Dinsdag 19/01/2021

Op het randje van de beroepsethiek, of er over

Hoe zit het met die deontologische code voor journalisten?

In het VRT-programma Reyers Laat kwam donderdag de hoofdredacteur van Het Nieuwsblad Liesbeth van Impe zich verdedigen voor de frontpagina van haar krant van die dag, met de foto's van alle kinderen in de bus, de overledenen en de overlevenden.

Op de vraag of hiermee de code voor journalistieke ethiek niet was overtreden, antwoordde Van Impe dat de code enkel 'terughoudendheid' vraagt bij de publicatie van foto's van dit soort en dat die terughoudendheid zou moeten blijken uit het feit dat het gaat om kleine foto's, in zwart-wit. Volgens haar was dit op het randje van de beroepsethiek, maar zeker niet er over. Volgens haar is de code nageleefd.

Er zijn twee opties: ofwel heeft Van Impe het bij het rechte eind, en dan schort er iets met de code. Ofwel is wat Het Nieuwsblad (en Het Laatste Nieuws) aan berichtgeving, namen en foto's verspreidde in strijd met de code en mag van de Raad voor de Journalistiek een duidelijk signaal verwacht worden.

Ter informatie, de bepalingen van de code die elke hoofdredacteur, elke journalist, elke eindredacteur maar ook elke uitgever en omroepredactie deze dagen best in grote letters aan de muur hangt :

Artikel 23 van de code: "De journalist respecteert het privéleven van personen en tast het niet verder aan dan noodzakelijk in het maatschappelijk belang van de berichtgeving. De journalist gaat in het bijzonder omzichtig om met mensen in een maatschappelijk kwetsbare situatie, zoals minderjarigen, slachtoffers van criminaliteit, rampen en ongevallen, en hun familie".

En: "De journalist vermijdt overdrijving bij het vrijgeven van beelden en/of details, ook wanneer de feiten de publieke opinie sterk beroeren" (art. 24)

De code bepaalt ook : "De journalist respecteert het leed van slachtoffers en hun omgeving en bij zijn nieuwsgaring dringt hij zich niet ongepast op" (art. 26)

Voor de hoofdredacteurs voor wie het nog niet helemaal duidelijk is, bepaalt de code verder ook dat als het gaat om minderjarige slachtoffers "zelfs met beperkte identificatie uiterst terughoudend moet worden omgesprongen". Nog duidelijker: "Volledige identificatie en herkenbare beelden (van minderjarige slachtoffers) is in de regel niet toegestaan".

Volgens de code kan volledige identificatie en herkenbare beelden van minderjarige slachtoffers alleen onder één van volgende voorwaarden, die de redactie moet kunnen motiveren: (1) als er een opsporingsbericht is van politie of justitie met volledige identificatie of herkenbare beelden (2) als het gaat om zeer ernstige feiten die de maatschappij hebben beroerd, of (3) als de ouders van de minderjarige slachtoffers zelf met hun verhaal naar buiten komen en geen bezwaar maken tegen volledige identificatie en herkenbare beelden van kun kind.

Ernstige crisis

De tweede uitzondering, nl. dat het gaat om "zeer ernstige feiten die de maatschappij beroeren", is allicht de motivering waarop Het Nieuwsblad en Het Laatste Nieuws zich beroepen. Het is aan de Raad voor de Journalistiek om te verduidelijken waarom bij de beeld- en fotoverslaggeving over het busongeval in Zwitserland nu wel of niet de regels van de code zijn overtreden. Als de conclusie is dat wat Het Nieuwsblad en Het Laatste Nieuws de voorbije dagen presteerden, beantwoordt aan de regels van de professionele journalistieke ethiek in Vlaanderen, dan heeft de Raad voor de Journalistiek, in zijn tiende jaar van zijn bestaan, een ernstige existentiële crisis. Ofwel moet de code dringend aangepast worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234