Vrijdag 15/10/2021

Oorlog in land van groene vrede

Oproep tot actie bij Greenpeace. En dit keer gaat het niet over kernwapens, de opwarming van de aarde of olievlekken in zee, maar over een miljoenenverlies en rammelend management. 'Wij zijn zo bezig met actie voeren dat intern beleid er soms bij in schiet.' Het grootste veranderingsproces in de geschiedenis van de organisatie moet beterschap brengen.

Ah Greenpeace. Slagkracht. Nobele doelen op gevaar van eigen leven. Een waslijst van belangrijke overwinningen in de strijd tegen milieuvervuiling en klimaatverandering. Wie denkt aan ruzie bij de weldoeners van de 'groene vrede' ziet gezellige vergaderzaaltjes waar verhit wordt gedebatteerd over hoe ver actievoerders zich nu weer zullen wagen op een kernsite of boorplatform. Of over wat de beste manier is om Shell dwars te zitten. Maar vandaag richt de woede zich op de eigen rangen.

Dat begon in Amsterdam bij Greenpeace Nederland. Daar werkt ook programmadirecteur Pascal Husting. Hij haalde zich onlangs de woede van zijn collega's op de hals toen bleek dat hij per vliegtuig pendelt tussen zijn werk in Amsterdam en zijn woonplaats Luxemburg. De trein of hybrideauto duurt de directeur te lang. En verhuizen wilde hij niet vanwege zijn jonge kinderen. Wel zei Husting 'sorry' en beloofde hij het dat hij het nooit meer zou doen.

Een derde van het personeel, dat overal werd aangesproken op het woon-werkverkeer van de directeur, reageerde met een vlammende brief aan Hustings en aan internationaal Greenpeacedirecteur Kumi Naidoo. Ze schreven dat Husting 'ethische grenzen overschreed' en dat zijn verdediging 'onvergeeflijk' was. Zo claimde Husting dat "een organisatie als Greenpeace niet altijd kan opereren in overeenstemming met de eigen ideeën". Omdat vanuit de hoofdzetel ook geen passende reactie naar de buitenwereld kwam, vinden de medewerkers dat ook Naidoo, erg populair als uithangbord van de organisatie, zich moet beraden over zijn positie.

Maar Hustings blijft en volgens Naidoo is de brief geen reden voor ontslag of terugtreden. "Constructieve samenwerking is de beste manier om het vertrouwen te herstellen, en we vertrouwen erop dat dat gaat lukken", zo liet de charismatische Zuid-Afrikaan weten. Waarop een andere furieuze briefwisseling tussen personeel van het hoofdkantoor, Greenpeace International (GPI) en de directie en toezichthouders via een gunstige wind bij de Volkskrant terecht kwam. Die kettingreactie alleen al lijkt aan te tonen wat de medewerkers aanklagen: een gebrek aan doortastend intern beleid.

Beschadigend

De briefwisseling tussen het internationale personeel en de directie heeft zelfs veel weg van een motie van wantrouwen. Blijkbaar zijn veel stafmedewerkers van het hoofdkantoor al lang niet te spreken over de gang van zaken binnen de eigen organisatie. Ze formuleren liefst 29 voorstellen tot verbetering, waaronder een ombudsman en betere managementcursussen (DM 29/7). Ook zijn ze ziedend over het andere recente schandaal, een verlies van 3,8 miljoen euro aan donateursgeld dat door geflater in de verkeerde valuta werd geïnvesteerd. Omdat ook die affaire slecht werd aangepakt tot Der Spiegel het verhaal breed uitsmeerde, oordelen de medewerkers dat Naidoo zich moet laten bijstaan door een 'managing director'. De reactie van Naidoo is die van een volleerd CEO. Hij zet geen stap terug en meldt: "We hebben een transparant klachtenbeleid."

Alvast voor de Duitse en Nederlandse afdeling zijn de twee recente affaires slecht nieuws. In Nederland zegden 1.400 van de 450.000 donoren hun steun op, in Duitsland iets meer. Over de verdere effecten is op het hoofdkantoor niets bekend. In België zegden een 15-tal donoren hun lidmaatschap op, vertelt directeur Michel Genet. "Dit soort gebeurtenissen zijn potentieel beschadigend. Ook wij waren diep teleurgesteld over die affaires én over de communicatie erover", zo geeft hij toe.

En dat is extra frustrerend omdat Greenpeace sinds de komst van Naidoo vier jaar geleden de wind in de zeilen heeft. Van bij aanvang wilde hij een veel breder publiek bereiken. De jongste jaren lijkt Greenpeace dan ook een omnipresent virus, met, onder andere de wereldwijd gecoverde 'scheiding van Barbie en Ken' (een campagne tegen ontbossing, nvdr), de blokkade van een olieboorplatform op de Noordpool, virusvideo's van verdachte KitKatrepen, het Atomium beklimmen, actie in Francorchamps, een rodeloperactie in Kopenhagen, Facebook en Apple opjagen, onderzoek in Fukushima.

Genet erkent de frustratie. Al klopt het niet dat er nu een algemene malaise in de organisatie leeft, zo zegt hij. Genet: "Daar hebben wij de structuur niet voor. Er werken 3.500 mensen bij Greenpeace. Het hoofdkantoor GPI zet de grote lijnen uit en de 28 landenkantoren zijn zelfstandige vzw's die een derde van hun inkomsten aan Greenpeace International afstaan. In ruil daarvoor en voor het naleven van de kernwaarden mogen wij het 'merk' gebruiken. Maar wij hebben elk onze eigen managers en werking."

Wat is er dan wel aan de hand? Joris Theyssen, directeur bij Greenpeace Nederland: "De vliegtuigkwestie is een fout. We bekijken hoe we dat kunnen voorkomen. En het is logisch dat onze medewerkers, die zeer idealistisch en kritisch zijn tegenover andere bedrijven, dat ook zijn tegenover hun eigen organisatie. Maar ondertussen ondergaat Greenpeace het grootste veranderingsproces in haar geschiedenis. Dat veroorzaakt interne onrust. Die twee zaken zijn de afgelopen weken over elkaar heen beginnen buitelen."

Het grote veranderingsproces waar ook Genet naar verwijst, komt erop neer dat de 28 landenkantoren meer zeggenschap krijgen. Genet: "De bedoeling is dat de landenkantoren meer als een geheel samenwerken maar dat de tactische uitwerking van de Greenpeacestrategie wel minder centraal aangestuurd wordt. Amnesty International doorgaat ook zo'n proces. De landenkantoren zullen zelf meer de campagnes kunnen uitzetten. Nu gebeurt dat vanuit het hoofdkantoor. Daar zullen dus minder mensen op die flank werken. Het is niet vreemd dat een organisatie tijdens zo'n veranderingsproces extra naar zichzelf kijkt. Ik spreek Naidoo morgen en ik heb toch de indruk dat wij hier allemaal sterker uitkomen." Al geeft de directeur toe dat intern management niet het sterkste punt van de organisatie is, zoals ook het geknoei met de valuta aantoonde. Genet: "Als je kerncentrales dicht wil of medewerkers in gevangenschap hebt, dan gaat alle aandacht altijd naar de actie, naar de impact in de buitenwereld. We vinden het ook belangrijk dat de centen van onze donoren vooral daar naartoe gaan. Nu botsen we tegen die grens en zien we dat we ook in management moeten investeren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234