Zaterdag 19/06/2021

Op het feestmenu

in Vlaanderen

Op een van de voorbereidende vergaderingen voor de Open Monumentendag stelde de Leuvense professor Stefaan Top de Koning Boudewijnstichting voor om naar aanleiding van het thema 'feest' een Commissie Feestcultuur op te richten. Die commissie zou kunnen onderzoeken of bepaalde feesten niet het etiketje 'cultuurmonument' of 'cultureel ambassadeur' zouden moeten krijgen, vanwege hun historische en sociologische belang. Zo'n commissie komt er voorlopig niet, tenzij de Boudewijnstichting op het openingsevenement voor de Open Monumentendag in Gent alsnog de oprichting ervan bekend zou maken.

Maar in ieder geval gaat dit weekeinde (en een week later in Brussel) in Vlaanderen (en Wallonië) alle aandacht uit naar de materiële getuigen van de feesten, naar monumenten die op een of andere manier iets met het thema 'feest' te maken hebben. Er zijn gebouwen bij die nooit een andere bedoeling hebben gehad dan de mensen te laten feestvieren, zoals de stadsfeestzaal in Antwerpen, die begin deze eeuw in eclectische, neoclassicistische stijl werd gebouwd. En er is het art-decofeestpaviljoen dat in 1933 werd opgericht op de pier in Blankenberge. Daarnaast worden gebouwen opengesteld waar een specifieke gemeenschap feestvierde, zoals gilden- en volkshuizen of scholen. Voorbeelden daarvan zijn de schouwburg Casino in Tongeren, die in 1845 werd gebouwd als lokaal van de liberale verenigingen, de Sint-Sebastiaansgilde in Brugge, of de indrukwekkende art nouveau-feestzaal in het Sint-Angelaklooster in Tildonk-Haacht. In kastelen en rijkere patriciërswoningen bevonden zich vaak een bal- of banketzaal en een ontvangstsalon. Een mooi voorbeeld daarvan is de Verlat-zaal in het kasteel Cortewalle in Beveren, die versierd is met muurschilderingen waarop jachttaferelen staan.

Restaurants, hotels, tavernes, afspanningen en bierhuizen zijn andere feestelijke pleisterplekken. Het Grand Hôtel Bellevue-Rotonde in Westende-Middelkerke, een premodernistisch gebouw ontworpen door Octave Van Rysselberghe, en het in Vlaamse neorenaissance opgetrokken posthotel in Wetteren, stelen in deze categorie de show. Verder zijn er 'gebouwen om in te spelen', casino's dus. Het net voor de Tweede Wereldoorlog door de Brusselse architect Adrien Blomme ontworpen Casino in Beringen deed jarenlang dienst als ontmoetingsplaats voor het kaderpersoneel van de mijnen. Nu is het Provinciaal Centrum voor Muziek er gevestigd.

Zo zijn we meteen bij de kunsten aanbeland: de opera's en theaters, concert- en toneelzalen, de cinema's. Mooie voorbeelden zijn het Raamtheater in Antwerpen, vroeger het museum voor warenkunde, en cinema de Keizer in Lichtervelde. Heel zichtbaar in het stads- of dorpsbeeld zijn de kiosken, in hout, gietijzer of steen. De kiosk in het Leuvense stadspark staat er overigens precies honderd jaar.

Gewijde gebouwen passen ook in het thema, omdat er in Vlaanderen nu eenmaal veel kerkelijke feesten worden gevierd. Deze feesten brachten een structuur aan in het jaar, en bovendien spelen zich in kerken en kapellen de overgangsriten af: doopsels, communies, huwelijken, begrafenissen. Er zijn ook glorieuze monumenten, opgericht om een nationale gebeurtenis te herdenken of naar aanleiding van hoog bezoek. Met het oog op de eerste nationale tentoonstelling over Kongo-Vrijstaat (als onderdeel van de Brusselse Wereldtentoonstelling in 1997), werd in opdracht van Leopold II het neoclassicistische Koloniënpaleis in het park van Tervuren gebouwd.

Reden tot feest is er ook als een waardevol stuk erfgoed gered wordt (bijvoorbeeld dankzij de Open Monumentendag). In Lierde wordt gevierd dat het Sint-Jansretabel, dat vroeger opgesloten zat in een kluis, opnieuw permanent in de dorpskerk te zien zal zijn. Helaas zijn er nog steeds talrijke monumenten - ook feestzalen - die wachten op een broodnodige herwaardering. Dat is onder meer het geval voor de feestzaal Sinte-Cecilia in Hoogstraten.

Inlichtingen op de Monumentenlijn: 02/511.40.50

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234