zal zich waarschijnlijk concentreren op twee onderwerpen waarbij hij in elk geval een deel van de Republikeinen achter zich weet: een herziening van het strafstelsel en de bekrachtiging van het Trans-Pacific Partnership, het vrijhandelsakkoord met landen rond de Stille Oceaan dat volgens de president verdere economische groei moet brengen.

Anders dan normaal gebeurt in een State of the Union zal Obama niet komen aanzetten met een waslijst aan plannen en wetsvoorstellen die hij door het Congres wil jagen. De president zal zich vooral op de langere termijn richten. Waarbij hij geen beroep zal doen op de volksvertegenwoordigers in Washington, maar op het volk zelf.

Want dáár ligt de consensus die hij zoekt. Neem het vuurwapengeweld. De vorige week aangekondigde presidentiële maatregel om beter antecedentenonderzoek te doen bij kopers van pistolen en geweren, werd door Republikeinse kopstukken met hoon ontvangen. Dit terwijl zo'n 85 tot 90 procent van de bevolking voor zo'n gezond-verstandaanpak is, volgens het onpartijdige onderzoeksbureau Pew. Ook de reductie van broeikasgassen krijgt onder de bevolking (63 procent voor) meer steun dan in het parlement.

Het zijn twee van de 'grote dingen' voor 'onze kinderen' waarover Obama het vanavond wil hebben (andere potentiële onderwerpen: herverdeling van rijkdom, een hoger minimumloon, lager collegegeld). Grote dingen die een nog sterker, beter en rijker Amerika garanderen - "het Amerika waarin we geloven". Het is een poging tot een nationale grouphug, met één groot probleem: degene die daartoe oproept wordt door slechts 45 procent van zijn bevolking gewaardeerd. Toen hij aantrad was dat 67 procent.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234