Zaterdag 07/12/2019

reportage Dossier onderwijs

Op bezoek in de oude school van Bart De Wever: ‘Hier is het echt werken, werken, werken om te slagen’

Directeur eerste graad, Marc Van Eester was net leerkracht Nederlands toen Bart De Wever student was in Edegem. Beeld Tim Dirven

‘Ik heb álles te danken aan het katholiek onderwijs’, zei Bart De Wever maandag in Terzake, doelend op zijn oude jongenscollege. Wij gingen op bezoek in ‘de beste school ter wereld’, die in Edegem blijkt te liggen. ‘Het gaat tegenwoordig alleen maar over ‘de lat’, maar iemand met 67 procent excelleert misschien ook.’

“Het is allemaal verschoven naar de pretpedagogie. Men heeft kennisoverdracht losgelaten. Tegenwoordig wordt vooral ingezet op vaardigheden. Het moet plezant zijn.” 

In zijn bekende stijl pakte De Wever maandag  Lieven Boeve aan, het hoofd van het katholiek onderwijs, in een debat bij TerzakeUit een nieuwe overzichtsstudie waarover De Morgen die ochtend had bericht, bleek nog maar eens dat de kwaliteit van het Vlaams onderwijs achteruitgaat en dat vooral het niveau in het katholieke net de laatste jaren klappen heeft gekregen.

Onopvallend

De Wevers discours in de tv-studio ging als steeds gepaard met een weemoedig terugdenken aan zijn eigen schooltijd. Die bracht hij door in het Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdescollege in Edegem (OLVE), op een boogscheut van Antwerpen, waar hij nu burgemeester is.

De school geniet nog steeds een ijzersterke reputatie. De Wever steekt dan ook nog regelmatig, geheel in lijn met het N-VA-onderwijsdiscours, de loftrompet over zijn oude jongenscollege. Zoals bij de eerste steenlegging van de nieuwe gebouwen in 2015: “Het OLVE-college heeft een groot aandeel in de man, historicus en politicus die hier vandaag voor u staat.” Ook nog: “De beste school ter wereld”. 

Bart De Wever in een groepsfoto op de school in Edegem. Beeld RV

Wat maakt die school dan zo goed? En hoe kijken ze daar naar de huidige onderwijsdiscussie?

Een rondleiding door Marc Van Eester, de directeur van de eerste graad van OLVE, brengt ons van de nieuwe wandelgangen naar de oude turnzaal. Hier verscheen ook De Wever, zoon van een spoorwegarbeider, ooit op het appel van de eerste schooldag. 

“Hij was een vrij onopvallende verschijning, en zoals elke nieuwkomer zat hij wellicht met een ei in zijn broek. Allemaal werden ze tot de ijzeren orde van de dag geroepen.” Van Eester, toen net leerkracht Nederlands, kijkt niet met dezelfde weemoed terug naar de tijd van toen. “De visie toen was er één van ‘schrikpedagogie’. Alles werd er met harde hand in gedramd.”

Gekloonde robots

Er is veel veranderd de laatste 35 jaar. De Wever is nu de machtigste politicus van het land, en 1 september is een feest geworden, zegt Van Eester. “Een dag waarop we er een punt van maken dat iedereen tegen de middag met elkaar heeft gesproken. Pretpedagogie? Zo’n term zegt niets over de veelbesproken lat, wel iets over de sfeer.”

IJzeren tucht treffen we niet aan in de klassen. Als we de zesdejaars moderne talen-wetenschappen en moderne talen-Latijn vragen naar ‘hun’ dalende kenniscijfers, krijgen we een fel debat. Bijna iedereen doet zijn zegje, vurig en assertief. 

“Ik vind dat we hier voldoende kennis meekrijgen”, zegt Arno (17), die door zijn medestudenten naar voren wordt geschoven als iemand die ‘excelleert’. “Maar de focus ligt ook op andere zaken, dat is toch goed? Niet iedereen heeft die kennisdrang. We zijn geen gekloonde robots.”

In de klas wordt onder meer door Arno (17) snedig gedebatteerd over de dalende kwaliteit van het Vlaamse onderwijs. Beeld Tim Dirven

‘Streng en conservatief’

Van Eesters ogen blinken terwijl hij achter de deur meeluistert. “Dat is nu het mooie aan die pretpedagogie.” 

Enge kennis moet volgens hem verschuiven naar duurzame inzichten, in een tijdgeest die dat verlangt. “De tijd van ‘zo en niet anders’ is allang voorbij, jongeren zijn veel mondiger. Als ik zie dat leden van de leerlingenraad mij met goede argumenten aanspreken om te bemiddelen bij een conflict tijdens de voorbije 100 dagenviering, denk ik: we zijn goed bezig.”

