Donderdag 01/10/2020

Standpunt

Oorlogsmist is normaal, maar België is wel erg schuchter in het delen van informatie

Bart Eeckhout.Beeld Wouter Van Vooren.

Bart Eeckhout is opiniërend hoofdredacteur. 

Volgens Airwars, een ngo gespecialiseerd in onderzoek naar burgerslachtoffers van luchtaanvallen van de westerse coalitie in de strijd tegen IS, is de Belgische luchtmacht betrokken bij twee incidenten in Irak waarbij twee burgerslachtoffers vielen.

Dat is een belangwekkende claim. Het zou voor het eerst zijn dat dit land gelinkt kan worden aan burgerslachtoffers in deze oorlog. Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) zegt geen weet te hebben van zulke incidenten. Hij houdt vast aan de officiële lijn dat de Belgische krijgsmacht het aantal burgerdoden op nul weet te houden.

De Morgen heeft besloten toch te berichten over het onderzoek van Airwars, uiteraard met respect voor het wederhoor vanwege Defensie. We menen daar enkele goede redenen voor te hebben, die we graag open willen delen.

Solide dossier

Ten eerste zijn er de feiten. Airwars beschikt over een solide dossier. Daarnaast heeft de coalitie in haar eigen maandrapporten aangegeven dat de stelling dat er bij de bewuste incidenten burgerslachtoffers gevallen zijn ‘geloofwaardig’ is. Dichter bij een bevestiging kom je niet.

Daarmee is niet per se gezegd dat Belgische F-16’s verantwoordelijk zijn. Er zijn wel voldoende elementen die de vraag naar betrokkenheid legitiem maken.

Zo komen we aan een tweede, fundamenteler, argument voor publicatie. Het is eigen aan oorlog dat er een waas van onzekerheid over ligt. De zogenaamde ‘oorlogsmist’, die volgens de Pruisische strateeg Von Clausewitz militairen parten speelt, is er ook voor buitenstaanders.

Dat bij krijgsverrichtingen transparantie beperkingen kent, is vanzelfsprekend. Veiligheid gaat voorop. Maar België is wel erg schuchter in het delen van informatie. We kunnen hopen dat de zelfzekere claim klopt dat er nog geen enkel burgerslachtoffer viel door Belgisch vuur. Nagaan kunnen we het niet.

Clean

Vanuit democratisch oogpunt is dat een probleem. De stelling van de ‘cleane’ oorlog met nul burgerslachtoffers is een sterk argument om deelname aan de strijd te verantwoorden. Het is dan ook belangrijk dat de bevolking en haar democratische vertegenwoordiging kunnen nagaan of die stelling wel klopt. Nogmaals: veiligheid is primordiaal, maar legitieme geheimhouding mag geen dekmantel voor onwaarheid worden.

Benadrukt dient te worden dat het er niet om gaat om de betrokken militairen met de vinger te wijzen of om hun functioneren in het gedrang te brengen. Ook als er burgerslachtoffers gevallen zijn, is, voor zover na te gaan valt, het oorlogsrecht niet geschonden. Maar ook al gaat het om een ongeluk, dan nog hebben alle belanghebbenden, hier en ginder, recht op de ware toedracht. Het dossier van Airwars biedt een kans om het gesprek daarover te starten. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234