Zaterdag 23/01/2021

'Op 11 juni zal de partij rekening moeten houden met De Croo'

Wie de bocht neemt naar de De Croo Mansion in Michelbeke, botst op een kop in papier-maché van de eerste burger van het land. Een cadeautje van de plaatselijke prins en het perfecte accessoire bij de affiche: 'Herman De Croo groet de Ronde'. Vrijdagavond kreeg hij de Nederlandse ambassadeur op bezoek: 'Waarom, ik weet het niet. Is it because Brakel, is it because De Croo?' Meet De Croo, tussen een bezoek aan de eierkoning van Kruishoutem en 26.000 wielertoeristen.

Door Tine Peeters en Fabian lefevere / Foto Yann Bertrand

Hebt u de eetfestijnen, voetbal-aftrappen en verkiezingen van

lokale schones nog nodig?

"Na Verhofstadt ben ik de populairste liberaal. Met mijn plaats als allerlaatste op de Oost-Vlaamse Kamerlijst neem ik een uitdaging aan die niemand anders durft aan te nemen. Ik heb expliciet gevraagd om die twintigste plaats."

Aanvankelijk wilde u nochtans de eerste plaats, of toch een plaats bij de eerste drie.

"Als de partij had moeten beslissen, haalde ik het voor De Gucht. Maar dan hadden jullie wekenlang geschreven over de brol tussen De Croo en De Gucht. De partij heeft al genoeg disputen, kunstmatige of echte. Wij zijn niet zot. Dus is het de laatste plaats geworden, een risico."

Een zeer berekend risico.

"Het blijft een risico. Ik moet zestig- à zeventigduizend stemmen halen om in het parlement te geraken. Als de liberalen per ongeluk maar vier zetels halen in Oost-Vlaanderen in plaats van vijf of zes, lig ik eruit. Anders bouw ik een onmetelijke credibiliteit op. Ik zie het Daems, Dewael, Leterme, Van Quickenborne of Vande Lanotte niet doen. Ik wil een militant zijn en aantonen dat de partij rekening zal moeten houden met De Croo op 11 juni. Niemand heeft een abonnement op een parlementszetel. Ik ben waarschijnlijk pas de vierde parlementariër die het zo lang uithoudt. Je hebt Achiel Van Acker en de anderen stammen uit de negentiende eeuw.

Welke speciale ambities hebt u dan? Het voorzitterschap misschien?

"Nee, Bart moet zijn best blijven doen, anders krijg je boel in de partij. Toch is het opvallend dat De Croo de populairste politicus is bij de militant, met tweeduizend stemmen meer dan Bart en tweehonderd meer dan Verhofstadt bij de laatste interne verkiezingen. Ik ben de vertrouwenspersoon van de oude liberalen, van de PVV'ers."

Nogmaals: u ligt in poleposition

om voorzitter te worden of minister.

"(onverstoorbaar) Toen ik begon, was er een toptrio: Vanderpoorten, Grootjans, De Clercq. In '64 werd ik als jeugdleider secretaris van de partij, maar ik sta alleen, dat is mijn grote voordeel én nadeel. Vijftien jaar na mij kwamen De Gucht, Dewael en Verhofstadt. Dan volgde een tussengeneratie met Bart Somers en Rik Daems. Matthias De Clercq vormt met een paar anderen de nieuwe generatie."

Hoe goed is hij volgens u?

"Hij kan het aan, hij is een zeer innemende jongen. Alleen mogen we hem niet kapotrijden. Hij moet langzaam op tempo komen. Wat geldt bij de coureurs, geldt bij ons ook: duizend nieuwelingen baren honderd amateurs, tien beroepsrenners en één kampioen. In die nieuwe generatie zitten de zoon van De Gucht, de dochter van Guido De Padt, Sofie Staelraeve, eventueel mijn zoon Alexander. Gwendolyn Rutten is meer... (pauzeert) ambtelijk."

Keurt u de komst van Willem Frederik Schiltz goed?

"Er wordt gezegd dat het een zeer bekwame jongen is. Geen extremist."

