Zondag 16/05/2021

Burgeroorlog Syrië

"Op lange termijn valt Damascus sowieso"

Een man zit tussen het puin van door regeringstroepen kapotgeschoten gebouwen in rebellengebied Douma, ten oosten van hoofdstad Damascus. Beeld AFP
Een man zit tussen het puin van door regeringstroepen kapotgeschoten gebouwen in rebellengebied Douma, ten oosten van hoofdstad Damascus.Beeld AFP

Strijders van terreurgroep Islamitische Staat zijn erin geslaagd delen van een zuidelijke buitenwijk van Damascus in te nemen. Daarmee is IS tot op vier kilometer van het centrum van de Syrische hoofdstad genaderd. Nooit eerder waren de IS-strijders zo dichtbij. Op korte termijn ziet Syrië-kenner en onderzoeker aan de Universiteit Nijmegen Montasser AlDe'emeh Damascus niet vallen, "maar op lange termijn sowieso".

Het is nog niet duidelijk hoe groot het gebied is dat IS in het district Qadam ten zuiden van Damascus in handen heeft. Het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten, dat het conflict vanuit Londen monitort, zegt dat de extremisten afgelopen weekend twee straten hebben veroverd. Andere oppositiebronnen zeggen dat IS zeker de helft van het district in handen heeft. Bij de gevechten zouden ongeveer 20 doden zijn gevallen.

Qadam ligt naast al-Hajar al-Aswad, een gebied dat IS al sinds midden vorig jaar als uitvalsbasis gebruikt en vanwaaruit de terreurgroep eerder dit jaar ook het Palestijnse kamp Yarmouk kon innemen. Na twee weken werd IS er verjaagd en het is op dit moment nog onduidelijk of en hoe lang de extremisten het gebied in Qadam in handen zullen kunnen houden.

Toch betekent de verovering van Qadam nog niet dat IS in staat is om heel Damascus in te nemen, zegt expert Montasser AlDe'emeh. "Belangrijk is op te merken dat de wijk niet in handen was van het regeringsleger, maar van de rebellen. Die proberen al jaren om dichterbij het centrum van Damascus te komen, maar zijn daar nooit in geslaagd. En IS slaagt er voorlopig ook enkel in om de moegestreden rebellen te verdrijven. De regering-Assad beschikt vandaag de dag nog altijd over de beste kaarten om IS ervan te weerhouden de hoofdstad in te nemen. Zeker met de steun van Iran en het sjiitische Hezbollah."

Syrische militaire officieren bevestigden ook dat er gevechten plaatsvonden tussen de rebellen en IS en waren daar zelfs "verheugd" over, zo zeiden ze tegen het persbureau AFP. "Maar onze troepen staan klaar om te reageren als IS probeert door te dringen in regeringsgebied."

"Damascus zal ooit vallen"

Op korte termijn zit een inname van Damascus er dan ook niet in, zo meent AlDe'emeh. "IS heeft meer dan de handen vol met het bestrijden van de verschillende rebellengroepen. Vooraleer ze Assads troepen kunnen aanvallen, zullen ze bijvoorbeeld eerst met het Vrije Syrische Leger moeten afrekenen, en dan pakweg met het Al-Nusra-Front. Dat zal op korte termijn dan ook niet gebeuren."

Maar op lange termijn zal Damascus sowieso vallen, aldus AlDe'emeh. De vraag is: wanneer, en wie zal aan het langste eind trekken? IS of de rebellen van het Islamitisch Front, het Vrije Syrische Leger of Jaysh al-Fatah (Leger van de Verovering), een coalitie van rebellengroepen onder leiding van het Al-Nusra-Front? De kans bestaat dat Assad zich dan terugtrekt aan het nog overblijvende gebied aan de Middellandse Zee. "Zeker als hij nog lang burgerslachtoffers blijft maken, is de kans groot dat steeds meer rebellen zich de komende jaren uit frustratie aansluiten bij IS."

AlDe'emeh is dan ook pessimistisch over het verdere verloop van het conflict. Vandaag raakte via het Syrische Observatorium bekend dat Russische gevechtsvliegtuigen met een militaire interventie boven Syrië zijn begonnen vanuit een permanente Syrische luchtmachtbasis. Volgens Westerse diplomaten zouden de komende weken duizenden Russische militairen naar Syrië trekken. "Een duidelijk teken dat Assad wel in de penarie zit en dringend wapens nodig heeft. Rusland, Iran en de andere Syrische bondgenoten zien goed in dat Assad op lange termijn verloren is en proberen nu zoveel mogelijk het status quo in stand te houden. Vandaar ook het Iraanse voorstel om het land de facto op te delen in gebieden die formeel bestuurd zouden worden door de groepen die ze nu al militair in handen hebben."

Boots on the ground

Een echte oplossing is volgens de Midden-Oostenkenner enkel mogelijk met de inzet van grondtroepen. "Bombardementen hebben gewoon te weinig impact. Geen enkele oorlog valt te winnen met enkel bombardementen, uiteindelijk zullen enkel grondtroepen IS kunnen verslaan. De internationale coalitie kan IS wel bombarderen, maar het probleem is dat je zit met tienduizend strijders die zich gemengd hebben onder een burgerbevolking van acht miljoen. Een extreem hoog risico op burgerslachtoffers dus, wat de propagandamachine van IS alleen maar ten goede komt."

Grondtroepen zijn echter weinig evident, aldus AlDe'emeh. "Zijn de Verenigde Staten en het Westen bereid te accepteren dat er na vijftien jaar oorlog tegen terreur opnieuw duizenden soldaten zouden sneuvelen in de strijd tegen IS?" Tegelijkertijd zou IS volgens AlDe'emeh niets liever hebben dan boots on the ground. "Dan kunnen ze de oorlog nog meer dan nu voorstellen als een kruistocht van het westen tegen de islam en hun propaganda nog effectiever voeren dan ze nu al doen."

AlDe'emeh ziet IS dan ook niet snel verdwijnen. "Dit evolueert naar niet meer of minder dan een Derde Wereldoorlog. Een die op een andere manier wordt gevoerd dan de twee vorige, maar het is er wel een."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234