Zondag 07/03/2021

Vlaamse ombudsman

Oosterweel krijgt ferme tik: "Overheid had een aantal dingen beter niet gedaan"

Illustratie van de geplande Oosterweelverbinding in Antwerpen Beeld BELGA
Illustratie van de geplande Oosterweelverbinding in AntwerpenBeeld BELGA

De Vlaamse regering heeft de tracés voor de Oosterweelverbinding niet fatsoenlijk bestudeerd. Tijdens het onderzoek veranderden de spelregels, werd het eigen tracé beter bestudeerd dan de andere en was de overheid rechter en partij tegelijk. Dat zegt de Vlaamse ombudsman. "De overheid heeft zich kwetsbaar opgesteld."

De actiegroepen Ademloos en StRaten-generaal stapten op 11 maart 2015 naar de Vlaamse Ombudsdienst in een ultieme bemiddelingspoging met de overheid. Ze vinden dat het milieuonderzoek naar de vervollediging van de Antwerpse ring niet objectief is gebeurd. Het Meccanoplan, het alternatieve tracé van de actiegroepen, zou niet eerlijk vergeleken zijn met het Oosterweeltracé van de overheid.

Na twee maanden onderzoek concludeert de Ombudsdienst in zijn eindverslag, dat De Morgen kon inkijken, dat de standpunten van de actiegroepen en de overheid "onverzoenbaar" zijn. Tegelijk formuleert de ombudsman drie aanbevelingen voor de overheid, met het oog op een betere aanpak in de toekomst, maar neemt hij ook een aantal beslissingen rond Oosterweel op de korrel. In zijn toelichting via de telefoon stelt hij het nog wat scherper.

"Ik vel geen juridisch oordeel, dat is de taak van de Raad van State. Ik zeg wel dat de overheid een aantal dingen beter niet had gedaan", stelt Bart Weekers, sinds 2010 aangesteld als de Vlaamse ombudsman.

Ombudsman Bart Weekers geeft de actie-groepen extra munitie voor hun strijd bij de Raad van State. Beeld © BELGA
Ombudsman Bart Weekers geeft de actie-groepen extra munitie voor hun strijd bij de Raad van State.Beeld © BELGA

Spelregels

Eerste probleem: volgens de ombudsman werden de tracés niet op dezelfde manier beoordeeld. "Voor het Oosterweeltracé werden alle effecten cijfermatig berekend, voor Meccano niet. Ondanks het ontbreken van die berekening concludeerden de onderzoekers toch dat Meccano minder goed is. Dan krijg je uiteraard een weinig overtuigend argument", zegt Weekers aan De Morgen.

Hij heeft ook kritiek op de criteria waaraan de tracés werden getoetst. Weekers: "De spelregels werden gaandeweg tijdens het onderzoek veranderd. Neem bijvoorbeeld de meting van de effecten op de luchtkwaliteit. Eerst zou de overheid die metingen enkel binnen een welbepaalde perimeter van de ring uitvoeren, daarna werden ze over heel Antwerpen uitgevoerd. Op zich geen probleem dat die criteria worden aangepast, maar gooi die oorspronkelijke criteria niet zomaar weg."

Meer fundamenteel wordt volgens de ombudsman op zijn minst de indruk gewekt dat appelen met peren worden vergeleken. "Allicht heeft de overheid goede redenen voor die aanpak. Maar ze heeft zich wel heel kwetsbaar opgesteld. Als je een onderzoek doet, dan moet het ook overtuigend zijn."

Een verzwarende factor is het feit dat de bezwaarschriften van de actiegroepen werden beoordeeld door de diensten van minister Joke Schauvliege (CD&V), minister van Leefmilieu en daardoor betrokken partij. "Vroeger gebeurde die beoordeling door een externe dienst, nu niet meer. Het spreekt voor zich dat dat een reden is voor de indieners van de klacht om te spreken van een niet-serieuze beoordeling", zegt Weekers.

Lessen

Minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) reageert niet op de kritiek, maar belooft het verslag van de ombudsman grondig door te nemen. "Als blijkt dat de Vlaamse Ombudsdienst een punt heeft, is dat een lering voor de toekomst", zegt de minister via zijn woordvoerder.

De actiegroepen voelen zich alvast gesterkt door het advies. Ze zijn vastberaden om naar de Raad van State te stappen. "Wij beseffen dat de ombudsman geen juridische macht heeft, maar dit advies versterkt ons verzoekschrift dat bij de Raad van State zal belanden", zegt Manu Claeys van StRaten-Generaal. De actiegroepen hebben van de ombudsman een maand extra tijd gekregen om naar de Raad van State te stappen. De deadline is nu 19 juli.

De actiegroepen zijn naar eigen zeggen bereid om de juridische oorlog rond Oosterweel te staken. Op voorwaarde dat de regering akkoord gaat met het Oosterweel-Noordtracé, een variant op het klassieke Oosterweeltracé. Vooral meerderheidspartij N-VA wil daar voorlopig echter niet van weten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234