U staat niet bekend als een voorstander van ex-VU'ers.

"(scherp) Ik ben echt geen Vlaams-nationalist omdat ik echt niet mentaal gehandicapt ben."

Het VU-netwerk binnen de VLD,

met Gatz, Somers en Gabriels,

heeft zoon Schiltz wel overtuigd.

"Als je de zoon van Schiltz wilt overtuigen, benut je beter Bart Somers dan Herman De Croo."

Het old boys network van de VU heeft hem moeten garanderen dat de V van VLD meetelt.

"Bij de Open Vld interesseert mij de L. Wat verkopen wij? Een grote L op een blauwe achtergrond, dat is ons merk. (in een trek door) Met veel ironie zeg ik altijd dat er meer ex-voorzitters van andere partijen in het partijbureau zitten dan van het moederhuis."

Uw partij staat er belabberd voor. Komt er een tripartite na 10 juni?

"A priori ben ik geen voorstander van een tripartite. Tenzij je niet anders kunt. Ik heb de regering-Leburton nog gekend, met 36 ministers. Dat kan nu niet meer, maar een tripartite eindigt met vijftien ministers en minstens tien staatssecretarissen. Een heel log apparaat, dat doet denken aan het reusachtige vliegtuig van Howard Hughes. Dat is nooit opgestegen, al had het acht motoren.

"Een tripartite zorgt kan de kiemen dragen van een overhaaste herziening van de grondwet. Met een grote troep - ik zeg troep, niet groep - iets te veel en te vlug hervormd. Ik zie ook niet in hoe een grote meerderheid een complex land kan besturen zonder een goede oppositie. Met een grote meerderheid riskeer je een eenzijdige, extreem rechtse oppositie."

Is een grote meerderheid dan geen voorwaarde voor een staatshervorming?

"Als een partij een grondwetswijziging echt belangrijk vindt, moet ze bereid zijn ze ook vanuit de oppositie te steunen. Waarom moet ze drinkgeld krijgen van de regering? Dan is die staatshervorming maar een foefke om tot een tripartite te komen. Een alibi voor een grote meerderheid van 100 op 150.

U doelt op een soort engagementsverklaring bij de regeringsvorming, waarbij de oppositie verklaart

dat ze een grondwetswijziging

zal steunen?

"Geen slecht idee, toch? Als je een bipartite kunt vormen en een ernstig platform biedt aan de oppositie om de grondwet aan te passen, dan wil ik hun verantwoording wel eens horen om ze niet te stemmen. Het is complete truut als een partij een correcte grondwetswijziging niet stemt omdat een minister die wijziging zou moeten 'bewaken'."

U schetst het beeld van paars drie.

"Ik stel alleen vast dat de huidige meerderheid 98 op 150 zetels heeft. Zij zou kunnen overleven met tachtig zetels. Een scherpe meerderheid, maar kom. Op nationaal vlak zal de CD&V-CDH de derde familie zijn, na de socialisten en de liberalen. Leterme haalt dan de argumentatie boven dat minstens 44 van de 88 Vlaamse Kamerleden in het parlement tot de meerderheid moeten behoren. Welke wet zegt dat? Sorry, maar is dat federalisme? Die redenering is gewoon een reservewiel om de CD&V-N-VA in de regering te krijgen."

Maar de CD&V-N-VA zal wel de sterkste fractie worden.

"Waarschijnlijk wel. Zo'n situatie kan de CD&V een soort chantagerecht geven. Die partij zou er verstandig aan doen om voldoende stemmen te halen, zodat ze de N-VA niet nodig heeft. Wanneer de N-VA toch nodig blijkt, zal ze imploderen in de regering of zal het kartel exploderen. De N-VA kan ook nog altijd een eigen fractie vormen als ze genoeg verkozenen heeft. Dan kan de CD&V nooit de grootste fractie worden."

Is het u ook al opgevallen dat de liefde tussen Vande Lanotte en Leterme groeit?

