Dinsdag 25/06/2019

Gatz in Zuid-Afrika

Op bezoek in Kaapstad: Vlaams jeugdtheater scoort internationaal

'Us/Them' van Bronks. Om 10 uur 's ochtends zaten er bijna 600 voornamelijk jonge mensen in de zaal. Beeld RV www.fkph.net

Tien dagen lang tekende iedereen die iets betekent in het jeugdtheater present in Kaapstad in Zuid-Afrika. Met drie deelnemers en één prijs deed Vlaanderen aardig mee op ‘de olympische spelen van het jeugdtheater’. Al heeft te veel succes in het buitenland ook een nadeel: het kost véél geld.

Zeshonderd mensen kunnen er in de grote zaal van het Baxter Theatre in hartje Kaapstad. Om 10 uur ’s morgens zit de zaal bijna vol als de mensen van jeugdtheater Bronks met Us/Them beginnen, hun stuk over de dramatische gijzeling in een school in het Russische stadje Beslan in 2004. 

In de zaal zitten onze cultuurminister Sven Gatz en theatermakers van over de hele wereld, maar vooral ook veel scholieren van alle rangen, standen en kleuren. “Normaal gezien spelen we voor maximaal tweehonderd jongeren”, zegt Veerle Kerckhoven, de artistiek leider van Bronks. “Dit is toch wat anders.”

Alleen lof

Een uurtje later volgt een staande ovatie. Enkele dagen na de aanslag in Manchester hakt het stuk er nog steeds even hard in als drie jaar geleden bij de première. “Men zegt dat het tijdloos is, maar zelf weet ik het niet zo goed”, vindt Kerckhoven. 

Ondertussen blijven de aanvragen binnenstromen om Us/Them overal ter wereld op te voeren: New York, China, Brazilië, Denemarken, Australië… “We moeten alles nu even laten bezinken en later kijken wat mogelijk is.”

Bronks was een van drie Vlaamse gezelschappen die de voorbije tien dagen in Kaapstad aanwezig waren op Assitej, het grootste festival voor kinder- en jongerentheater ter wereld. De Spiegel bracht een muzikale voorstelling voor min-tweejarigen en Compagnie Barbarie organiseerde twee workshops voor kinderen over wat ‘anders’ is. 

Drie voorstellingen die drie keer impact hadden, zwaait de Zuid-Afrikaanse Assitej-directrice Yvette Hardie met lof op de afsluitende avond. “Als je dat kunt bereiken als theatermaker, ben je geslaagd.”

En dan was er als toemaatje nog Johan De Smet, de artistiek directeur van De Kopergietery, die de Award for Artistic Excellence kreeg voor “zijn opmerkelijke prestatie in het kinder- en jongerentheater”.

Tweesnijdend zwaard

Is ons jeugdtheater hot in het buitenland? Ja, zegt Brigitte Dethier van het Junges Ensemble Stuttgart, dat tweejaarlijks een eigen festival organiseert. “Altijd moeten we afwegen hoeveel Vlaamse gezelschappen we uitnodigen en hoeveel we voor de rest overlaten. Jullie jeugdtheater neemt jongeren erg serieus en durft ook moeilijke thema’s aan te raken. Maar altijd met humor. Zelfs om een aanslag moet je kunnen lachen. Jullie makers laten ook ruimte open, zodat de kijkers zelf betekenis aan een stuk kunnen geven.”

Hosanna alom, lijkt het dus wel, al is het ook een tweesnijdend zwaard. De complimenten zijn een boost voor het zelfvertrouwen van de gezelschappen, maar je betaalt er geen rekeningen mee.

Bij Compagnie Barbarie bijvoorbeeld kregen de vier dames twee vliegtuigtickets en twee hotelkamers. Een extra tegemoetkoming vanuit Vlaanderen kon niet, omdat ze officieel workshops gaven en geen voorstelling speelden. “De rest moeten we dus allemaal zelf betalen”, zegt Sarah Vangeel. Het is niet vanzelfsprekend voor een gezelschap dat net zijn structurele subsidies kwijtraakte. Het laatste restje dat daarvan overbleef, werd gebruikt om Assitej in Kaapstad te kunnen doen.

“Je moet rekenen op 8.000 euro aan investeringen als we op elke vraag zouden ingaan”, zegt Veerle Kerckhoven van Bronks. “We kunnen dat gewoon niet doen. Je moet je ook afvragen of een gesubsidieerd theater als Bronks geld moet toesteken om in het buitenland te spelen. Onze thuis is Brussel en daar krijgen we ook veel aanvragen. In onze zaal zit de hele wereld en we spelen er ook voor kinderen die in armoede leven. Hoe meer buitenlandse vragen we krijgen, hoe meer angst ik bijna krijg.”

Open blik

Internationalisering mag dan een belangrijk item zijn, in de praktijk is het dus niet makkelijk. Minister van Cultuur Sven Gatz (Open Vld) is ervan overtuigd dat op internationale podia spelen te combineren is met spelen op het thuisfront. Door creatief te zijn, ook als het op het zoeken van middelen aankomt, maar ook door op de lange termijn te denken.

“Soms is het een voordeel als klein land veel buitenland te hebben, omdat je dan veel in het buitenland kunt spelen. Maar je bent nooit groot genoeg om het hele buitenland te bespelen. Misschien moet daarom meer met programma’s gewerkt worden, waarbij wij als overheid bepalen hoe onze buitenlandse steun voor de komende drie jaar er moet uitzien, terwijl de cultuurhuizen hetzelfde doen. Nu krijgen we veel vragen à la minute en is het vaak moeilijk daar een strategie voor uit te stippelen.”

Maar dat je als Vlaams gezelschap permanent moet investeren in internationalisering staat buiten kijf, zegt Johan De Smet van de Kopergietery. Want zo kun je jongeren in contact brengen met alternatieve invalshoeken. “Een doorsnee Vlaamse klas heeft kinderen van meer dan vijftien verschillende culturele achtergronden. We moeten kinderen de mogelijkheid geven uit te groeien tot kritische en geëngageerde individuen, die met een open blik naar de wereld kijken.”

De reis- en verblijfkosten van deze trip zijn door de Vlaamse overheid betaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden