Maandag 18/10/2021

Op een heet Oostzeestrand voert de kanselier campagne

Zijn vakantiekaarten uit Oostenrijk zijn niet overal aan de Duitse Oostzeekust aangekomen. De afzender komt ze daarom zelf bezorgen. Helmut Kohl, zonder zwembroek, voert deze week op het strand persoonlijk campagne voor zijn regeringscoalitie. Zijn landgenoten, wel luchtig gekleed, weten niet wat ze meemaken en vragen zich hardop af of de kanselier niet overdrijft. Of hij wellicht toch zijn politieke einde voelt naderen en zich daarom zo uitslooft.

kuhlungsborn.

de volkskrant

In Kühlungsborn, een prachtig gerestaureerde badplaats even onder Rostock in de deelstaat Mecklenburg-Voorpommeren, zijn weinigen op de hoogte van Kohls nieuwste verkiezingsaffiche. Hij is afgebeeld als olifant die pootje baadt in het Oostenrijkse Wolfgangmeer, zijn vaste vakantieverblijf. De tekst op de tevens als ansichtkaart verspreide foto: "Keep Kohl, veel vakantiegroeten vanaf het Wolfgangmeer".

In Kühlungsborn hangen andere affiches; van de rechts-extreme NPD ("consequent, nationaal, Duits") en van Kohls CDU met de belofte dat 'hij' komt. Duizenden strandgangers stromen toe als zijn helikopter aan de horizon verschijnt. In donkerblauw kostuum, alsof het niet 35 graden is, verklaart hij even later "juist nu" langs te komen, "omdat iedereen tijdens z'n vakantie wel eens serieus over de toekomst wil nadenken".

Net als in twee andere Oost-Duitse badplaatsen waar hij die dag was, presenteert Kohl zich als de ervaren stuurman van het "solide midden". Niet het "onduidelijke nieuwe midden van de heer Schröder", maar uitsluitend zijn "integere midden" kan de verenigde republiek over de drempel van de nieuwe eeuw loodsen.

In het buitenland ziet men dat volgens Kohl ook zo. Hij heeft het over Tony Blair, de Britse sociaal-democraat met wie hij wekelijks aan de telefoon hangt. Hij noemt Bill Clinton, zijn vriend uit Washington, die zijn bewondering voor de Oost-Duitsers niet onder stoelen of banken steekt. De onvermijdelijke "voormalige Nederlandse vakbondschef", Wim Kok dus, doet het ook goed aan de Oostzee. Kohl, zo luidt de boodschap, is de eerste Duitse regeringsleider die het wereldwijd met alle collega's uitstekend kan vinden. Er wordt luid geapplaudisseerd.

Instemming ook als Kohl het heeft over de solidariteit tussen Ossis en Wessis: "Wij zijn één volk." Minder enthousiast zijn de vakantiegangers als hij verzekert dat de economie definitief herstellende is.

Zijn rede van een uur in de brandende zon verrast niet en de kiezers zullen hetzelfde nog vele malen horen, tot de laatste zondag van september, als zij volgens alle peilingen in het stemhok een punt zetten achter zestien jaar Kohl.

Met die peilingen, waarmee wekelijks nieuw onheil over de kanselier wordt afgeroepen, is volgens Christian Mothes, fractievoorzitter van de CDU in Kühlungsborn alsmede uitbater van een strandhotel, iets merkwaardigs aan de hand. Ook hij hoort in zijn omgeving niet anders, namelijk dat het met Kohl is afgelopen.

Mothes: "Maar wat voegen ze er onmiddellijk aan toe? Dat ze toch weer op Kohl zullen stemmen. Ik verwacht daarom dat hij opnieuw wint, zij het uiterst krap. Ik ken ook het motief van veel Oost-Duitsers. Zij zullen CDU stemmen omdat daar het geld zit."

De kanselier is allang weer richting Oostenrijk als zich in het tuinhuis van de bekendste lokale postcommunist een interessante discussie ontwikkelt. Heinrich Elm is voorzitter van de PDS-fractie in Kühlungsborn. Zijn broer zit namens dezelfde partij - erfgenamen van Honeckers SED en daarom door Kohl én kanselierskandidaat Schröder verketterd als extreem-links - in de Bondsdag. De PDS trekt in Kühlungsborn zo'n 20 procent van de stemmen, conform het gemiddelde in de ex-DDR.

Heinrich Elm en echtgenote behoren tot de verliezers van de Duitse eenheid. Beiden waren in de DDR leraar aan een middelbare school en werden vanwege hun SED-verleden op wachtgeld gezet. Voor de studiefinanciering van hun kinderen hebben ze er een baantje bij als krantenbezorger.

Elm: "Vroeger had ik gemakkelijk twee klassen kunnen mobiliseren om Kohl de waarheid te zeggen. Helaas, dat gaat nu niet meer."

Graag had Elm aan Kohl willen vragen wanneer "eindelijk artikel 3 van onze grondwet in werking treedt". Het artikel garandeert de gelijke behandeling van alle Duitse staatsburgers. Daarvan is volgens Elm nog lang geen sprake. Het gaat niet alleen over de lagere lonen, de lagere uitkeringen en de lagere AOW voor Oost-Duitsers. Het steekt, zegt mevrouw Elm, dat ze in West-Duitsland nog steeds te horen krijgt dat 'de zone er ook is' als ze met Oost-Duits kenteken rondrijdt. 'De zone' staat voor de armoedzaaiers uit de Russische Bezettingszone, zoals de DDR lange tijd werd genoemd.

Dan is er ook nog het zich voortslepende proces van herverdeling van onroerend goed. Wat de communisten ooit aan grond en huizen onteigenden, moet volgens het verenigingsverdrag worden teruggegeven aan de oude eigenaars, veelal Wessis, althans de nazaten van de oorspronkelijke eigenaars. Acht jaar na de vereniging is het nog steeds een puinhoop. Het is een wonder dat er geen doden vallen. Harald Rust, met zijn strooien hoed en grote oren een kopie van Erich Honecker, laat zien wat eigenlijk Helmut Kohl had moeten zien.

Rust (61) wijst naar een inmiddels in oorspronkelijke staat teruggebrachte miljoenenvilla. Daar woonde hij tot 3 oktober 1990 met zijn gezin en nog drie andere families. Rechtsmatig volgens de wetgeving van de DDR. Een echtpaar uit Hamburg claimde de villa als voormalig familiebezit. Alle bewoners werden op straat gezet, waarna de Wessis uit Hamburg lieten zien waartoe de mondige burger in een moderne rechtsstaat in staat is: vorige week moest Rust van de deurwaarder alsnog op eigen kosten een garage afbreken, die hij vroeger met alle noodzakelijke vergunningen in de tuin van de villa had laten bouwen.

Tevens kreeg hij een aangetekende brief waarin de Hamburgers hem sommeren 6.000 mark te betalen aan schilderwerk in de kamers waar hij en zijn gezin ooit woonden. "U had het dressoir niet zo dicht tegen de muur moeten zetten", schrijven de Hamburgers letterlijk, acht jaar na de Duitse eenheid.

"Het duurt nog minstens een generatie voordat we één volk zijn", meent Rust. Niettemin, zeggen zowel hij als Elm, moet niemand verbaasd zijn als de Oost-Duitsers in september in meerderheid besluiten dat de leiding van het verenigingsproces voorlopig toch het beste kan worden toevertrouwd aan de hoge gast van die dag, aan Helmut Kohl.

Willem Beusekamp

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234