Vrijdag 05/06/2020

Op de drempel van de volgende eeuw

Boekenbeurs plant geen inhoudelijke wijzigingen, maar wil uitbreiden

Wat nemen we mee naar de volgende eeuw? Het is de centrale vraag in Bericht aan de reiziger: toespraken van de eeuw, een mede door deze krant gesponsorde lezingenreeks tijdens de 63ste Antwerpse Boekenbeurs waarin vijf eminente sprekers terugblikken op het verleden en vooruitkijken naar de toekomst. De Vereniging ter Bevordering van het Vlaamse Boekwezen (VBVB), die de Boekenbeurs organiseert, is vrij zeker van wat zíj in het derde millennium wil: het hele aanbod van de Vlaamse uitgevers blijven presenteren.

door Anne Brumagne

Het lijkt of het altijd zo geweest is, maar eigenlijk werkt men, in een poging om ze wat meer diepgang te geven, pas sinds 1996 met een thema op de Antwerpse Boekenbeurs. Dat thema werd gevonden door over het muurtje te kijken: in 1996 stond de Nederlandse literatuur in het brandpunt, in 1997 de Zuid-Afrikaanse en vorig jaar die van onze Frans- en Duitstalige landgenoten. Maar zo'n thema beheerst de boekenbeurs niet, en dreigt in het massale aanbod van boeken en evenementen door de uitgevers soms zelfs wat onopgemerkt voorbij te gaan. Toch laat het wel sporen na, meent Wim de Mont, algemeen secretaris van de VBVB: "Er zijn bijvoorbeeld contacten ontstaan tussen Zuid-Afrikaanse en Vlaamse uitgevers. Dit jaar is er opnieuw een stand met boeken uit Zuid-Afrika. De (Franstalige) boekenbeurs van Brussel hopen we ervan te overtuigen om tijdens een van haar volgende edities de Vlaamse literatuur als thema te kiezen."

Dit jaar worden op de Antwerpse Boekenbeurs geen 'buren of verwanten' uitgenodigd. Er zal worden terug- en vooruitgeblikt. Het meest prestigieuze evenement om het thema van de eeuw- en millenniumwisseling te illustreren, is de lezingenreeks Toespraken van de eeuw. Vijf binnen- en buitenlandse sprekers werden uitgenodigd. Kardinaal Danneels spreekt over waardenbeleving, John Maddox, ex-hoofdredacteur van Nature, over de belangrijkste ontwikkelingen in de wetenschappen en de (ethische) consequenties daarvan, romancier Charles Palliser over de plaats van de literatuur in de wereld en kunsthistoricus Peter Conrad, auteur van De metamorfose van de wereld, over kunst en kunstbeleving. UCL-hoogleraar Riccardo Petrella ten slotte bekijkt het verband tussen economie en ecologie. De VBVB organiseert verder nog twee panelgesprekken, over het fin de siècle in de literatuur en de literaire canon van de twintigte eeuw, en - het hoeft niet altijd zware kost te zijn - een tentoonstelling van stripverhalen die zich afspelen in de verschillende decennia van deze eeuw.

De VBVB gaat er prat op dat ze het hele aanbod van de Vlaamse uitgevers kan uitstallen. Dat de beurs daardoor het karakter krijgt van een supermarkt, zoals weleens smalend wordt beweerd, ontkent De Mont ten stelligste: de vergelijking met een warenhuis gaat alleen op wanneer je naar de grootte kijkt. Qua concept zijn er volgens hem enorme verschillen. Een supermarkt presenteert een selectie van producten die ze goedkoop kan inkopen en waarvoor ze een behoefte probeert te creëren. "Wij willen daarentegen het hele aanbod van onze leden kunnen brengen. Dus ook dat van kleinere uitgevers, ook het moeilijkere werk. Er is geen enkele plek in Vlaanderen waar je zoveel literatuur vindt als op onze boekenbeurs. Er is bijvoorbeeld geen enkel boek dat wel op Het Andere Boek en niet bij ons ligt. Trouwens, hoe zou je moeten selecteren, als je dat zou wuillen? Door de prijs van een standplaats te verhogen? Dan vallen de minder kapitaalkrachtige uitgevers uit de boot. Wat de prijzen per vierkante meter betreft zijn we overigens de goedkoopste beurs van Europa."

Maar als het Antwerpse Bouwcentrum niet uitbreidt, zullen de geïnteresseerde uitgevers er over enkele jaren gewoon niet meer in kunnen. Vandaar het verzoek van de VBVB, en van andere huurders, om het complex te vergroten. Dat kan echter alleen wanneer de stad Antwerpen, eigenaar van de omliggende terreinen, bereid is om een grotere oppervlakte ter beschikking te stellen van de erfpachthouder. De Mont: "We hebben een gesprek aangevraagd met burgemeester Detiège. De stad zal zich erover moeten uitspreken of ze de boekenbeurs wil behouden, en of ze een beurscomplex wil dat Antwerpen waardig is. De Hallen van Kortrijk zijn tweemaal zo groot, Flanders Expo in Gent driemaal."

Echt van plan om Antwerpen te verlaten lijkt de VBVB overigens niet, al was het maar vanwege de traditie. Op kleine technische en inhoudelijke wijzigingen na ziet het er sowieso niet naar uit dat we in de eenentwintigste eeuw een drastisch andere Boekenbeurs zullen bezoeken. "We zijn een publieksbeurs, geen vakbeurs," aldus De Mont. "Dat maakt het helemaal niet zo makkelijk om internationale ambities te realiseren. De beurs van Parijs probeert dat wel, maar slaagt er eigenlijk niet in. Ernaar streven een internationale vakbeurs te worden heeft weinig zin. Frankfurt vindt enkele weken voor Antwerpen plaats. Internationale uitgevers komen niet om de haverklap naar een beurs. Het enige idee waar we weleens mee gespeeld hebben, is een internationale vakbeurs te organiseren rondom een specialisatie waar we in Vlaanderen sterk in zijn, zoals het kunstboek. Maar moet dat dan samen met de gewone Boekenbeurs gebeuren? Of op een ander moment? Concrete plannen hebben we in ieder geval niet."

De Antwerpse Boekenbeurs loopt van 31 oktober tot 11 november, elke dag van 10 tot 18 uur (op 4 november tot 22 uur). Inlichtingen via 0900/10307 of op www.vbvb.be. Danneels spreekt op 31/10 om 15 uur, Maddox op 4/11 om 20 uur, Palliser op 6/11 om 15 uur, Conrad op 7/11 om 15 uur en Petrella op 11/11 om 15 uur. Metro brengt morgen het programma van de 63ste Boekenbeurs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234