Maandag 24/02/2020

Venezuela

Op naar 10.000.000 procent inflatie - of kan iemand de Venezolaanse leider nog stoppen?

FILE PHOTO: Venezuela's President Nicolas Maduro gestures while he speaks during a news conference at Miraflores Palace in Caracas, Venezuela, Jan. 9, 2019. REUTERS/Manaure Quintero/File PhotoBeeld REUTERS

In zijn eerste termijn heeft president Nicolás Maduro Venezuela de afgrond in geleid. Vandaag legt hij voor nog eens zes jaar de eed af. Wat staat zijn land te wachten? 10.000.000 procent inflatie, of een staatsgreep?

1 Aanmodderen: honger en schaarste

Van zijn beëdiging voor een tweede termijn van zes jaar zal van de Venezolaanse president Nicolás Maduro (56) vandaag vast een feestelijke gebeurtenis maken. Met een jubelend liveverslag op alle televisiezenders die nog over zijn. "Viva Maduro", zullen de opgetrommelde aanhangers braaf juichen. "Viva la revolución."

In werkelijkheid valt er niets te vieren. Venezuela bevindt zich in een donkere afgrond. De inflatie was vorig jaar ruim 2.000.000 procent, er heerst wijdverspreide honger en er is grote schaarste aan vrijwel alles. Ziekenhuizen functioneren allang niet meer, en ook aan medicijnen is een chronisch gebrek. Een antibioticakuur gaat op de zwarte markt voor meerdere maandsalarissen van de hand.

"2019 wordt het jaar van de frisse start", aldus Maduro in zijn nieuwjaarsboodschap. Het is onduidelijk wat de socialistische dictator daar precies mee bedoelt, maar het is in ieder geval niet de frisse start die de overgrote meerderheid van de Venezolanen voor ogen heeft: het aftreden van Maduro, transparante verkiezingen, en een democratisering van staatsinstituten, media en rechtssysteem.

In mei werd Maduro in frauduleuze verkiezingen herkozen voor nog eens zes jaar. Het grootste deel van de oppositie heeft die verkiezingen geboycot. De afgelopen jaren waren er nog geregeld demonstraties waarbij honderdduizenden Venezolanen de straat opgingen om het aftreden van Maduro te eisen. Maar de oppositie is hopeloos verdeeld, en de meeste leiders hebben het land verlaten.

Als Venezuela op deze weg blijft aanmodderen, zal de humanitaire crisis verder verergeren. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) verwacht voor dit jaar een inflatie van 10.000.000 procent. Er zijn 3 miljoen Venezolanen het land ontvlucht, volgens een studie van het Brookings Institute komen daar de komende drie jaar 5 miljoen vluchtelingen bij. Hun geldzendingen houden de achterblijvers in leven.

2 Implosie: staatsgreep dreigt

Van de verzwakte oppositie heeft Maduro op dit moment weinig te vrezen. Hoewel zijn tegenstanders een meerderheid in het parlement hebben, is hun speelruimte volledig aan banden gelegd. In de zomer van 2017 is Maduro's grondwetgevende raad aangetreden, die voor onbepaalde tijd de taken van het gekozen parlement heeft overgenomen.

Dissidenten uit eigen gelederen vormen een groter risico voor het regime van Maduro, met name van de getrouwen van Hugo Chávez, zijn voorganger. Chávez kwam eind vorige eeuw aan de macht, rolde in de jaren die volgden zijn bolivariaanse revolutie uit, en veranderde Venezuela in een socialistische staat. Voordat Chávez in 2013 aan kanker stierf, wees hij Maduro aan als zijn opvolger.

Chavistas van het eerste uur klagen dat Maduro de bolivariaanse revolutie verkwanselt. Ze zijn verbolgen over het feit dat Maduro met zijn wanbeleid de bevolking aan de bedelstaf heeft gebracht. En hoewel Chávez de controle over de samenleving en haar instituten al flink had aangescherpt, is de democratie pas onder Maduro definitief de nek omgedraaid. Ook daarover zijn veel chavistas niet te spreken.

Er zijn verschillende kopstukken opgestaan tegen Maduro. Onder hen voormalig hoofdaanklager Luisa Ortega en oud-minister van Binnenlandse Zaken Miguel Rodríguez. Deze week vluchtte Christian Zerpa, lid van het hooggerechtshof, naar de Verenigde Staten. De afvalligen doen vanuit het buitenland een boekje open over het machtsmisbruik, de corruptie en de banden van het regime met drugskartels en Colombiaanse guerrillagroeperingen. Ook in het leger neemt de onvrede toe.

Mocht Maduro van binnenuit worden gewipt, dan is het de vraag wie er voor hem in de plaats komt. Onder een gematigde chavista komen democratische hervormingen en een open dialoog met de oppositie in zicht.

3 Druk van buiten: sancties van VS en buurlanden

Maduro heeft over de grens nog maar weinig vrienden. Alleen linkse bondgenoten uit de regio sturen hun staatshoofden naar de beëdiging vandaag. Verder wordt de vicepresident van Turkije verwacht en delegaties uit China en Rusland. Ook de voorzitter van de Organisatie van Olie Exporterende Landen (OPEC) woont de inauguratie bij.

►Gemotoriseerde aanhangers van Nicolás Maduro voerden maandag in de hoofdstad Caracas actie om de president te steunen.Beeld EPA

De Europese Unie, de Verenigde Staten en een groot deel van Latijns-Amerika erkennen Maduro niet als president. De VS en de EU hebben het regime sancties opgelegd, en Peru liet Maduro deze week weten dat hij niet langer welkom is. In augustus 2017 dreigde de Amerikaanse president Donald Trump met 'de militaire optie'. Maar de kans dat Trump troepen stuurt is minimaal, en ook de Latijns-Amerikaanse buurlanden zullen eerst drie keer nadenken voordat ze zich in een oorlog storten. Non-interventie en nationale soevereiniteit zijn heilig in een regio waar Amerikaanse en Europese inmenging diepe wonden hebben geslagen.

Hooguit zullen Trump en zijn Latijns-Amerikaanse bondgenoten steun verlenen als de Venezolaanse oppositie en militairen het regime omver willen werpen.

En het aantal bondgenoten neemt toe. In Brazilië en Colombia, beide grenzend aan Venezuela, zijn vorig jaar rechtse presidenten gekozen. De Braziliaanse Jair Bolsonaro, fervent antisocialist, is een groot Trump-fan en is al net zo onvoorspelbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234