Dinsdag 27/10/2020
Joachim PohlmannBeeld Bob Van Mol

Column

Op elke revolutie volgt onvermijdelijk de restauratie

Joachim Pohlmann is woordvoerder van Bart De Wever (N-VA) en schrijver van Een unie van het eigen. Zijn column verschijnt wekelijks.

Nu de meimaand voorbij is en oud-strijders, fellow travellers en criticasters van mei '68 de vlag strijken die dapper wapperde op de opiniepagina’s van de vaderlandse kranten, is het tijd om eens stil te staan bij wat onvermijdelijk volgt op elke revolutie: de restauratie.

Op 30 mei 1968 verscheen president Charles De Gaulle op de beeldbuis om zich in een emotionele toespraak tot de natie te richten. Met een typisch Franse en wat pompeuze oproep aan de zwijgende meerderheid bezwoer hij de revolte. Mei '68 was voorbij.

Voor de toespraak was De Gaulle per helikopter uit het brandende Parijs naar een onbekende locatie vertrokken. Iedereen was met verstomming geslagen. Zelfs premier Georges Pompidou – De Gaulles poulain – wist niet waar hij was. Geruchten dat hij gevlucht was, staken de kop.

Na een halve dag dook hij weer op, zonder een verklaring te geven waar hij had gezeten. Pas veel later zouden historici ontcijferen dat hij op de koffie was geweest bij generaal Jacques Massu; de bevelhebber van de Franse troepen in West-Duitsland en de leider van de echte revolutie.

Algerije

Alleen had die revolutie tien jaar eerder plaatsgevonden, en niet in de straten van Parijs, maar in die van Algiers. Frankrijk verkeerde toen in een existentiële malaise. Na het verlies van Indochina en de blamage van de Suezcrisis, besloot het Franse leger van Algerije haar last stand te maken.

Algerije was immers geen Franse kolonie, maar als departement een integraal onderdeel van de ene en ondeelbare republiek. Dat opgeven, zou het leger nooit aanvaarden. Maar politiek groeide de druk om net dat te doen.

In 1958 barste de bom. Generaal Massu greep in Algerije de macht, veroverde met zijn para’s Corsica en dreigde ermee Parijs in te nemen tenzij De Gaulle aan zet kwam. Die laatste hoorde in zijn zelfgekozen ballingsoord eindelijk het appel van de republiek waar hij zo naar verlangd had.

Hij aanvaardde de opdracht als hij zelf een nieuwe grondwet mocht schrijven. Het was het einde van de Vierde Republiek en de geboorte van de Vijfde – of zoals François Mitterand deze omschreef: de permanente staatsgreep. Al kon die toen nog niet weten dat hij er ooit president van zou worden.

De Gaulle besefte evenwel dat de wapens die hem naar het Élysée hadden gebracht, hem daar ook weer konden komen uithalen. Massu werd weggepromoveerd naar Duitsland. De Gaulle was immers niet van plan Algerije te behouden. Hij wilde geen kolonies maar force de frappe – kernwapens dus.

Het leidde in 1962 tot een nieuwe legercoup in Algerije, ditmaal tegen De Gaulle. Elke revolutie heeft de neiging haar kinderen op te vreten. Ook toen verscheen hij, in uniform, op tv en smoorde de revolutionaire stemming in de kiem door te appelleren aan de oorlogsmoeë Franse middenklasse.

De staatsgreep mislukte en het leger werd genadeloos gezuiverd. De coupplegers verdwenen in de gevangenis of vluchtten naar het Spanje van Franco, waarna de bloederige terreur van de OAS begon.

De Gaulle vroeg op 30 mei 1968 aan Massu de verzekering dat het leger hem zou steunen. Massu stemde toe op voorwaarde dat de putschisten van 1962 vrijkwamen. En zo geschiedde. Met zijn garantie op zak kon De Gaulle blakend van zelfvertrouwen de Fransen toespreken.

En daarmee werd een decennium van omwentelingen afgerond. Het begon en eindigde met De Gaulle. Want ondanks een massieve verkiezingsoverwinning in juni 1968 vertrok hij een jaar later na een nederlaag in een triviaal referendum. Sic transit…

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234