Vrijdag 02/12/2022

Oorlog maakt de president

Thomas Friedman, The New York Times

Wie naar een van de recentere speeches van president Bush over de democratisering van de Arabische wereld geluisterd heeft, zal tegelijkertijd twijfelen en onder de indruk zijn. Onder de indruk omdat geen president voor hem de democratie met zo'n kracht gepromoot heeft, en twijfelen om Bush tijdens zijn presidentscampagne zijn neus ophaalde voor dit soort van natievorming.

De president durfde het wel eens terloops over natievorming te hebben, maar vooral sprak hij over de dringende noodzaak om Irak preventief zijn massavernietigingswapens uit handen te slaan. Een cynicus zou kunnen aanvoeren dat die wapens altijd zijn enige bekommernis waren.

Maar nu er geen verboden wapens gevonden zijn en de kosten van de oorlog in Irak de pan uit swingen, heeft de president een nieuw verhaal nodig. En dus praat hij nu graag en vaak over democratie. Maar er is een andere uitleg, minder cynisch. Het is het verhaal van hoe oorlog en de omstandigheden een president kunnen veranderen. Het overkwam eerder al Lincoln in de Amerikaanse burgeroorlog, zo betoogde Harvard-politoloog Michael Sandel. Het thema van de afschaffing van de slavernij dook pas op na de bloedige slag van Gettysburg. Daarvoor had Lincoln enkel maar over de eenheid van het land gepraat.

Woodrow Wilson maakte eenzelfde evolutie door. In 1916 voerde hij campagne met de claim dat hij het land uit de rommelige oorlog in Europa had weten te houden. Amper een jaar later vroeg hij het Congres om de toelating Duitsland de oorlog te verklaren. Er onderwijl op aandringend dat de wereld "een veilige plek gemaakt moet worden ter installatie van de democratie".

Persoonlijk geloof ik wel in Bush' nieuwe klemtoon op vrijheid en democratie. Voor mij was het altijd al de enige dwingende logica om een oorlog in Irak te ontketenen. De vraag is maar hoe grondig Bush zelf overtuigd is van zijn democratische agenda. Want het wordt een lange en kostelijke onderneming. De vraag is in welke mate hij de Amerikanen kan overtuigen hem hierin te volgen. Als je er hem over hoort praten, lijkt hij uit de grond van zijn hart te spreken, op een haast religieuze manier zelfs.

De werkelijkheid is wel dat Lincoln zelf de Gettysburg-speech schreef, terwijl Bush daarvoor schrijvers op zijn loonlijst heeft staan. Alleen de toekomst zal uitwijzen of het engagement van Bush een goddelijke openbaring is of ter uitweg uit zijn ellende dient.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234