Donderdag 17/10/2019

Op een onbewoond kookeiland

Liefst twee actrices en een vertelster vertolken standpunt van vrouw

Theater l Robinson Crusoe HHH door de ogen van de stemlozen

Liv Laveyne

Een reusachtig negerbeeld domineert de scène. Daarnaast een kookeiland waaruit de geur van mossels in witte wijn opstijgt. Twee culturen naast elkaar. Net als in zijn vorige romanbewerkingen De asielzoeker en Platform toont regisseur Johan Simons in Robinson Crusoe, de vrouw en de neger de onmacht van de westerse beschaving om in dialoog te treden met de vreemde.

Oorspronkelijk zou deze productie van NTGent en de Münchner Kammerspiele Foe heten, net als Coetzees roman waarop het stuk gebaseerd is. Die titel leunt dichter aan bij de waarheid, of althans een waarheid. Het verhaal, dat begint als een apocriefe variant van (De)Foes Robinson Crusoe (1719), ontwikkelt zich immers als een reflectie op het schrijverschap, dat de monddode een stem wil geven maar daarin faalt.

Coetzee heeft Defoes koloniale avonturenroman over de eilandbewoner Crusoe en zijn negerslaaf Vrijdag postkoloniaal bewerkt. Coetzee, van geboorte Zuid-Afrikaan, hekelt in Foe het superioriteitsgevoel van de westerse 'mannelijke' beschaving (en het apartheidsregime) en probeert de 'stemlozen' te laten spreken: de vrouw en de neger. Susan Barton spoelt aan bij Crusoe en wil, eenmaal teruggekeerd in de beschaafde wereld, haar verhaal en dat van de tongloze slaaf kwijt aan de schrijver Foe, maar die manipuleert zijn 'personages' om tot een spannend verhaal te komen.

In de bewerking van Pieter De Buysser wordt de veelheid aan standpunten beklemtoond door Susan te laten spelen door twee actrices (Sylvana Krappatsch en Betty Schuurman) en een verstelster (Julika Jenkins) toe te voegen. André Jung is de kok van dienst die gestalte geeft aan Foe en Crusoe.

De sterkte van die enscenering - het feit dat Vrijdag niet als acteur aanwezig is maar slechts als stil beeld - wordt de achilleshiel wanneer 'de vreemde' kunstmatig bij het stuk wordt betrokken. De voorstelling strandt in vertelperspectieven als een schip op laag water en net als in Coetzees roman blijkt het ook op scène onmogelijk de stem van de vreemde te doen klinken.

WAT Robinson Crusoe, de vrouw en de neger WIE NTGent en Münchner Kammerspiele WANNEER EN WAAR 22 en 23 mei in STUK, Leuven. Van 25 tot 27 mei in NTGent, www.ntgent.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234