Maandag 14/10/2019

Strijd tegen IS

Op het einde van de strijd om Raqqa vechten ook IS-vrouwen aan het front

Een van de talloze verwoeste huizen getuigt van de zware strijd in Raqqa. Beeld REUTERS

Niet eerder droegen vrouwen, getrouwd met een IS-strijder, zelf kalasjnikovs en bomgordels. Voor het eerst blijkt dat veel van hen zijn mee gaan vechten aan het front.

Nu de Syrische stad Raqqa zo goed als gevallen is, bleken bij Islamitische Staat ook de vrouwen aan het front te zijn. Met wapens zijn ze al bekend: kalasjnikovs, granaten en bomgordels blijken in Raqqa vanaf het begin een statussymbool voor echtgenotes van IS-strijders.

'Volgens onze informatie vechten en vochten in Raqqa nu 70 buitenlandse vrouwen aan de frontlijn', zegt commandant Agied van de istikhbarat, de Koerdische inlichtingendienst in Syrië. In een moskee bij het dorp Hawi al Hawa, enkele kilometers ten westen van Raqqa, was hij de afgelopen week belast met het eerste onderzoek van vluchtelingen uit de stad. 'Dit is aan de gang sinds een dag of twintig. De vrouwen van IS zijn bewapend, dat horen we van iedereen die hier komt.'

Een eenheid vrouwelijke zelfmoordstrijders probeerde de laatste IS-buurten van Raqqa zo lang mogelijk te verdedigen, stelt de istikhbarat. 'Ze staan klaar om zichzelf op te blazen als het einde daar is', zegt het hoofd antiterrorisme op het kantoor in Rimelan, Murad - medewerkers van de inlichtingendienst mogen geen achternaam geven. 'De meesten zijn buitenlandse vrouwen, zowel Arabieren als Europeanen.'

Raqqa, in 2014 uitgeroepen tot hoofdstad van IS, wordt sinds juni belegerd door Koerdische strijders. Zij worden ondersteund door het Amerikaanse leger en andere westerse landen, die luchtaanvallen uitvoeren op de stad. De soennitische terreurgroep is inmiddels omsingeld in enkele wijken aan de noordkant van Raqqa. Deze laatste IS-enclave kan elk moment vallen.

De vrouwen die meevechten, maken deel uit van de Nusaiba-brigade, die ook eten kookt voor mannelijke strijders en voor gewonden zorgt. 'De meesten zijn weduwe', zegt Murad. 'Na de dood van hun man gaan ze naar het vrouwenhuis. Daar hebben ze twee keuzes: opnieuw trouwen met een IS-strijder, of gaan vechten. Ze worden voorbereid op het martelaarschap.'

Niet alle IS-vrouwen zoeken de oorlog op. In de vluchtelingenstroom bij de moskee in Hawi al Hawa meldden zich deze week twee jonge vrouwen met Turkse identiteitsbewijzen, die mogelijk een familierelatie hebben met IS-strijders. Eerder arresteerde de istikhbarat een Belgische man - verondersteld lid van IS - die de frontlijn overstak met zijn twee echtgenotes: een Arabische en een Nederlandse vrouw. Commandant Agied: 'Ze wilden niet meer vechten. Ze waren heel blij dat ze het gehaald hadden.'

De Nederlandse vrouw, een 23-jarige uit Gouda, wordt door de Koerdische autoriteiten vastgehouden in een vluchtelingenkamp in Syrië. Zeker drie andere Nederlandse vrouwen zitten sinds hun vertrek uit IS-gebied in detentie in Syrië, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant.

Hoewel IS-vrouwen in Raqqa nu voor het eerst aan de frontlijn staan, zijn veel van hen vertrouwd met wapens. Niet alleen vrouwen in officiële functies, zoals leden van de gevreesde zedenpolitie Al Khansaa, waren de afgelopen jaren bewapend. Ook gewone huisvrouwen, getrouwd met IS-strijders, vertonen zich sinds de begindagen van het kalifaat op straat met kalasjnikovs en bomgordels.

Dat blijkt uit gesprekken die de Volkskrant voerde met elf vluchtelingen die kortgeleden Raqqa zijn ontvlucht - de meesten begin oktober - een gevangengenomen IS-strijder en drie echtgenotes van veronderstelde IS-strijders die in bewaring worden gehouden door de Koerdische autoriteiten in Syrië.

'Er is geen grote verandering', zegt Samira al Nisr (65), vroedvrouw uit Raqqa die op 6 oktober de stad verliet. 'Vrouwen van strijders bewapenden zich altijd al. Vanaf het begin hadden ze een pistool onder hun arm en een kalasjnikov in de auto.'

Het wapenvertoon had de eerste jaren vooral een symbolische functie. IS heeft een strak gereguleerde standenmaatschappij gecreëerd, waarbij leden van 'de Staat' privileges hebben die de 'gewone' bevolking niet heeft. Met openlijk wapenbezit onderscheidt een vrouw van de Staat zich van vrouwen uit de gewone bevolking.

'Als je wapens draagt, ben je van een hoog niveau', zegt de 17-jarige Hiba Tarakji. Ze kwam de gewapende vrouwen tegen op een van de weinige plaatsen in Raqqa waar jonge mensen tot voor kort in hun vrije tijd naartoe konden: een internetcafé met toegang tot Facebook en Skype, maar met strikt gescheiden afdelingen voor mannen en vrouwen. 'In het internetcafé hebben de vrouwen van IS-strijders hun wapens mee. Vrouwen van de Staat mogen hun wapens laten zien. Vrouwen van de gewone bevolking hebben soms ook wapens, maar mogen die niet laten zien. Sommige vrouwen dragen een bomgordel over hun abaya. We waren altijd bang dat die zouden afgaan.'

'Alle vrouwen dragen wapens', zegt Meream Khaddad, een Syrische vrouw die getrouwd is met een Franse IS-strijder. 'Ik deed het zelf niet. Maar veel vriendinnen van me - ja. Hun mannen gingen vechten aan het front. Zij waren dan alleen. Als je een wapen hebt als vrouw, dan voel je je sterk.'

'Later kwam er een regel van IS: je moet je wapens verbergen onder je kleding, want mannen vinden een vrouw met wapens aantrekkelijk. Maar veel vrouwen bleven een bomgordel dragen, of hadden een wapen in de handtas.'

'We weten dat vrouwen nu zelf vechten', zegt Doha ('geen achternaam, want IS heeft overal cellen'), die afgelopen weekend vluchtte. 'Het is niet nieuw. Als een IS-strijder gaat trouwen, laat hij zijn vrouw zien hoe ze een granaat moet gebruiken en een bomgordel. De buitenlandse vrouwen kijken op ons neer, want zij zijn van de Staat en wij van de gewone bevolking.'

Naarmate de oorlog dichterbij kwam, begon IS wapens nadrukkelijker te verstrekken, zegt supermarkteigenaar Youssef Fawaz (39), wiens vrouw Nadia half augustus beviel van een dochter. 'In het ziekenhuis waar mijn vrouw beviel, hing een aankondiging op het prikbord. Alle vrouwen zonder echtgenoot konden een wapen halen bij IS. Een bomgordel, een kalasjnikov en nog iets dat ik vergeten ben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234