Zaterdag 31/10/2020

Op de hartslag van New Orleans

Aan een drukke laan in Dendermonde ligt het Jazz Centrum Vlaanderen. Meer dan een museum is het een ontmoetingsplek voor gelijkgestemde zielen. 'De meeste bezoekers zijn aangenaam verrast door de ontvangst.'

Tja, zegt Jacky Wielandts, we zitten niet al te dicht bij het centrum van de stad. Dat maakt een groot verschil. "Losse bezoeken zijn schaars." Hij staat op de eerste verdieping van het Jazz Centrum Vlaanderen, aan dezelfde laan als de gevangenis van Dendermonde. Naast Wielandts staan Guido Schreyen en Frederik Goossens. Ook zij zijn medewerkers van het Jazz Centrum. De eerste vrijwillig, de tweede permanent. Wielandts: "De meeste bezoeken zijn begeleide groepen. Vijftien, twintig personen, ongeveer vijftien per jaar."

Het Jazz Centrum, zegt Goossens, is meer dan een museum. Het is een vzw opgericht in 2002, ontstaan uit de naburige Honky Tonk Jazzclub, sedert vijftig jaar een van de boegbeelden van de traditionele jazz in Vlaanderen. Een ontmoetingsplek voor gelijkgestemde zielen. Er zijn lezingen, workshops, concerten. Er is een bar, een open repetitieruimte, een archief dat vrij consulteerbaar is. En jaarlijks organiseert het Jazz Centrum op de patio het festival JazzBATTAKLANG.

Dat alles met één doel. De conservatie, documentatie en promotie van traditionele jazz- en bluesmuziek. Goossens: "We proberen de mensen warm te krijgen voor de muziek waar wij zelf zo veel van houden. We bieden een kop koffie aan en draaien de muziek. De meeste bezoekers zijn aangenaam verrast door de ontvangst."

Roots respecteren

De focus op oude jazz verantwoorden Goossens en Schreyen met een metafoor. Goossens: "Ik zie de jazz als een kloppend hart. De scene van New Orleans is altijd blijven kloppen en de aders zijn steeds verder vertakt. Die gaan de hele wereld rond. Zelfs in de moderne jazz hoor je de hartslag van New Orleans."

Schreyen: "Ik vergelijk het altijd met Japan, een heel moderne maatschappij met veel respect voor hun roots. Wij Europeanen zijn dat een beetje kwijt. Alleen al daarom willen wij tonen waar de moderne muziek vandaan komt. We willen de roots respecteren. Ik hoor graag moderne muziek maar je mag nooit vergeten waar het vandaan komt."

In het Jazz Centrum is elke kast een museum. Beneden zijn 12.000 elpees verzameld, het resultaat van een leven lang bewaren. Boven wacht een archief op snuffelaars. Tussen elpees en tijdschriften is een expo opgesteld, Can Women Play Jazz? Als je aan vrouwen in de jazz denkt, zegt Goossens, vallen altijd dezelfde namen. Ella Fitzgerald. Billie Holliday. Sarah Vaughan. Stuk voor stuk zangeressen. Waar zijn al die drumsters, contrabassisten, saxofonisten? Niemand die hun namen kent.

Vrouwen in de jazz

Goossens: "Het idee was om een historisch overzicht te presenteren van vrouwen in de jazz. Je moet als bezoeker iets geleerd hebben als je hier buitengaat. Hoe moeilijk het was om als vrouw jazz te spelen en vooral om het te blijven spelen nadat ze kinderen kregen. Om samen met mannen te spelen, ondanks de vele vooroordelen in die tijd. Want als ze slecht zijn, vindt elke man de vrouw een blok aan zijn been en als ze goed zijn, is elke man afgeleid. Een vrouw in je groep was kortom altijd miserie. Ze moesten veel meer moeite doen om au sérieux te worden genomen."

Posters en prentkaarten zijn met punaises in valse muren geprikt. Op foto's valt het licht vlijmscherp binnen. Namen swingen: Lulu White, Marie Laveau, Ina Ray Hutton And Her Melodears, Babe Egan and Her Hollywoord Redheads.

Goossens, musicoloog, kunsthistoricus en germanist van opleiding, vertelt vurig. Over de opbouw van de expo: "Ik heb ervoor gekozen om zo veel mogelijk foto's te tonen zodat het voelt alsof je door een oud fotoboek aan het bladeren bent. Maar we tonen ook driedimensionale objecten om de tentoonstelling wat meer reliëf te geven. Hier staat bijvoorbeeld een Duitse veldgrammofoon die soldaten in de loopgraven gebruikten."

Over emancipatie, ook in dit verhaal cruciaal: "Pas in de jaren zestig komen vrouwen ook in de jazz meer op de voorgrond. De vrouw van John Coltrane bijvoorbeeld vervangt zijn vaste pianist. Vrouwen komen op hetzelfde niveau. In Amerika maar ook elders in de wereld. Denk aan de Japanse Toshiko Akiyoshi die met een Amerikaan trouwt en naam begint te maken."

Over Mamie Desdume: "Zij was een van de eerste vrouwen die de blues speelden op piano in New Orleans. Heel veel jazzmuzikanten herinnerden zich haar nog, zoals Jelly Roll Morton. Hij was als jongen zo gebiologeerd door haar muziek en verschijning dat hij ging werken in de cafés waar zij speelde. Jaren later nam hij Mamie's Blues op, een van de allerschoonste stukken uit de hele jazz. Dat moet je echt eens beluisteren."

Feel the groove of New Orleans, elke dag van de Gentse Feesten op het Emile Braunplein, van 12 tot 14u. De expo Can Women Play Jazz? loopt tot eind 2014. Leopold II laan 12, Dendermonde. www.jazzcentrumvlaanderen.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234