Die kanttekeningen maken ook veel experts: de alarmerende cijfers over de kennisoverdracht zeggen weinig over nieuwe vaardigheden. “De vraag die we op school stellen, moet die van Jambers zijn: ‘Wat drijft jou?’”, vindt Van Eester. “Vind je die motivatie, dan is dat natuurlijke doping voor zo’n jongere.”

Maar gaan kennis en motivatie niet hand in hand? De lat in OLVE ligt namelijk best hoog. Dat blijkt niet alleen uit het inspectieverslag van 2017, ook bij de scholieren horen we die conclusie. “Twee jaar geleden veranderde ik van school”, vertelt Elyn (18). “Hier is het echt werken, werken, werken om te slagen. En toch voelt dat een beetje aan als ‘heaven’. We worden goed ondersteund.”

Kansarme profielen

Bovendien valt op dat enkele traditionele afspraken streng bewaakt worden: ‘meneer’ en ‘mevrouw’ blijven de norm, en de smartphone mogen leerlingen alleen bovenhalen als de leerkracht dat verlangt. “Streng en erg conservatief”, foeteren de leerlingen, al corrigeren ze wel als de strenge schooltijd van hun ouders ter sprake komt: “Al bij al is het hier zo slecht nog niet.”

Kijk je naar leerlingenkenmerken als thuistaal en opleidingsniveau van de moeder, dan telt OLVE betrekkelijk weinig kansarme profielen. De grootstedelijke smeltkroes even verderop in Antwerpen sijpelt hier langzaamaan binnen, maar het is verre van een concentratieschool. 

Het aantal leerlingen van vreemde origine schat de directeur bij de eerstejaars op ongeveer een kwart. “Maar sommigen onder hen excelleren hier evengoed, net door die nieuwe vaardigheden. Bij pure kennisoverdracht begrijpen studenten met een andere thuistaal gewoon de stof soms niet, nu komen ze tot inzichten door onderling in dialoog te gaan.”

Marc Van Eester, directeur van de eerste graad aan OLVE: ‘’Pretpedagogie’ zegt iets over de sfeer, niet over de lat.’ Beeld Tim Dirven

Nederlands

Toch merk je ook hier tijdens de klasdiscussie: een zekere nonchalance heeft zich meester gemaakt van de taal. “Het vak Nederlands is in de leerplannen stelselmatig uitgehold”, verzucht leerkracht Kirsten Bruyneel, die al twintig jaar Nederlands geeft. Het pakket van acht uur dat leerlingen als De Wever ooit kregen, wordt volgend jaar nog wat verder uitgedund: van 5 naar 4 uur in het basispakket van de bredere eerste graad, die op 1 september 2019 wordt uitgerold.

Moet de “losgelaten kennisoverdracht”, dixit De Wever, een comeback maken? Van Eester schuift een andere maatstaf naar voor dan ‘de lat’: leerwinst. “Het gaat alleen over ‘de lat’, maar iemand met 67 procent excelleert misschien ook.” 

De inclusie via M-decreet en zorgtrajecten verdedigt hij dan ook met hand en tand. “Jongeren die met stress of faalangst kampten, die waren er vroeger ook. Alleen verdwenen ze geruisloos van deze schoolbanken.” De allersterkste leerlingen van OLVE krijgen dan weer de kans om te excelleren via individuele trajecten als PLATO (Pientere Leerlingen Aanmoedigen Tot Onderzoek).

Engagement

Al die zaken vragen natuurlijk engagement van de leerkracht, die vandaag naar verluidt constant met de handen in het haar en met de neus in de administratie zit. Het is iets wat Van Eester ons verschillende keren op het hart drukt. “Leerkrachten zitten hier niet te huilen in een hoekje, hoor. Maar al die negatieve signalen vreten aan hun passie. Niet alleen in de klas is het respect afgekalfd, ook vanuit het beleid.”

Het gevolg daarvan: bij de ambitieuze zesdejaars lijkt niemand te dromen van een carrière voor de klas. “Vooral dat beeld moeten we dringend bijstellen als we kwaliteitsvol onderwijs willen”, maakt Van Eester zich zorgen over het nijpend tekort aan onderwijzend personeel. “Thuis hoor ik dat ook. ‘Leerkracht? Daar pas ik voor.’ Maar zeg nu zelf: bestaat er iets mooiers dan al die goudklompjes te mogen polijsten?”

Marc Van Eester ziet het grootste pijnpunt bij de nijpende instroom aan nieuwe leerkrachten. Beeld Tim Dirven
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234