Vrijdag 05/03/2021

Sam Smith

"Op één staan? Ik had er meer van verwacht"

null Beeld Andreas Terlaak
Beeld Andreas Terlaak

Een jaar geleden kende haast niemand Sam Smith (22). Sindsdien won hij de Sound of 2014-poll van de BBC, en het voorbije jaar verkocht geen enkele mannelijke artiest meer platen. Inmiddels kreeg zijn debuut-cd 'In the Lonely Hour' zes Grammy-nominaties. "Het ging precies zoals ik het gedroomd had."

Sam Smith zit in zijn kleedkamer op zijn laptop te tokkelen, en excuseert zich voor de rommel als ik binnenloop. Het voorbije jaar heeft hij vooral uit reiskoffers en sporttassen geleefd, en de tafel ligt vol met kleren, notaboekjes en setlists. Later op de avond zal Londenaar Smith - nog maar tweeëntwintig - zijn hele ziel binnenstebuiten draaien in een al maanden van tevoren uitverkochte Ancienne Belgique, waar zijn publiek dan met de hysterie zal flirten. Op dit moment staan de fans evenwel nog in lange rijen aan te schuiven, en is het rustig. Ik vraag Smith met welke verwachtingen hij aan 2014 begonnen was. Er volgt een lange stilte. "Dat lijkt intussen haast een ander leven", klinkt het uiteindelijk. "Eerlijk? Het enige wat ik wilde was dat mijn plaat op één zou staan. Maar daar droomt elke beginnende zanger van. Ik hield er bijgevolg geen rekening mee dat het ook echt zou gebeuren."

De eerste meevaller kwam er toen hij - voor onder meer FKA twigs, Royal Blood en George Ezra - op zes januari als winnaar uit de bus kwam bij de invloedrijke Sound of 2014-poll van de BBC. Tijdens de Brit Awards ging hij ook nog eens aan de haal met de Critics' Choice-prijs. "Die awards winnen was cruciaal", stelt Smith. "Want dat wil zeggen dat de hele muziekindustrie achter je staat. En dat moet ook. Mensen beseffen vaak niet dat je de meest getalenteerde artiest kan zijn, maar als er geen gesmeerde machine achter je draait, zal niemand je horen.

"Aan de buitenkant ziet de muziekindustrie er heel romantisch uit, maar geloof me: het is echt wel een business. Ik kan me trouwens goed voorstellen dat er achter de schermen door platenfirma's druk gelobbyd wordt om hun nieuwe artiesten in die longlist van de BBC te krijgen. Want die wordt niet alleen in Groot-Brittannië, maar ook in de rest van de wereld opgemerkt. Je hebt meteen een potentieel publiek dat je anders wellicht pas na jaren hard werk zou kunnen veroveren. En elke platenfirma wil het beste voor haar artiesten. Gewoon door op die lijst te staan neemt je kans exponentieel toe om op de grootste Europese zomerfestivals te staan. Of een plek te veroveren op Saturday Night Live, een van de grootste televisieshows in de Verenigde Staten. Mijn optreden daar heeft ervoor gezorgd dat mijn doorbraak in Amerika als vanzelf ging."

null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Giswerk

Ik vraag Smith of hij zelf een idee heeft waarom uitgerekend hij van de Britse openbare omroep die kans heeft gekregen. Het blijft, ook voor hem, giswerk. "Ik had op dat moment nog maar een paar nummers klaar, dat klopt. Maar dat gold voor alle artiesten, want het reglement schrijft voor dat je nog geen plaat uit mag hebben. Ik kan dus alleen maar hopen dat ze voor mijn songs gevallen zijn. Natuurlijk: ik had wel al een beetje naam in het milieu via mijn gastrolletjes bij Disclosure (Britse house-act, bs) en Naughty Boy (Britse dj, bs). Dat was mijn manier om op te vallen, maar uiteraard bood dat geen enkele garantie. Volgens mij is het vooral belangrijk dat je een verhaal hebt voor je naar een label stapt. Je moet al een bescheiden schare fans hebben opgebouwd, en guest vocals doen op andermans nummers leek me een goed begin. Nu stel ik vast dat steeds meer zangeres zo beginnen, maar in mijn geval was het geenszins een van tevoren uitgeschreven scenario."

Zijn eerste optreden buiten Groot-Brittannië vond plaats tijdens Eurosonic in Groningen, zowat het belangrijkste showcasefestival, waar festivalorganisatoren en bookers uit heel Europa nieuw talent komen scouten. Smith maakte er niet meteen een verpletterende indruk, en hij huivert nog steeds bij de herinnering aan zijn internationale vuurdoop. "Ik was doodsbang op dat podium. Vooraf dacht ik dat het wel zou loslopen, omdat het me evident leek dat er niemand zou komen kijken. Maar de zaal zat afgeladen vol. Zag je de angst in mijn ogen? Dat kan ik me voorstellen. Ik wil me ook niet achter een façade verstoppen en me als een arrogante zak gedragen. Ik wil een authentieke artiest zijn. Ik kan niet faken dat ik de tijd van mijn leven beleef, als dat niet zo is. Het komt erop aan om eerlijk te zijn tegenover het publiek."

Voor Smith een carrière in de popmuziek ambieerde, speelde hij theater, en zong hij in een jeugdkoor. Die ervaring helpt hem nu om de confrontatie aan te gaan met een almaar groter wordend publiek. "Op een podium staan is iets wat je moet leren. Optreden terwijl er een zaal vol mensen toekijkt blijft iets onnatuurlijks. Ik had vroeger heel vaak last van podiumvrees. Daar ben ik nu overheen. Of een optreden goed wordt, hangt trouwens in belangrijke mate van de mensen zelf af; een concert is immers altijd tweerichtingsverkeer. Ze moeten iets van zichzelf geven, zodat ik hen ook iets terug kan geven. Ik bouw de shows sowieso op rond mijn fans, weet welke songs ze graag willen horen en wat de hits zijn. Alleen: soms heb ik gewoon geen energie, en dan is het goed als het publiek me boven mezelf uit tilt."

Ambitieus

Vijf van de songs op In the Lonely Hour zijn inmiddels op single uitgebracht, en 'Money on My Mind' schopte het zelfs tot de eerste plaats in de hitparade. Ook zijn debuut-cd haalde de top van de charts in onder meer Groot-Brittannië, Nieuw-Zeeland en Zweden, naast podiumplaatsen in de Verenigde Staten, Canada en Australië. "Op één staan is wel fijn, maar ik had er meer van verwacht. Vooraf fantaseer je dat er overal ter wereld vuurwerk zal afgaan, maar toen het zover was, dacht ik vooral aan al het werk dat nog lag te wachten. Ik ben enorm ambitieus, en besefte dat het nu pas begon. Want het cliché klopt, natuurlijk: aan de top geraken is één ding, maar de echte uitdaging bestaat er toch vooral in om er te blijven. Je kan niet op je lauweren rusten als je op één staat. Je moet het moment gaande houden. Maar goed: we hebben wel even de tijd genomen om te vieren met de band.

"Mijn ouders konden het niet geloven. Elke dag is een nieuwe shock voor ze, omdat het allemaal zo snel gaat. Ze volgen met argusogen wat me allemaal overkomt."

De meeste songs op In the Lonely Hour handelen over een onbeantwoorde liefde, en werden in complete afzondering geschreven. Nu zorgen diezelfde nummers ervoor dat duizenden mensen elke avond hun liefde voor hem uitschreeuwen. Een bizarre contradictie, vind hij ook zelf. "Het voelt alsof de ene liefde door de andere is vervangen. Het klinkt wat melig, maar de aandacht van het publiek is zo overweldigend dat ze een echte relatie kan vervangen. Nu toch. Ik ben ook helemaal niet meer verliefd op de jongen over wie al de songs gaan. Eigenlijk had ik net besloten dat ik momenteel geen relatie nodig heb, maar toevallig heb ik een paar weken geleden iemand ontmoet. Het is nog te vroeg om te weten of het echt ergens heengaat. We hebben nog maar drie afspraakjes gehad, maar het geeft me wel een heel goed gevoel. Een nieuw gevoel, ook. Als het lukt, wordt het mijn eerste echte relatie. Tegelijk weet ik dat op tournee zijn niet het beste moment is om iemand goed te leren kennen. Ik zei tegen hem: ofwel gaan we een rottige tijd hebben, omdat ik voortdurend onderweg ben en we elkaar nooit zien. Ofwel wordt het extreem spannend, net omdat ik voortdurend de hele wereld rondreis. Geef toe: beter wordt het niet. En eens ik mijn geld krijg, kunnen we dat gerust samen doen."

