Dinsdag 17/09/2019

Oorlog Congo vanuit Europa gefinancierd

Het rapport bewijst onder andere dat de vorige week in Duitsland aangehouden FDLR-kopstukken in maart 2009 aan hun commandanten in Oost-Congo het bevel gaven om de burgerbevolking en ziekenhuizen aan te vallen.

Nadat hij jaren een ongestoord leven had geleid in de Duitse stad Mannheim, werd de 46-jarige Rwandees Ignace Murwanashyaka vorige week door het Duitse gerecht aangehouden. Diezelfde dag arresteerden Duitse agenten ook de 48-jarige Straton Musoni. Beide mannen worden ervan verdacht aan het hoofd te staan van het FDLR, een Rwandese rebellengroep die strijd levert tegen het Congolese regeringsleger en de plaatselijke VN-macht. Het FDLR heeft een bijzonder slechte reputatie en maakte zich de afgelopen jaren schuldig aan misdaden tegen de mensheid. Deze extremistische Hutumilities gebruiken seksueel geweld als een oorlogswapen en zijn verantwoordelijk voor de verkrachting van duizenden vrouwen en meisjes.Het nieuwe VN-expertenrapport dat gisteren aan de VN-Veiligheidsraad werd gepresenteerd en dat De Morgen kon inkijken, toont aan dat de in Duitsland gearresteerde Rwandezen op meer dan 6.000 kilometer van het oorlogsfront een cruciale rol speelden bij de militaire operaties. De onderzoekers steunden onder andere op tientallen interviews met voormalige FDLR-strijders maar ook op bankuittreksels en lijsten van gesprekken die de verdachten via gsm-toestellen en satelliettelefoons voerden. “Meer bepaald Ignace Murwanashyaka, de in Duitsland verblijvende voorzitter van het FDLR, wordt beschouwd als de opperbevelhebber van de FDLR-strijders. Straton Musoni wordt gezien als de voorzitter van het oppercommando (...) Tientallen voormalige FDLR-strijders die de experts konden interviewen, verwijzen naar Murwanashyaka als hun hoogste leider.” De onderzoekers ontdekten dat de FDLR-opperbevelhebber tussen september 2008 en augustus 2009 vanuit Duitsland maar liefst 240 satellietgesprekken voerde met zijn commandanten ter plaatse. De onderzoekers kwamen te weten dat Murwanashyaka in maart 2009 aan zijn commandanten het bevel heeft gegeven om burgers en ziekenhuizen aan te vallen. Verder ontdekten de VN-experts dat de FDLR-leider een cruciale rol speelde bij de bewapening en financiering van zijn strijders op het terrein. Zo schrijven zij dat Murwanashyaka in april 2009 de opdracht gaf een offensief tegen het Congolese leger te beginnen en alle munitie op te gebruiken. De FDLR-opperbevelhebber stelde zijn commandanten gerust dat hij op het punt stond om een nieuwe lading wapens en munitie binnen te smokkelen. Aan de hand van het telefoonverkeer van de FDLR-commandanten in Oost-Congo konden de VN-rapporteurs het Europese netwerk van de rebellengroep gedetailleerd in beeld brengen. Uit hun bevindingen blijkt dat niet enkel Duitsland, maar ook België een groot aantal kopstukken herbergt. Het gaat om een tiental personen die via Western Union of andere internationale betalingsmechanismen geld bezorgden aan FDLR-commandanten op het terrein. (zie pagina 1)

Religieuze instellingen

Opmerkelijk is dat volgens de VN-onderzoekers ook een aantal religieuze instellingen een rol speelt bij de financiering van het FDLR. Het zou onder meer gaan om de Spaanse Fundació S’Olivar. De rapporteurs duiden de Belgische priester Constant Goetschalckx aan als diegene die vanuit Tanzania geld doorsluisde naar het FDLR en in telefonisch contact stond met een FDLR-commandant. Goetschalckx, die deel uitmaakt van de congregatie der Broeders van Liefde, werkte tot voor kort in een kamp voor Congolese vluchtelingen in het Tanzaniaanse Kigoma, nabij het Tanganyikameer. De beschuldiging aan het adres van Goetschalckx zorgt voor verbazing omdat de priester in 2007 nog een prestigieuze prijs ter waarde van een miljoen dollar ontving van de Opus Prize Foundation en de Catholic University of America. De Morgen slaagde er gisteren niet in om Goetschalckx voor commentaar te bereiken. Maar via een persbericht ontkent de priester met klem dat hij contacten heeft met het FDLR: “Ook al heb ik het rapport zelf nog niet kunnen lezen, toch wens ik over de inhoud van de aantijgingen te stellen dat ik geen contact heb met het FDLR in Congo. Ik weet zelfs niet wie die generaal is, met wie ik volgens het rapport telefonisch contact zou hebben. Ik heb nooit financiële of logistieke steun verleend aan welke beweging dan ook.”Dankzij buitenlandse geldschieters en de handel in goud krijgt het FDLR voldoende geld binnen om zijn militaire operatie voort te zetten. “De onderzoeksgroep berekende dat het FDLR op zijn minst honderdduizenden en mogelijk miljoenen dollars verdient aan deze handel.”Een ander opvallend element van het VN-rapport is dat de FDLR-rebellen ook bewapend worden door een aantal commandanten van het Congolese regeringsleger waartegen ze officieel oorlog voeren. Hoge Congolese officieren bezorgden rebellencommandanten meerdere ladingen munitie, kalasjnikovs en raketgranaten. Het Congolese ministerie van Defensie is op de hoogte van deze wapendiefstallen, maar weigerde tot nog toe om de verdachten te arresteren.De algemene conclusie van de VN-rapporteurs is pessimistisch. Zij concluderen dat het Congolese regeringsleger er niet in geslaagd is de politieke en militaire structuur van het FDLR te breken. Een ander groot probleem is dat het regeringsleger in Oost-Congo voor een deel bestaat uit voormalige rebellen van de dit jaar gearresteerde krijgsheer Laurent Nkunda. De voormalige Nkunda-eenheden vormen een leger binnen het leger en beschikken over talrijke geheime wapenopslagplaatsen. Een deel van deze militairen ging de jongste maanden erg brutaal te werk en maakte vele burgerslachtoffers. Zij zouden volgens het rapport ook enkele belangrijke mijnsites controleren. Door al deze factoren is de positie van Monuc, de VN-vredesmacht in Congo bijzonder problematisch geworden. De blauwhelmen bieden ondersteuning aan het regeringsleger, dat zich momenteel schuldig maakt aan zware mensenrechtenschendingen. “Er is een mogelijke tegenstelling in het Monuc-mandaat tussen de prioritaire plicht om burgers te beschermen en het bieden van logistieke steun aan het regeringsleger.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234