"Als Moureaux zegt dat de MR moet verdwijnen, dan is dat niet zonder bijbedoelingen. In Wallonië komt er een zeer harde campagne tussen PS en MR. De liberalen willen de Walen na honderd jaar socialisme voor een duidelijke keuze stellen. Of dat sporen nalaat voor de regeringsvorming, valt moeilijk in te schatten.

"Naar mijn gevoel liggen christendemocraten en socialisten niet zo ver uit elkaar. Vande Lanotte gaat proberen een rol te spelen in het titanengevecht Verhofstadt-Leterme. Daarom heeft hij zich geout als kandidaat-premier. De sp.a zit in een moeilijke positie. Gaan ze in de hoek staan om Leterme of Verhofstadt punten te laten scoren? Of zijn er weer contacten op vakbondsvlak? Als de socialistische en christendemocratische zuil elkaar vinden, dan komt er geen staatshervorming. De vakbonden en de ziekenhuizen zouden het beton kunnen gieten voor een brug tussen de christendemocraten en de socialisten. Maar dan krijg je een slagboom die de federalisering tegenhoudt."

Welke bevoegdheden wilt u

overhevelen?

"Het is vooral schrijnend dat de federale staat leegloopt. Een federalisme waarbij de deelstaten een vijfde van wat ze uitgeven als belastingen innen, is een sinterklaasfederalisme, met de zwarte piet in de Wetstraat 16. De federale regering zal binnenkort haar Louis XVI-meubels moeten verkopen als ze wil overleven."

Toch lijkt het erop dat er eerder bevoegdheden dan middelen zullen schuiven.

"Als er niet meer bevoegdheden zouden gegeven worden die middelen eisen, kun je ook middelen inhouden. Vergeet niet dat onze sociale zekerheid op het federale niveau zit. De ziekenfondsen en vakbonden zullen nooit toelaten dat die wordt doorgeschoven. De belangrijkste takken van de sociale zekerheidsboom, zoals de pensioenen en de vervangingsinkomens, worden niet overgeheveld.

"Ik ben eerder minimalistisch. Le grand chambardement, dat is niks voor mij. Maar het activeringsbeleid lijkt me wel een domein om te splitsen."

Nog even over het parlement. Wat vindt u van al die parlementsleden die verdwijnen? Niet alleen Fons Borginon, maar ook Greta D'Hondt of Lionel Vandenberghe.

"Och, geen groot nieuws. Toen ik in '68 in het parlement kwam, was een derde van de parlementariërs nieuw. Als er vijftig komen, moeten er vijftig gaan. Nu valt het gewoon meer op omdat op voorhand geweten is wie zal verdwijnen. Enfin, het is spijtig voor Borginon. Hij is een goeie kompaan met principes, maar hij was niet populair."

Zag hij het niet teveel als een

ambtenarenaanstelling?

"Grosso modo zijn er drie soorten politici. Zij die er alleen maar zijn om stemmen te halen, zoals Franske, de fameuze Limburgse CD&V-senator. Zij die alleen maar het parlementaire werk doen, zoals Borginon. En ten slotte heb je zij die stemmen halen én het werk doen, zoals De Croo. Eigenlijk moet een politicus twee weken per week werken. Als je zegt: ik heb ook recht op familie, lectuur of andere verpozing, sorry, dan overleef je niet in de politiek."

Dus Borginon heeft niet hard genoeg gewerkt buiten het

parlement.

"Nee, hij is er gewoon niet voor gemaakt. Er ging een lichtje branden toen hij als fractieleider niet verkozen raakte in de Antwerpse gemeenteraad. Vraag mij naar een klassement van de tien beste parlementsleden, en Borginon staat er bij. Toch haalt hij niet de lijst van de honderd populairste. Borginon is iemand die op zondag liever werkt dan pinten te gaan pakken op het voetbal. Je moet je verstand hebben in Brussel en je voeten in je gemeente. Anders is het spel uit."

Je hebt drie soorten politici: zij die stemmen halen, zij die werken, en zij die het allebei doen, zoals ik

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234