null Beeld Getty Images for iHeartMedia
Beeld Getty Images for iHeartMedia

Openbaring

In mei kwam Sam Smith uit de kast, een openbaring die de meesten van zijn collega's in deze prille fase van hun carrière doorgaans voor zich houden uit angst voor een negatieve impact op de platenverkoop. Smith zelf maakt er geen zaak van. "Ik weet al sinds mijn tiende dat ik op jongens val, en iedereen in mijn onmiddellijke vriendenkring is al jaren op de hoogte. Ik voel me niet abnormaal of zo, al was het wel een opluchting om het aan een groot publiek kenbaar te maken. Zo krijgt iedereen een veel duidelijker beeld van waarover de songs gaan Het schept een context. Eigenlijk was dat mijn belangrijkste drijfveer. Het zorgt ervoor dat ik nog meer open kan zijn. Volgens mij ligt daar trouwens de verklaring voor het succes van mijn plaat: je voelt dat de songs oprecht zijn, je hoort het aan de manier waarop ik zing. Nu ze door het publiek zijn opgepikt, voelt het wel alsof de nummers niet langer van mij zijn. Het is precies zoals ik het gedroomd had. Ik heb mijn plaat op de wereld losgelaten, en die wereld heeft ze met open armen ontvangen. Meer kan ik toch niet vragen?"

Smith valt even stil, en dan verschijnt er een enorme glimlach op zijn gezicht. "Het is echt een fantastisch jaar geweest. Ik besef zeer goed dat je zoiets maar één keer in een leven meemaakt."

null Beeld Getty Images for iHeartMedia
Beeld Getty Images for iHeartMedia

Showbizzvallen

Tijdens ons gesprek benadrukt Smith herhaaldelijk dat hij authentiek wil blijven, en niet in de gebruikelijke showbizzvallen wil trappen. Daarvoor spiegelt hij zich aan Amy Winehouse, een van zijn grote voorbeelden. "Ze heeft me doen inzien dat het loont om je helemaal bloot te geven, om te zeggen wat er in je omgaat. Het gaat niet alleen om eerlijkheid in de muziek, maar ook om de manier waarop je praat. Zelfs om de kleren die je draagt. Waarom zou je als artiest een rolletje willen spelen? Ja, uit zelfbescherming. Maar dan doe je je uiteindelijk toch anders voor dan je bent. En ik geef toe: soms is het niet gemakkelijk om jezelf te zijn. Dat merk ik nu ook. Er zijn momenten dat ik denk dat ik het niet zal volhouden. Het is veel zwaarder dan ik me had voorgesteld, en ik ontdek nu dat het toch wel aangenaam is om anoniem over straat te kunnen lopen. Momenteel lukt dat niet echt meer. In een park misschien nog wel, maar zeker niet in een drukke winkelstraat. Want dat is om problemen vragen. Je wil immers altijd wat je niet hebt? Ik heb bekend zijn onderschat. Maar goed: dat waait wel weer over als het wat rustiger wordt. En als de volgende plaat flopt, doe ik gewoon een bloemenwinkel open. Dat heb ik altijd al willen doen. En ik weet zeker dat het me net zo gelukkig zou kunnen maken."

'In the Lonely Hour' verscheen bij Capitol. Sam Smith komt op 1 maart naar Vorst Nationaal.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234